DİKKAT EKONOMİSİNDE SAVAŞ SÖYLEMİ: ALGORİTMİK GAZETECİLİKTE HABER BAŞLIĞI ÇERÇEVELERİNE YÖNELİK BİR ANALİZ
Öz
Dijitalleşmenin haber üretiminden dağıtımına kadar tüm aşamaları dönüştürmesiyle birlikte algoritmalar, çevrimiçi haber akışında görünürlüğü belirleyen yeni eşik bekçileri haline gelmiştir. Bu dönüşümün merkezinde yer alan dikkat ekonomisi, kullanıcıların sınırlı dikkatini ekonomik bir kaynak olarak görmekte ve haber kuruluşlarını çevrimiçi ortamda rekabetçi bir görünürlük mücadelesine zorlamaktadır. Bu çalışma, dikkat ekonomisinin yönlendirdiği algoritmik gazetecilik pratiklerinin savaş temalı haber başlıklarını nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Araştırma kapsamında, Reuters’in 2025 raporuna göre Türkiye’nin en çok ziyaret edilen haber platformlarından biri olan hurriyet.com.tr’de 28.02.2026–10.03.2026 tarihleri arasında yayımlanan Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran eksenli savaş haberlerine ilişkin toplam 98 haber başlığı söylem temelli içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Kodlama sonucunda kriz ve tehlike söylemi, belirsizlik yaratan soru formları, kişiselleştirme, tehdit inşası, askeri güç vurgusu ve felaket metaforlarının dikkat çekici biçimde tekrarlandığı görülmüştür. Bulgular, dramatik ve duygusal içeriklerin algoritmik görünürlük mantığıyla daha uyumlu olduğunu düşündürmekte; böylece haber dilinin spekülatif ve çarpıcı yapılara yöneldiği iddiasını kuvvetlendirmektedir. Çalışma, editoryal başlık pratiklerinin, algoritmik görünürlük kaygıları doğrultusunda dönüşme eğilimi gösterdiği bulgusuna varmaktadır. Bu nedenle dikkat ekonomisi ve algoritmik görünürlük kaygıları, savaş temalı haber başlıklarını hem sunum açısından hem de kamusal algı açısından dönüştürebilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Dikkat ekonomisi, algoritmik gazetecilik, dijital medya, haber başlıkları, söylem
Kaynakça
- Abidin, C. (2018). Internet celebrity. Emerald Publishing Limited. https://books.emeraldinsight.com/page/detail/Internet-Celebrity/?k=9781787560796
- Anderson, C. W. (2013). Rebuilding the news: Metropolitan journalism in the digital age. Temple University Press.
- Araújo, T., & da Rocha, G. C. (2017). Journalism in the Age of Personalization: A Psychophysiological Approach to the Attention Economy.
- Ariely, D. (2008). Akıldışı ama öngörülebilir. Optimist Yayın Grubu.
- Bakırtaş H., Çavuş S. (2020). Yapay zeka disiplinleri dönüştürüyor değişime hazır mıyız?. Ekin Yayınevi.
- Bozkurt, T. (2026, Mart 10). ABD bataklığa mı saplandı? Beyaz Saray'da panik... İran saldırısının maliyeti ortaya çıktı. Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/dunya/abd-batakliga-mi- saplandi-beyaz-sarayda-panik-iran-saldirisinin-maliyeti-ortaya-cikti-43125369
- Bruineberg, J. (2025). Rethinking the cognitive foundations of the attention economy. Philosophical Psychology, 1–23.
- Bulut, S. (2020). Dijital çağda medya: Makine öğrenmesi, algoritmik habercilik ve gazetecilikte işlevsiz insan sorunsalı. Selçuk İletişim, 13(1), 294–313.
- Clerwall, C. (2014). Enter the robot journalist: Users’ perceptions of automated content. Journalism Practice, 8(5), 519–531.
- Davenport, T. H., & Beck, J. C. (2001). The attention economy: Understanding the new currency of business. Harvard Business Press. https://books.google.pt/books/about/The_Attention_Economy.html?id=j6zMiUKgosC&r edir_esc=y
