Investigation of the Relationship Between Cognitive Behavioral Physical Activity Levels and Mental Resilience of Female Volleyball Players

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 2 , 219 - 226 , 30.04.2026

Orhan Cepheci , Ramazan Şeker

https://doi.org/10.22282/tojras.1723490

https://izlik.org/JA59SR83GK

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between cognitive behavioral physical activity levels and Mental resilience of female volleyball players according to some variables. The research was evaluated with the relational screening model one of the quantitative research designs. The research group consists of 187 athletes selected by easy sampling method among the 16 teams participating in the play-off competitions held in Adana in the Women's 2nd League competitions in the 2018-2019 Volleyball Season. As a data collection tool, “Personal Information Form” containing demographic information was used in the first part, “Cognitive Behavioral and Physical Activity Questionnaire (CBPAQ)” developed by Schembre et al. (2015) and adapted Turkish by Eskiler et al. (2016) in the second part, and the “Sport Mental Resilience Scale (SMRS)” developed by Sheard et al. (2009) and adapted to Turkish by Pehlivan (2014) in the third part. In the analysis of the data, arithmetic mean, standard deviation, frequency/percentage, normal distribution test (Skewness-Kurtosis test), descriptive statistics as well as in normally distributed data t-test for pairwise comparisons, one-way analysis of variance in multiple comparisons, non-normally distributed data Mann-Whitney U test for pairwise comparisons, Kruskal Wallis-H test in multiple comparisons was used.
According to the results, a significant relationship was found between the cognitive behavioral and physical activity levels of the athletes and their endurance levels. In the results of the research, when the analysis results of the year of playing at league level, playing status in the national team, number of weekly training, position variables were examined, it was determined whether there were differences in the sub-dimensions.

Anahtar Kelimeler

Mental Endurance , Cognitive Behavioral Physical Activity , Sports , Volleyball

Kadın Voleybolcuların Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Mental Dayanıklılıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

https://izlik.org/JA59SR83GK

Öz

Bu araştırmanın amacı, kadın voleybolcuların bilişsel davranışçı fiziksel aktivite düzeyleri ile mental dayanıklılıkları arasındaki ilişkiyi bazı değişkenler açısından incelemektir. Araştırma nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama modeli ile değerlendirilmiştir. Araştırma grubunu 2018-2019 Voleybol Sezonunda Kadınlar 2. Lig müsabakalarında Adana ilinde düzenlenen Play off müsabakalarına katılan 16 takım arasından kolayda örneklem yöntemi ile seçilen 187 sporcu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, birinci bölümde demografik bilgileri içeren “Kişisel Bilgi Formu”, ikinci bölümde Schembre ve ark. (2015) tarafından geliştirilen Eskiler ve ark. (2016) tarafından Türkçe’ye uyarlanan “Bilişsel Davranışçı ve Fiziksel Aktivite Ölçeği” (BDFAÖ), üçüncü bölümde ise Sheard ve ark. (2009) tarafından geliştirilen, Pehlivan (2014) tarafından Türkçe’ye uyarlaması yapılan “Sporda Mental Dayanıklılık Ölçeği” (MDÖ) kullanılmıştır. Verilerinin analizinde, aritmetik ortalama, standart sapma, frekans/yüzde, normal dağılım testi (Skewness-Kurtosis test), betimsel istatistiklerin yanında normal dağılım gösteren verilerde ikili karşılaştırmalarda t-testi, çoklu karşılaştırmalarda tek yönlü varyans analizi, normal dağılım göstermeyen verilerde ikili karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi, çoklu karşılaştırmalarda Kruskal Wallis-H testi yapılmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre, sporcuların bilişsel davranışçı ve fiziksel aktivite düzeyleri ile mental dayanıklılık düzeyleri arasında anlamlı düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarında verilerin lig seviyesinde oynama yılı, milli takımda oynama durumu, haftalık antrenman sayısı, mevki değişkenlerinin analiz sonuçları incelendiğinde, alt boyutlarında farklılıkların olup olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Mental Dayanıklılık , Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivite , Spor

Kaynakça

• Akılveren, P. (2017). Sporcuların motivasyonel kendinle konuşma ve zihinsel dayanıklılık düzeyinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
• Asamoah, B. (2013). The role of mental toughness, psychological skills and team cohesion in soccer performance (Doctoral Dissertation). Stellenbosch: Stellenbosch University.
• Asan, S., Çingöz, Y. E., Pektas, Y. (2021). Takım ve bireysel spor yapan bireylerin bilişsel davranışcı fiziksel aktivite düzeylerinin karşılaştırılması. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(2), 167-174.
• Bozlar, V. (2020). Profesyonel futbolcuların zihinsel dayanıklılık, imgeleme ve takım bütünlüğü özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Kırıkkale Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
• Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
• Çakmak, E. (2019). Oryantiring sporcularının zihinsel dayanıklılık düzeyleri ve başarı hedefleri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Cherry H. L. (2005). Psychometric analysis of an inventory assessing mental toughness. (Masters Theses). Universty of Tennessee, Knoxville.
• Dede, Y. E. (2019). Elit güreşçilerin zihinsel dayanıklılıklarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
• Dereceli, Ç., Dereceli, E., & Dokuzoğlu, G. (2024). The Effect of Assocıate Degree Students' Cognıtıve Behavıoral Physıcal Actıvıty Levels on the Enjoyment of Physıcal Actıvıtıes. Research in Sport Education and Sciences, 26(2), 39-50.
• Düğer, M. A. (2019). 14–35 Yaş arası futbolcularda zihinsel dayanıklılık ile duygusal zekâ arasındaki ilişkiler. (Yüksek Lisans Tezi). Kırıkkale Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
• Eskiler, E., Küçükibiş, F., Gülle, M., & Soyer, F. (2016). The cognitive behavioral physical activity questionnaire: A study of validity and reliability. Journal of Human Sciences, 13(2), 2577-2587.
• Gölge, A. (2019). Taekwondo sporcularının duygu durumları ve zihinsel dayanıklılıklarının ölçülmesi (Yozgat ili). (Yüksek Lisans Tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Burdur.
• Jones, M. I., & Parker, J. K. (2013). What is the size of the relationship between global mental toughness and youth experiences?. Personality and Individual Differences, 54(4), 519-523.
• Kalkavan, A., Özdilek, Ç., & Çakır, G. (2020). Dağ bisikletçilerininin zihinsel dayanıklılık düzeylerinin araştırılması. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(2), 31-43.
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi (15. baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
• Köse, B., & Dokuzoğlu, G. (2023). Güreş sporcularının boş zaman yoluyla stresle baş etme strateji düzeylerinin sporda güdülenme üzerine etkisi. Spormetre: The Journal of Physical Education & Sport Sciences/Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(4).
• Köse, B. & Köse, A. (2025). Ragbi sporcularının spora bağlılıkları ile zihinsel dayanıklılıklarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Spor Eğitim Dergisi, 9(1), 125-135.
• Kurtay, M. (2018). Gelişim liglerinde oynayan futbolcuların zihinsel dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
• Loehr, J. E. (1985). Athletic excellence: Mental toughness training for sports. Forum publishing company.
• Loehr, J. E. (1995). The new toughness training for sports: Mental emotional physical conditioning from 1 world's premier sports Psychologis. Penguin.
• Orhan, S. (2018). Bireysel sporcular ve takım sporcularında duygusal zekâ ve zihinsel dayanıklılık ilişkisi (Yüksek lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Pehlivan, H. (2014). Sporda mental dayanıklılık ölçeği uyarlama: geçerlik ve güvenirlik çalışması. (Yüksek Lisans Tezi). Celal Bayar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Manisa.
• Schembre, S. M., Durand, C. P., Blissmer, B. J., & Greene, G. W. (2015). Development and validation of the cognitive behavioral physical activity questionnaire. American Journal of Health Promotion, 30(1), 58-65.
• Sheard, M., Golby, J., & Van Wersch, A. (2009). Progress toward construct validation of the sports mental toughness questionnaire (SMTQ). European Journal of Psychological Assessment, 25(3), 186-193.
• Shin, D. S., & Lee, K. H. (1994). A comparative study of mental toughness between elite and non-elite female athletes. Korean Journal of Sport Science, 6, 85-102.
• Silva, J. M. (1984). Personality and sport performance: Controversy and challenge. Psychological Soundations of Sport, 59-69.
• Turhan, F. H., İnce, U., Aydogmus, M., & Yalçın, İ. (2021). Spor yöneticiliği bölümü öğrencilerinin spora yönelik tutumları. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8(2), 19-32.
• Uçar U. M. (2019). Konya amatör lig futbolcularında zihinsel dayanıklılığın incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Uçar, U., & Kaplan, T. (2020). Konya amatör lig futbolcularında zihinsel dayanıklılığın incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 145-157.
• Yazıcı, A., & Güçlü, M. (2019). Profesyonel basketbol oyuncularında zihinsel dayanıklılık ve duygusal zekânın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Lap Lambert: Academic Publishing.
• Yıldız, A. B. (2017). Sporcularda zihinsel dayanıklılık ve öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi), Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.