ÜÇÜNCÜ YER KAVRAMININ BİBLİYOMETRİK ANALİZİ VE OLDENBURG ÇERÇEVESİNDE KAVRAMSAL BİR DEĞERLENDİRME

Individuals generally structure their daily lives around three primary settings: home, work, and social environments. According to Oldenburg (1989), home constitutes the “first place,” while the workplace, which emphasizes productivity and competition, represents the “second place.” Beyond these, social environments that support interaction and socialization are defined as the “third place.” Although the third place plays a crucial role in fulfilling individuals’ social and psychological needs, the literature review reveals that this concept has not been sufficiently examined within the fields of architecture and interior architecture. Given that architecture aims to create spaces addressing users’ physical, social, and psychological requirements, this study conceptually investigates the third place, its relationship to space and place, and its defining parameters and usage areas. The study is expected to contribute significantly to the literature and provide valuable insights for spatial design.

İnsanlar, genellikle yaşamlarını ev, iş ve eğlence olmak üzere üç farklı konumda geçirirler. Birinci konum, bireyin doğduğu, büyüdüğü ve yetişkin olduğu, bireyin mikrokozmozu olarak kabul edilen “ev”dir. Oldenburg (1989), evi “birinci yer” olarak tanımlar. İkinci yer ise, bireyi üretken role taşıyan “iş” ortamıdır. İş ortamları, rekabete teşvik ederek diğerlerinden daha iyi olma motivasyonu yaratır. Bu iki yer olgusu dışında ise; insanların sosyal hayata karıştıkları, diğer bireylerle etkileşim içinde bulundukları sosyal alanları Oldenburg, “üçüncü yer” kavramı ile ifade etmektedir. Bireylerin toplumsal bir varlık olarak sosyalleşmesi ve diğerleriyle etkileşimde bulunma gereksinimlerini karşıladıkları mekânların önemine vurgu yapılmaktadır. Bu konuda yapılan kapsamlı literatür incelmesi “üçüncü yer” kavramının mimarlık alanındaki çalışmalarda yeterince yer almadığını göstermektedir. Oysa mimarlık alanı; Zevi’nin tanımıyla kullanıcının fiziksel, toplumsal, psikolojik vb gereksinimlerini karşılamaya yönelik mekân yaratma sanatıdır. Bu nedenle çalışmada, öncelikle üçüncü yer kavramının literatürde ne şekilde , hangi alanlarda yer aldığı irdelenmiş, sonrasında mekân, yer kavramlarıyla ilişkisi kavramsal olarak tartışılmıştır. Çalışmanın amacı, “üçüncü yer” kavramını mimarlık literatürü açısından ele almak ve kavramsal olarak ayrıntısıyla irdelemektir. Bu nedenle üçüncü yer kavramı ilk olarak bibliyometrik analiz tekniği ile incelenmiş, sonrasımda kavramı ilk ortaya atan Oldenburg’ un çalışmaları temel alınarak ayrıntılandırılmış ve parametreleri, kullanım alanları ortaya konmuştur. Araştırmanın sonuçlarının üçüncü yer kavramına ilişkin literatürde önemli bir boşluğu dolduracağı ve özellikle mekân tasarımı açısından da önemli verileri ortaya koyacağı düşünülmektedir.