An Exploratory Study on the Relationship between Adolescents' Eating Behaviors, Mental Resilience, and Physical Activity Levels.

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 2 , 158 - 168 , 30.04.2026

Emine Demirkiran , Mümine Soytürk

https://doi.org/10.22282/tojras.1849859

https://izlik.org/JA43AX54XA

Öz

This study focused on understanding the relationships among adolescents' eating behaviors, mental resilience, and physical activity levels. Additionally, the study examined these factors in relation to various other variables. A total of 924 students from two high schools in Manisa participated voluntarily in the study, consisting of 614 males (66.5%) and 310 females (33.5%). Data were collected using the Adolescent Eating Behavior Scale (AEBS), the Mental Resilience Scale for Adolescents-Long Form (MRSA-LF), the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ), and a personal information form. The data were analyzed using the SPSS 25 software package. Statistical methods included descriptive analyses, t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA) and Pearson's correlation test. A Type 1 error rate of .05 was accepted. The analyses revealed low-level, positive, statistically significant relationships among MRSA-LF, AEBS, and IPAQ scores. Regarding the IPAQ factor, MRSA-LF and AEBS scores favoured those with high activity levels. MRSA-LF, AEBS, and IPAQ scores differed in favour of males, as indicated by the gender variable and according to the school variable, MRSA-LF, AEBS, and IPAQ scores favoured students attending vocational and Anatolian high schools. Regarding the grade variable, AEBS scores for 12th graders were lower than those for 9th, 10th, and 11th graders. Research indicates that regular, sufficient physical activity among adolescents may play a key role in both adopting healthier eating behaviours and developing mental resilience. These results underscore the need for intervention programmes that encourage physical activity while also supporting healthy eating habits and mental resilience, particularly for female students and those in higher grades.

Anahtar Kelimeler

Adolescent , Eating behavior , Mental toughness , Physical activity , Physical Education and Sports

Etik Beyan

This article complies with journal writing rules, publication principles, research and publication ethics rules, and journal ethics rules during the research process. The author is responsible for any violations that may arise in relation to the article. Approval from the Manisa Celal Bayar University Ethics Committee, numbered E-20478486-050.04.04-229188, was obtained for the research in question.

Destekleyen Kurum

No

Adolesanların Yeme Davranışları, Zihinsel Dayanıklılık ve Fiziksel Aktivite Düzeyinin İlişkisel İncelenmesi

https://izlik.org/JA43AX54XA

Öz

Bu çalışma ana amaç olarak adolesanların yeme davranışları, zihinsel dayanıklılık ve fiziksel aktivite düzeyinin ilişkisel olarak incelenmesini ele almıştır. Ayrıca adolesanların yeme davranışları, zihinsel dayanıklılık ve fiziksel aktivite düzeyi çeşitli değişkenler açısından ele alınmıştır. Araştırmaya Manisa’da iki lisede 614 (%66,5)’i erkek 310 (%33,5)’i kadın toplam 924 öğrenci gönüllü̈ olarak katılmıştır. Verilerin elde edilmesinde Adolesanların Yeme Davranışlarını Saptama Ölçeği (AYDSÖ), Ergenler için Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği- Uzun Formu (EİZDÖ-UF), Uluslararası Fiziksel Aktivite Değerlendirme Anketi (UFADA) ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Veri analizinde betimsel tekniklerin yanı sıra t test, tek yönlü̈ varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır ve Pearson Korelasyon testi kullanılmıştı. Tip 1 hata .05 olarak kabul edilmiştir. Analizler sonucunda EİZDÖ-UF, AYDSÖ ve UFADA puanlarının ilişkisine bakıldığında aralarında düşük düzeyde pozitif, istatistiksel açıdan anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. UFADA faktörü̈ açısından EİZDÖ-UF, AYDSÖ puanlarının aktivite düzeyi yüksek olanların lehine bulunmuştur. EİZDÖ-UF, AYDSÖ ve UFADA puanları cinsiyet değişkenine göre erkeklerin lehine farklı bulunmuştur. Öğrencilerin okul değişkenine göre ise EİZDÖ-UF, AYDSÖ ve UFADA puanları Meslek ve Anadolu Lisesinde öğrenim gören öğrencilerin lehine bulunmuştur. Sınıf değişkeni açısından ise 12. sınıfların AYDSÖ puanları 9., 10. ve 11. sınıflardan düşük bulunmuştur. Araştırma sonuçları, adolesanlarda düzenli ve yeterli şiddette fiziksel aktivitenin, hem daha sağlıklı yeme davranışlarının benimsenmesinde hem de zihinsel dayanıklılığın gelişiminde önemli bir rol oynayabileceğine işaret etmektedir. Bulgular, özellikle kız öğrencilere ve üst sınıflardaki öğrencilere yönelik, yeme davranışı ve zihinsel sağlamlığı güçlendirici, fiziksel aktiviteyi teşvik edici müdahale programlarının geliştirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Adolesan , Yeme davranışı , Zihinsel dayanıklılık , Fiziksel aktivite , Beden Eğitimi ve Spor

Etik Beyan

Bu makalede araştırma surecinde, dergi yazım kurallarına, yayın ilkelerine, araştırma ve yayın etiği kurallarına, dergi etik kurallarına uyulmuştur. Makale ile ilgili doğabilecek her türlü ihlallerde sorumluluk yazara aittir. Söz konusu araştırma için E-20478486-050.04.04-229188 sayılı Manisa Celal Bayar Üniversitesi Etik Kurul onayı alınmıştır.

Destekleyen Kurum

Yok

Kaynakça

• Aksoydan, E., & Çakır, N. (2011). Adölesanların beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyleri ve vücut kitle indekslerinin değerlendirilmesi. Gülhane Tıp Dergisi, 53, 264-270.
• Arabacı, R., & Çankaya, & C. (2007). Beden eğitimi öğretmenlerinin fiziksel aktivite düzeylerinin araştırılması. Eğitim Fakültesi Dergisi, (1), 1-15. http://kutuphane.uludag.edu.tr/Univder/uufader.htm
• Ayer, Ç. (2018). Çivril yöresindeki adolesanlarda beslenme okuryazarlığının mevcut durumu ve etkileyen faktörler [Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale üniversitesi.
• Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
• Bull, F. C., Al-Ansari, S. S., Biddle, S., Borodulin, K., Buman, M. P., Cardon, G., Carty, C., Chaput, J. P., Chastin, S., Chou, R., Dempsey, P. C., Dipietro, L., Ekelund, U., Firth, J., Friedenreich, C. M., Garcia, L., Gichu, M., Jago, R., Katzmarzyk, P. T., … Willumsen, J. F. (2020). World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Içinde British Journal of Sports Medicine (C. 54, Sayı 24, ss. 1451-1462). BMJ Publishing Group. https://doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955
• Byrne, B. M. (2010). Structural Equation Modeling with AMOS Basic Concepts, Applications, and Programming (2th. Ed.). Routledge.
• Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences second edition. Routledge.
• Craig, C. L., Marshall, A. L., Sjöström, M., Bauman, A. E., Booth, M. L., Ainsworth, B. E., Pratt, M., Ekelund, U., Yngve, A., Sallis, J. F., & Oja, P. (2003). International physical activity questionnaire: 12-Country reliability and validity. Medicine and Science in Sports and Exercise, 35(8), 1381-1395. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000078924.61453.FB
• Crust, L., Earle, K., Perry, J., Earle, F., Clough, A., & Clough, P. J. (2014). Mental toughness in higher education: Relationships with achievement and progression in first-year university sports students. Personality and Individual Differences, 69, 87-91. https://doi.org/10.1016/j.paid.2014.05.016
• Dede, Y. E. (2019). Elit güreşçilerin zihinsel dayanıklılıklarının incelenmesi [Yükseklisans Tezi]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi.
• Erkan, T. (2011). Ergenlerde beslenme. Içinde Turk Pediatri Arsivi (C. 46, Sayı SUPPL.1, ss. 49-53). Kare Publishing. https://doi.org/10.4274/tpa.46.34
• Gülü, M., & Yapıcı, H. (2022). Adolesanların fiziksel aktivite motive edicilerine ilişkin bakış açıları: kesitsel bir çalışma. Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 24(2), 388-396. https://doi.org/10.24938/kutfd.1119505
• Güven, Ş., & Yazıcı, A. (2020). Türkiye’de zihinsel dayanıklılık konusunda yapılmış araştırmaların analizi ve incelenmesi. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 82-93. https://doi.org/10.30769/usbd.749719
• Haciabdurrahmanoğlu, H. M. (2019). Duygusal yeme davranışı ile problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of Resources A New Attempt at Conceptualizing Stress. American Psychologist, 3(44), 513-524.
• Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel.
• Kobasa, S. C. (1979). Personality and Resistance to Illness 1. Içinde American Journal of Community Psychology (C. 7, Sayı 4).
• Lumley, T., Diehr, P., Emerson, S., & Chen, L. (2002). The Importance of the Normality Assumption in Large Public Health Data Sets. Annual Review of Public Health, (23), 151-169. https://doi.org/10.1146/annurev.publheath.23.100901.140546
• Mazlum, M. M., & Mazlum, A. A. (2017). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yönteminin Belirlenmesi. Route Educational and Social Science Journal, 4(4).
• McGeown, S., St. Clair-Thompson, H., & Putwain, D. W. (2018). The Development and Validation of a Mental Toughness Scale for Adolescents. Journal of Psychoeducational Assessment, 36(2), 148-161. https://doi.org/10.1177/0734282916673512
• Mertekçi, T. (2017). Lise öğrencilerinde fiziksel aktivite düzeyi ve vücut kitle indeksinin postür ve ağrı üzerine etkisinin incelenmesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
• Mikkelsen, K., Stojanovska, L., Polenakovic, M., Bosevski, M., & Apostolopoulos, V. (2017). Exercise and mental health. Içinde Maturitas (C. 106, ss. 48-56). Elsevier Ireland Ltd. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2017.09.003
• Murathan, G., Bozyılan, E., & Murathan, F. (2020). Fiziksel Aktivite Konulu Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14, 158-167.
• Neumark-Sztainer, D., Story, M., Hannan, P. J., Perry, C. L., & Irving, L. M. (2002). Weight-Related Concerns and Behaviors Among Overweight and Nonoverweight Adolescents: Implications for Preventing Weight-Related Disorders. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 156(2), 171-178. https://doi.org/10.1001/archpedi.156.2.171
• Neumark-Sztainer, D., Wall, M., Larson, N. I., Eisenberg, M. E., & Loth, K. (2011). Dieting and disordered eating behaviors from adolescence to young adulthood: Findings from a 10-year longitudinal study. Journal of the American Dietetic Association, 111(7), 1004-1011. https://doi.org/10.1016/j.jada.2011.04.012
• Orhan, R. (2019). Çocuk gelişiminde fiziksel aktivite ve sporun önemi. 9, 157-176.
• Özdoğan, Y. (2013). Adolesanların yeme davranışı ve beslenme bilgilerini saptamaya yönelik ölçek geliştirme çalışması. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Özenoğlu, A. (2018). Duygudurumu, Besin ve Beslenme İlişkisi. Acibadem Universitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 0-0. https://doi.org/10.31067/0.2018.56
• Özenoğlu, A., & Ünal, G. (2015). Açlık ve Yoksulluğun Çocuklarda Saldırganlık ve Şiddet Davranışları ile İlişkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1), 162-179.
• Özer, K. (2020). Fiziksel uygunluk (7. Basım). Ankara: Nobel Yayınevi.
• Öztürk, M. (2005). Uluslararası fiziksel aktivite değerlendirme anketi -kısa form (UFADA-KF): [Yüksek Lisans Tezi]. Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
• Ruxton, C. H. S., & Derbyshire, E. (2013). Adolescents: Requirements for Growth and Optimal Health. Encyclopedia of Human Nutrition, 1-4, 23-32. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-375083-9.00003-9
• Soriano, E., & Cala, V. C. (2014). Comparison of Dietary Habits among Romanian, Moroccan and Spanish Adolescents in Southern Spain: Cross-cultural and Gender Differences. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 132, 10-18. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.04.271
• Soylu, Y., Sağkal, A. S., & Özdemir, Y. (2019). Ergenler İçin zihinsel dayanıklılık ölçeği: Türkçe uzun ve kısa formun psikometrik özellikleri. Ege Eğitim Dergisi, 20(1), 322-334. https://doi.org/10.12984/egeefd.549515
• Soyuer, F., Soyuer, A., Üniversitesi, E., Bayraktar, H., Meslek, S. H., Okulu, Y., Fakültesi, T., & Abd, N. (2008). Yaşlılık ve fiziksel aktivite. Içinde İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (C. 15, Sayı 3).
• Şahinler, Y., & Ersoy, A. (2015). Sporcuların zihinsel dayanıklılıklarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research. http://dergipark.gov.tr/ijsser
• Tavazar, H. (2014). Lise eğitimi alan genç erişkinlerin fiziksel aktivite ve yaşam kalitesi arasındaki farklılıklarının incelenmesi (Manisa İli Örneği). International journal of Science Culture and Sport, 2(5), 496-496. https://doi.org/10.14486/ijscs122
• TUBER. (2022). Turkiye Beslenme Rehberi. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/web-uygulamalarimiz/357.html
• Uçan, İ., Buzdağli, Y., & Ağgön, E. (2018). Çocuklarda sporun fiziksel uygunluk üzerine etkisinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(20).
• Ünsal, A. (2019). Beslenmenin önemi ve temel besin öğeleri. https://www.ankaratb.org.tr,
• Yılmaz, D. (2020). Edirne il merkezi lise öğrencilerinde fiziksel aktivitenin ve yeme davranışının değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi.
• Yüksel, E., & Akıl, M. (2019). Adölesanların fiziksel aktivite seviyeleri ile obezite farkındalık düzeyleri ve beslenme davranışlarının incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(13), 185-193.