ORGANİZASYONEL STRES KAYNAKLARI VE İŞ-YAŞAM DENGESİNİN KADIN MİMARLAR ÖZELİNDE İNCELENMESİ
Öz
Bireyin çalışma veya sosyal yaşamında karşılaştığı olay/durumlardan kaynaklanan bazı uyarıcılara fiziksel ve psikolojik tepkisi olarak ortaya çıkan stres, çalışan ve çalışma ortamı sağlığının korunmasında önemli risk faktörlerindendir. Birey üzerindeki etkisinin yanı sıra dolaylı olarak çalışma ortamını da etkilemektedir. Stres insan odaklı yapısı dolayısıyla inşaat sektörü çalışanlarının da sıklıkla yaşadığı bir durumdur. Stresin kontrol altına alınabilmesi için, stres kaynaklarını belirlenmesi önceliklidir. Bu çalışmada; iş yaşamında karşılaşılan stres kaynakları, iş-yaşam dengesini bozan olay/durumların etki düzeyleri ile demografik değişkenlere göre farklılıkları ve işten ayrılma niyeti kadın mimarlar özelinde araştırılmıştır. Çalışmada, literatürden yararlanılarak anket formu düzenlenmiştir. Veri toplama aracı olarak hazırlanan anket formunda yer alan soru/ifadelerde mimarlık ofisi ve yüklenici/tedarikçi firmada çalışan kadın mimarların, stres kaynakları ve iş-yaşam dengesini bozan olay/durumlardan etkilenme düzeylerini derecelendirmeleri istenmiştir. Anket çalışması 157 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Kadın mimarları; işin belli bir sürede bitirilme zorunluluğu, çalışma ortamının erkek egemen olması, uzun ve düzensiz çalışma saatleri, aynı anda birden fazla kişiye karşı sorumlu olma, sektördeki kadına yönelik önyargı, çalışma hayatında kadının kişisel sorumlulukları en yüksek düzeyde etkileyen stres kaynakları olduğu bulgular arasındadır. Ayrıca elde edilen bulgular; kadın mimarların iş-yaşam dengesi kurmakta orta düzeyde zorlandıklarını ve işten ayrılma niyetlerinin düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Çalışma bulguları, uzun ve düzensiz çalışma saatleri, işin belli bir sürede bitirilme zorunluluğu ve aynı anda birden fazla kişiye karşı sorumlu olma gibi inşaat sektörü ile karakterize olmuş özelliklerin de kadın mimarlar üzerinde stres yarattığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kadın Mimarlar , Stres Kaynakları , İş-Yaşam Dengesi , İşten Ayrılma Niyeti
Kaynakça
- Aytaç, S. (2015). Stres kaynakları ve stresin psikolojik semptomlarının öfke kontrolü ile ilişkisi: Polis memurları üzerine bir araştırma. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 69, 1-27.
- Balcı, A. (2000). Öğretim elemanlarının iş stresi, kuram ve uygulama. Nobel Yayınları.
- Baltaş, A. ve Baltaş Z. (2008). Stres ve başa çıkma yolları, 24. Baskı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
- Bayar, Ö., Haskan Avcı, Ö. ve Koç, M. (2017). Kadın üniversite öğrencilerinde toplumsal cinsiyet rolü stresi, namus anlayışı ve toplumsal cinsiyet rolü tutumu. Ulakbilge, 17 (5), 1835-1853.
- Bowen, P., Govender, R. ve Edwards, P. (2014). Structural equation modeling of occupational stress in the construction ındustry. Journal of Construction Engineering and Management, 140 (9), 1-15.
- Cam, E. (2004). Çalışma yaşamında stres ve kamu kesiminde çalışan kadınlar. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 1 (1), 1-10. Caven, V. (2005). Constructing a career: Women Architects at Work. Career Development International, 9 (5), 518–531.
- Ciravoğlu A. (2004). Toplumsal cinsiyet bağlamında kadın mimarlar ve yapılı çevrede Kadın. Mimar.İst, 4 (14), 44-46.
- Cooper C. L, Rout, U. ve Fragher, B. (1989). Mental health, job satisfaction and job stressi in general practitioners. Bmj, 298, 366-370.
- Cushway, D. ve Tyler, P. (1996). Stress in clinical psychologists. International Journal of Social Psychiatry, 42, 141-149.
- Dağdeviren, M., Erasalan E. ve Kurt M. (2005). Çalışanların toplam iş yükü seviyelerinin belirlenmesine yönelik bir model ve uygulaması. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 2 (4), 517-525.
