KUŞ EVLERİ ÜZERİNE DÜŞÜNMEK VE YENİDEN TASARLAMAK: İLK YIL TASARIM STÜDYOSU DENEYİMİ
Öz
Farklı medeniyetler tarafından kuşlara önem verilmiş ve söz konusu ilgi sanat eserlerinde kuş temasına yer verilerek gösterilmiştir. Uçabilmeleri nedeniyle hayranlık duyulmuş, Tanrı’ya yaklaşabildikleri gerekçesiyle kutsal sayılmışlardır. Gübrelerinin tarımsal üretim açısından önemli olması, etlerinin besin maddesi olarak tüketilmeleri gibi nedenlerle kuşlardan farklı şekillerde yararlanılmıştır. Tüketim amacıyla kendilerine ve gübrelerine daha kolay erişebilmek ve sistematik olarak toplayabilmek için çeşitli yuvalar yapılmıştır. Söz konusu barınma yerleri çeşitli medeniyetler tarafından Milattan Önceki Çağlardan başlanılarak yapılmıştır. Osmanlı Toplumu’nda da bu bağlamda kuşlar için yapılar inşa edilmiştir. Bunun yanı sıra diğer medeniyetlerde görülmeyip sadece Osmanlı Devleti bünyesinde görülen bir uygulama vardır. Burada kuşlardan fayda sağlanması düşünülmez. Bu yapılardaki amaç sadece kuşların barınması isteğidir. Kuşlar için yapılan kuşevi şeklinde ifade edilen yapıların diğer özelliği, insanların kullandıkları yapıların cephelerinde yer almalarıdır. Bazen cami, bazen görkemli bir konutu andıran kuşevleri, yüzyıllar içinde Osmanlı Mimarisi’nin bir unsuru haline gelmiştir. Osmanlı Toplumu’nda yaygın bir uygulama alanı bulan kuşevlerinin günümüz Türk Toplumu’nda ve Mimarisi’nde uygulanmaması ise düşündürücüdür.
Kuşevlerinin tekrar hatırlanması ve yeniden tasarlanması için Mimarlık Bölümü, birinci sınıfta okuyan 37 öğrencinin katılımı ile bir çalışma yapılmıştır. Çalışma 2019-2020 Eğitim öğretim Yılı, Güz Yarıyılı’nda gerçekleşmiştir. Çalışma kapsamında öğrenciler kuşevleri ile ilgili metin okumaları yapıp farklı malzemeleri kullanarak kuşevi maketleri yapmıştır. Ayrıca konuyla bağlantılı destekleyici uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Bu makale kapsamında, bu süreçte amaçlanan, öğrenilen ve meydana getirilen ürünler ile ilgili bilgi paylaşılmaktadır. Makalede öncelikle kuşevlerinin temel özellikleri aktarılmış ve Osmanlı Toplumu ile Mimarisi açısından önemi üzerinde durulmuştur. Ardından kuşevleri ile ilgili öğrencilerle gerçekleştirilen çalışma hakkında bilgi verilmiştir. Söz konusu ürünlerden örneklere ait görseller sunulmuştur. Amaçlananlar, elde edilenler ve çalışmanın öğrencilere katkısı değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kuşevleri, Mimarlık Eğitimi, Mimari Tasarım, Atölye Çalışması, Maket
Kaynakça
- Akalın, Ş. (2002) “Kuşevi”, İslâm Ansiklopedisi, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, Cilt: 26, s. 472-473.
- Akay, F. (2004) “Kuş Evleri”, Skylife, sayı: 3, s. 108-114.
- AnaBritannica (1989) “Kuş Evi”, İstanbul: Ana Yayıncılık A.Ş. ve Encyclopaedia Britannica INC., cilt: 14, s. 100.
- Atak, E. (2017) “Tokat Tarihi Yapılarındaki Kuşevleri”, The Journal of Academic Social Science Studies, Autumn I, Sayı: 59, s. 323-342.
- Atalay Aktuğ, C. (2010) “Seramik Eserlerde Evin Anlamı”, Sanat ve Tasarım Dergisi, Sayı: 6, s. 23-33.
- Aycı, M. (Edt.) (2009) Şefkat Estetiği Kuşevleri, İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi Kültür Yayınları.
- Barışta, H. Ö. (1994) “Kuş Evi”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul: Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı Ortak Yayını, Cilt: 5, s. 133-134.
- Barışta, H. Ö. (2011) “Osmanlı İmparatorluğu Dönemi İstanbul Camilerinden Kuşevleri”, Din ve Hayat, Sayı: 14, s. 130-133.
- Barışta, H. Ö., (ty.) “Osmanlı İmparatorluğu Döneminden Kuşevleri”, https://www.tarihtarih.com/?Syf=26&Syz=384317. Erişim Tarihi 09.07.2019.
- Bekleyen, A. (2007) “Diyarbakır Kırsalındaki Güvercin Evleri: Boranhaneler, Karaçalı (Tilalo) Köyü”, Trakya Univ J Sci, Sayı: 8(2), s. 99-107.
