KENT ODAĞI OLARAK SAAT KULELERİ: NUSRETİYE SAAT KULESİNİN DEĞİŞEN ÖLÇEĞİ
Öz
Tophane, İstanbul'un tarihi birikimi yüksek semtlerindendir. Önceleri bahçeleriyle bilinen semt İstanbul'un fethiyle farklı bir kimlik kazanmıştır. Osmanlı döneminde kurulan Tophane-i Amire bölgeye adını vermekle kalmamış semt profilini büyük ölçüde değiştirmiştir. Bölge İstanbul yangınlarından zarar görmüş içindeki mimari doku dönem dönem değişikliğe uğramıştır. Zamanla Osmanlı Devleti'nin büyümesi, yapılan askeri alandaki yenilikler, Tophane binasına ek binalar yapılması gerekliliğini beraberinde getirmiştir. Böylece bölge askeri yapıların birlikte bulunduğu yer olmuştur. 19. yüzyıl sonlarında sanayileşme etkileri görülmüştür. 20. yüzyıl başlarında şehir, Tophane yapılarının bütünlük algısını engelleyecek düzeyde büyümeye başlamıştır. 1950 sonrası, gerek gümrük binalarının inşaasına başlanması gerekse istimlak politikaları Tophane'nin tanınamayacak hale gelmesine neden olmuştur. 19.yüzyılın ikinci yarısında yapımı tamamlanan Nusretiye (Tophane) Saat Kulesi İstanbul'un ilk saat kulesidir. Yapıldığı dönemde talimhane meydanını odağındaki kule, 1950 yıllarındaki istimlak politikası sebebiyle bulunduğu yerden taşınmış gümrük binalarının bulunduğu alana alınmıştır. Tophane Saat Kulesinin çevresiyle ilişkisini çözmek için, içinde bulunduğu Tophane Meydanı ve Tophane Kışlası da çalışmada incelenmiştir.Bu çalışmayla yapının günümüzdeki durumunu anlatmak, çevresinin bir yapıyı algılamadaki önemine dikkat çekmek ve yapılan değişikliklerin Tophane semtine etkilerini incelemek amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Tophane,Nusretiye Saat Kulesi,İstanbul,Mimari,Kamulaştırma,Tophane Kışlası
Kaynakça
- Akbulut, A. Ziya, (2010), Güneş Saatleri Yapım Kılavuzu, İstanbul: Biryıl Kültür Sanat Ltd. s.28.
- Aktay, Aydın, (2013). Kentsel Mekanın Paylaşılması Sorunu: Tophane Örneği, Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi, Sakarya
- Aran, Ahmet, (1995). ‘’ Tophane-i Amire'', Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul: Tarih Vakfı, C:3 ,s.278-280
- Aydemir, Işık, (2008). ''İki Fransız Mimarı Henri Prost ve August Perret'nin İstanbul İle İlgili Çalışmaları'', Megaron Dergisi, C: 3, Sayı: 1, s. 104-111
- Aydüz, Salim, (2006). 15. ve 16. Yüzyılda Tophane-i Amire ve Top Döküm Teknolojisi, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Aydüz, Salim, (2011a). ‘’Osmanlı Silahları, Silah Üretim Merkezleri ve Literatürü Tarihi’’, Tarih Okulu, Sayı 10 , s.1-37
- Aydüz, Salim, (2011b). ‘’Osmanlı Askeri Tarihi /Tophane-i Amire ve Osmanlılarda Top Dökümü’’, Bilim ve Sanat Vakfı Türkiye Araştırmaları Merkezi, Notlar 23, s.21-54
- Bir, A. ve Kaçar, M. , (2009). '' Güneş Saatlerinin Tarihçesi ve Türleri'', Zamanın Görünen Yüzü Saatler, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, s.17-26.
- Büyükcivelek, A.Burak, (2012). '' Meydan-Kent Meydanı’’, Melih Ersoy (der.), Kentsel Planlama Ansiklopedik Sözlük, İstanbul: Ninova Yayınları, s.342-345.
- Cansever, Meltem, (2009). ''Türkiye'nin Kültür Mirası 100 Saat Kulesi'', İstanbul: NTV Yayınları
