AHİLİK İLKELERİ BAĞLAMINDA ÇAĞDAŞ MEDYA ETİĞİNE YÖNELİK ERDEM TEMELLİ BİR YAKLAŞIM

Today, the social function of mass media has become a focal point of intense debate due to commercialization, ethical erosion, disinformation, and a relative weakening of public trust. Furthermore, while the digital media environment enables the democratization of information production and sharing, it simultaneously deepens structural issues such as information pollution, manipulation, hate speech, and the erosion of trust. Consequently, in the face of the ethical decay and crisis of confidence encountered by contemporary media systems, establishing a historical and moral frame of reference has become inevitable. This study addresses this historical quest by centering on the fundamental principles of the Ahi Brotherhood (Ahilik) organization, a deeply rooted Anatolian tradition. This study seeks to answer the following research question: “How can the principles of the Ahilik provide a framework for addressing contemporary issues in media ethics?” Within this context, it examines the extent to which the principles of Ahilik correspond to ethical values in the media and whether they can contribute to the development of a virtue-based understanding of journalism. The study adopts a qualitative research approach and employs a comparative descriptive analysis. The fundamental principles and values of the Ahi organization were comparatively examined in relation to the principles of media ethics. The study provides a comprehensive analysis of how a communication framework for addressing the major ethical challenges in the media can be developed by drawing upon the core principles of the Ahi tradition, including honesty, trust, and self-regulation.In this context, it proposes that the principles of Ahilik, together with Al-Ghazālī’s ethics of speech (ādāb al-lisān), which constitutes one of the intellectual and moral sources of the Ahi tradition, should serve as guiding references for media education, the revision of existing media ethics principles, and the content production practices of both traditional and social media users.

Günümüzde, kitle iletişim araçlarının toplumsal işlevi ticarileşme, dezenformasyon ve kamusal güvenin nispeten zayıflaması nedeniyle ciddi tartışmaların odağı haline gelmiştir. Ayrıca, dijital medya ortamının bilgi üretimi ve paylaşımında demokratikleşmeyi mümkün kılmasına rağmen, eş zamanlı olarak bilgi kirliliği, manipülasyon, dezenformasyon, nefret söylemi ve güven erozyonu gibi yapısal sorunları derinleştirdiği de gözlemlenmektedir. Bu itibarla, çağdaş medya sistemlerinin karşılaştığı etik yozlaşma ve güven bunalımı karşısında, tarihsel ve ahlaki bir referans çerçevesinin oluşturulması önem kazanmıştır. Bu çalışma, bu tarihsel arayışı Anadolu’nun köklü mirası olan Ahilik teşkilatının temel prensiplerini merkeze alarak ele almaktadır. Ahilik, sadece iktisadi üretimi düzenleyen bir lonca sistemi olmanın ötesinde, ahlaki esasları toplumsal yaşamın merkezine konumlandıran bir iletişim kültürü paradigması olarak değerlendirilebilir. Araştırmada “Ahilik ilkeleri günümüz medya etiği sorunlarının çözümünde nasıl bir çerçeve sunabilir?” sorusuna yanıt aranmaktadır. Bu kapsamda Ahilik ilkelerinin, medya alanında hangi etik değerleri karşıladığı ve erdemli gazeteci anlayışına katkı sağlayıp sağlayamayacağı değerlendirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş, karşılaştırmalı betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Ahilik teşkilatının temel ilke ve değerleri, medya etik ilkeleri ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmada, ahiliğe ait doğruluk, güven, öz denetim gibi temel ilkelerden istifade edilerek, medya alanındaki temel problemlere yönelik bir iletişim yaklaşımının nasıl geliştirilebileceği kapsamlı bir biçimde irdelenmektedir. Bu çerçevede, medya eğitiminde, mevcut medya etik ilkelerinin yenilenmesinde, geleneksel ve sosyal medya kullanıcılarının içerik üretiminde ahilik prensiplerinden, ahiliğin de ilham kaynağı olan Gazali’nin dil adabından yararlanılması önerilmektedir.