Turist rehberlerinin perspektifinden 2024 yılı mesleki düzenlemelerin ve güncel uygulamaların değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 452 - 468, 31.12.2025

İlker Şahin

https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1718555

Öz

Rehberler, gezilen yerlerin tarihî, kültürel ve doğal zenginliklerini aktarmanın ötesinde, ziyaretçilerin destinasyonu duygusal ve sosyal boyutlarıyla derinlemesine deneyimlemelerini sağlayan, etkili iletişim, liderlik ve kriz yönetimi becerileriyle grup dinamiklerini yönlendirip yerel halkla turist arasında köprü oluşturan profesyonellerdir. Bu çalışma, 6326 sayılı Turist Rehberliği Yasası’nda 2024 yılında yapılan düzenlemeler ve güncel sektörel uygulamalara ilişkin rehber görüşlerini analiz ederek dönüşümün nasıl algılandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bütüncül desende kurgulanan durum çalışması kapsamında 85 rehberle yapılan eş zamansız çevrimiçi görüşmeler NVivo 20 ile tematik ve betimsel analize tabi tutulmuştur. Bulgular rehber algılarının “mesleki endişeler, negatif acente stratejileri, yasal eksiklikler, sektörel kayıplar ve yetersiz dayanışma” olmak üzere beş ana boyuttan oluştuğunu ve bu boyutlar altında yirmi alt tema olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, düzenlemelerin rehberlikte kaliteyi düşüreceği, haksız rekabet yaratacağı, mesleği yok olma tehlikesine sokacağı ve mesleki itibarı zayıflatacağı endişelerine işaret etmektedir. Turizm imajında zayıflama, turizm gelirlerinde azalma ve tur kalitesinde düşüş gibi olumsuz sektörel etkilerin ortaya çıkabileceği ifade edilmektedir. Düzenlemelerin acente yanlısı olduğu, maliyeti düşürmeyi amaçladığı ve kanun yapıcıların tutumundan kaynaklandığı düşünülmektedir. Rehberler, bazı kanun maddelerini, pasif 11. maddeyi, Ayasofya düzenlemelerini, kaçak rehberliği, rehber karşıtı tutum ve psikolojik yıldırmayı, niteliksiz acente stratejilerini, rehber gişelerinin kısmen kaldırılmasını, alan kılavuzluğunu, ruhsatname iptallerini ve gölge rehberliği mesleki açıdan olumsuz uygulamalar kapsamında değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Turist rehberliği , Mesleki algılar , Rehber görüşleri , 6326 Sayılı Yasa , Sektörel dönüşüm

Etik Beyan

Bu çalışmada kullanılan görüşme yöntemi için Kastamonu Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırmalar ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 07/01/2025 tarihli ve 2025/1 nolu toplantısında 22 sıra sayılı kararı ile izin alınmıştır. Aksi bir durumun tespiti halinde TO&RE Dergisinin hiçbir sorumluluğu olmayıp, tüm sorumluluk çalışmanın yazarına aittir.

Destekleyen Kurum

Herhangi bir kurum ve/veya kuruluştan destek alınmamıştır.

An evaluation of the 2024 professional regulations and current practices from the perspective of tourist guides

Öz

Tour guides do more than convey the historical, cultural, and natural wealth of destinations; they enhance visitors' emotional and social engagement, manage group dynamics, and act as a bridge between tourists and local communities. This study analyzes tour guides’ perspectives on the 2024 amendments to Tourist Guiding Law No. 6326 and sectoral practices to understand their perceived impact. Using a holistic case approach, 85 tour guides participated in asynchronous online interviews. Thematic and descriptive analyses with NVivo 20 identified five main concerns: professional challenges, negative agency strategies, legal shortcomings, sectoral losses, and weak solidarity. Guides perceive the amendments as lowering service quality, creating unfair competition, endangering the profession, and weakening its reputation. They warn of long-term negative effects, including a declining tourism image, reduced revenues, and lower tour quality. The regulations are seen as favoring travel agencies and reducing guiding costs, reflecting policymakers’ negative stance toward the profession. Guides classify various changes as anti-guide policies, including the proposed but omitted Article 11, Hagia Sophia regulations, unlicensed guiding, lack of oversight, hostile agency strategies, partial removal of guide booths, district guiding, license cancellations, and shadow guiding.

Anahtar Kelimeler

Tourist guiding , Professional perceptions , Tour guide opinions , Law No. 6326 , Sectoral transformation

Etik Beyan

Permission for the interview method used in this study was obtained from the Kastamonu University Social and Human Sciences Scientific Research and Publication Ethics Board with decision number 22, dated 07/01/2025 and numbered 2025/1. TO&RE Journal shall not be held responsible in case of any violation, and all responsibility rests with the author of the study.

Destekleyen Kurum

No support was received from any institution and/or organization.

Kaynakça

• Ap, J., & Wong, K. K. (2001). Case study on tour guiding: Professionalism, issues and problems. Tourism Management, 22(5), 551-563. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(01)00013-9
• Batman, O. (2003). Türkiye’deki profesyonel turist rehberlerinin mesleki sorunlarına yönelik bir araştırma. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, (2), 117-134.
• Bulan, B. (2024, Temmuz, 19). Yeni rehberlik yasası hakkında. Kişisel paylaşımlar. https://www.instagram.com/reel/C3LAtG-qdOQ/
• Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46. https://doi.org/10.1177/0013164460020001
• Çapar, G., & Atçı, D. (2023). The effect of interpretation performance of tour guides on memorable tour experiences and behavioural intentions. Journal of Eurasia Tourism Research, 4(1), 1-14.
• Gibbs, G. (2009). Analysing Qualitative:Data, (1. Edition), Sage Publications, Inc., London.
• Güler, A., Halıcıoğlu, M. B., & Taşğın, S. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık, Ankara.
• Günbayı, İ. (2019, Kasım, 30). Nitel araştırmada veri analizi: tema analizi, betimsel analiz, içerik analizi ve analitik genelleme. Nirvana sosyal bilimler bilimsel makaleler. https://www.nirvanasosyal.com/h-392-nitel-arastirmada-veri-analizi-tema-analizi-betimsel-analiz-icerik-analizi-ve-analitik genelleme.html
• Güzel, F. Ö., Türker, A., & Şahin, İ. (2014). Profesyonel turist rehberlerinin algıladıkları mesleki engelleri belirlemeye yönelik bir araştırma, Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 1(2), 173-190.
• Hewson, C. (2010). Internet mediated research and its potential role in facilitating mixed methods research. İçinde S. N. Hesse-Biber & P. Leavy (Ed.) Handbook of emergent methods, ss. 543-570, Newyork: Guilford.
• Holloway, J. C. (1981). The Guided Tour: A Sociological Approach. Annals of Tourism Research, 8(3), 377-401. https://doi.org/10.1016/0160-7383(81)90005-0
• Hu, W. (2007). Tour guides and sustainable development: The case of Hainan, China, Doctoral dissertation, University of Waterloo, Philosophy in Geography, Ontario, Canada.
• Hughes, K. (1991). Tourist satisfaction: A guided ‘‘cultural’’ tour in North Queensland. Australian Psychologist, 26(3), 166–171. https://doi.org/10.1080/00050069108257243
• Hurombo, B. (2016). Assessing key tour guide competences to co-create memorable tourism experiences, Doctoral dissertation, North-West University, Potchefstroom Campus, South Africa.
• İlhan, Y., & Soybalı, H. H. (2018). Turist rehberlerinin mesleki sorunları üzerine bir araştırma. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 1(1), 13-23.
• Kapa, M. G., de Crom, E. P., & Hermann, U. P. (2022). An exploration of tourist guides’ competencies to create memorable tourist experiences. GeoJournal of Tourism and Geosites, 44(4), 1350-1358. https://doi.org/10.30892/gtg.44421-953
• Karacaoğlu, S., & Sert, A. N. (2018). Turist rehberlerinin mesleki sorunları üzerine bir araştırma: Kapadokya örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 6(3), 81-99.
• Landis, J. R. & Koch, G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159-174.
• Mak, A. H., Wong, K. K., & Chang, R. C. (2011). Critical issues affecting the service quality and professionalism of the tour guides in Hong Kong and Macau. Tourism Management, 32(6), 1442-1452. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2011.01.003
• Mann, C., & Stewart, F. (2003) Internet interviewing in Gubrium. In J.F. & Holstein J.A. (Ed.), Postmodern interviewing, (pp. 81-105). Thousand Oaks, Ca.: Sage Publications.
• McHugh, M. L. (2012). Interrater reliability: the kappa statistic. Biochemia Medica, 22(3), 276-282.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook. Sage, Thousand Oaks:CA.
• Orabi, R., & Fadel, D. (2020). The role of tour guide performance in creating responsible tourist behavior: an empirical study: archaeological sites in Alexandria. International Journal of Heritage, Tourism and Hospitality, 14(3). Special Issue, 325-346. https://doi.org/10.21608/ijhth.2020.156555
• Pelit, E., & Katırcıoğlu, E. (2018). Turist rehberliği mesleğinde taraflar açısından yaşanan sorunlar üzerine bir değerlendirme. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 1(2), 74-94.
• Polit, D. F., & Beck, C. T. (2010). Generalization in quantitative and qualitative research: Myths and strategies. International Journal of Nursing Studies, 47(11), 451-1458. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2010.06.004
• Ratislavová, K., & Ratislav, J. (2014). Asynchronous email interview as a qualitative research method in the humanities. Human Affairs, 24(4), 452-460. https://doi.org/10.2478/s13374-014-0240-y
• Resmî Gazete, (2024a, Mart). Turist Rehberliği Meslek Kanunu. T.C. Resmî Gazete, 27 Nisan 2024, Sayı 32529. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/04/20240427-1.htm Erişim Tarihi: 15.03.2025.
• Resmî Gazete, (2024b, Mart). Turist Rehberliği Meslek Yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete, 7 Kasım 2024, Sayı 32715. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/11/20241107-1.htm Erişim Tarihi: 15.03.2025.
• Sandelowski, M. (1986). The problem of rigor in qualitetive research. Advances in Nursing Research, 8(3), 27-37. https://doi.org/10.1097/00012272-198604000-00005
• Schmidt, C. J. (1979). The guided tour: ınsulated adventure: Insulated adventure. Urban Life, 7(4), 441-467. https://doi.org/10.1177/089124167900700402
• Shieffield University, (2024, Mart). Email interviews. learning & teaching services, https://www.sheffield.ac.uk/lets/strategy/resources/evaluate/general/methodscollection/emailinterviews, Erişim Tarihi: 03.03.2025.
• Silverman, D., & Marvasti, A. (2008). Doing qualitative research: A comprehensive guide. Thousand Oaks: CA: Sage.
• Tourism Today, (2024, Şubat). Akademisyenler, tartışılan kanun teklifi konusunda endişeli! https://www.instagram.com/p/C3UpBWRNxYd/, Erişim Tarihi: 15.07.2025.
• TUREB, (2024a, Nisan). Bilindiği gibi 6326 sayılı yasamızda yapılan bazı değişiklikler 17 Nisan tarihinde TBMM Genel Kurulunda geçti. Instagram. https://www.instagram.com/tureb_official/p/C6Lree9CBhN/?img_index=1 Erişim Tarihi: 15.04.2025.
• TUREB, (2024b, Nisan). Karşı çıktığımız maddelerinin iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvuru yapıldı. https://www.instagram.com/tureb_official/p/C8E6HKhiNTo/ Erişim Tarihi: 15.04.2025.
• Turizm Dosyası, (2024, Şubat). Akademisyenler, tartışılan kanun teklifi konusunda endişeli! https://turizmdosyasi.com/akademisyenler-tartisilan-kanun-teklifi-konusunda-endiseli, Erişim Tarihi: 14.02.2025.
• Turizm Gazetesi, (2024a, Şubat). Turizm akademisyenleri de rehberlik yasa değişiklik teklifine itiraz ediyor. https://www.turizmgazetesi.com/haber/turizm-akademisyenleri-de-rehberlik-yasa-degisiklik-teklifine-itiraz-ediyor/86585, Erişim Tarihi: 15.02.2025.
• Turizm Gazetesi, (2024b, Şubat). Rehberler yasaya karşı Ankara'da toplandı. https://www.turizmgazetesi.com/haber/rehberler-yasaya-karsi-ankara-da-toplandi/86607, Erişim Tarihi: 15.02.2025.
• Turizm Güncel, (2024a, Şubat). Kanun teklifi önümüze bile konulmadan komisyona iletildi, https://www.turizmguncel.com/haber/hakan-eginlioglu-kanun-teklifi-onumuze-bile-konulmadan-komisyona-iletildi, Erişim Tarihi: 15.02.2025.
• Turizm Güncel, (2024b, 19 Nisan). Hakan Eğinlioğlu’ndan yasaya sert tepki: Rehberliği bitirir. https://www.turizmguncel.com/haber/hakan-eginlioglundan-yasaya-sert-tepki-rehberligi-bitirir, Erişim Tarihi: 15.04.2025.
• Uzun, S. (2024, Nisan, 15). Rehberlik meslek yasası değişti? Neler yaşandı? Neler olacak? Kapsamlı kritik. Nullius in verba. https://www.youtube.com/watch?v=g-aU2WlpXdE
• Weatherbee, T. G., & Sears, D. (2021). Making memorable experiences: Tour guides in wine tourism. 12th International Conference of the Academy of Wine Business Research, 6-8 July, 93-97.
• Yenipınar, U., Bak, E., & Çapar, G. (2014). Turist rehberliği meslek kanununun, meslek örgütleri ve öğretim elemanlarının bakış açısı ile değerlendirilmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 86-114.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Dokuzuncu Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Zengin, B., Eker, N., & Bayram, G. E. (2017). Turist rehberliği meslek kanununun profesyonel turist rehberlerince değerlendirilmesi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14(2), 142-156.