İBN RÜŞD’ÜN EĞİTİM ANLAYIŞINDA İÇSEL GÜDÜLEME

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: Ek, 219 - 234, 19.06.2025

Veysel Karani Altun

https://doi.org/10.26468/trakyasobed.1577025

Öz

İslam dünyasının önemli filozoflarından ve Batı Dünyasının da ayrıca önem atfettiği çağın büyük düşünürlerinden İbn Rüşd, görüşleri ve fikirleriyle insanlığa hatırı sayılır katkılar sunmuştur. Filozofun kavram kavrayışları üzerinde durmak gerekirse, özellikle varlık, âlem ve insan üzerindeki fikri mülahazaları dikkate değerdir. Bu çalışmada öncelikle İbn Rüşd’ün varlık kavrayışı üzerinde durulmuş, sonrasında ise insan ve eğitim hususundaki görüşlerine yer verilmiştir. Çalışmanın devamında İbn Rüşd’ün insan için eğitimin gerekliliği düşüncesi üzerinde durulmuştur. Son olarak davranışın ilk ilkesi olarak istek gücü’nden bahsedilmiş, bunun içsel güdülemenin önemine işaret eden bir kavram olduğu ortaya konmuştur. İbn Rüşd, üzerinde durduğu istek gücü kavramıyla öğrenme sürecinde kalıcı davranış değişikliğinin ancak içsel güdülemenin işlerliğiyle mümkün olabileceğini düşündürtmektedir.

Anahtar Kelimeler

İbn Rüşd , Eğitim , Din Eğitimi , Motivasyon , İçsel Güdüleme

INTRINSIC MOTIVATION IN AVERROES’S UNDERSTANDING OF EDUCATION

Öz

Ibn Rushd, one of the important philosophers of the Islamic world and one of the great thinkers of the age, to whom the Western World also attaches importance, made considerable contributions to humanity with his views and ideas. To dwell on the philosopher's conceptual understandings, especially his intellectual considerations on existence, the universe and man are remarkable. In this study, first of all, Ibn Rushd's understanding of existence is emphasized, and then his views on human and education are given. In the continuation of the study, Ibn Rushd's idea of the necessity of education for human beings is emphasized. Finally, the power of will has been mentioned as the first principle of behavior, and it has been revealed that this is a concept that points to the importance of intrinsic motivation. With the concept of will power, which Ibn Rushd emphasizes, it makes us think that permanent behavior change in the learning process can only be possible with the functioning of intrinsic motivation.

Anahtar Kelimeler

Ibn Rushd , Education , Religious Education , Motivation , Intrinsic Motivation

Kaynakça

• Akbaba, S. (2006). Eğitimde Motivasyon. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 343-361.
• Akgün, T. (2023). İbn Rüşd’de İrade Teorisi ve İrade-Siyaset İlişkisi. Mütefekkir, 10(19), 23-45.
• Arkan, A. (2004). Kindî ve İbn Rüşd’de İnsan Tasavvuru. İslâm Araştırmaları Dergisi, 12, 27-54.
• Arkan, A. (2006). İbn Rüşd Psikolojisi: Fizikten Metafiziğe İbn Rüşd’ün İnsan Tasavvuru. İz Yayıncılık.
• Aruç, N. Y. (2004). İbn Rüşd’ün Eğitim Felsefesi. Rağbet Yay.
• Aruç, N. Y. (2007). İbn Rüşd’ün Felsefi Düşüncesi. Rağbet Yay.
• Aruç, N. Y. (2009). İbn Rüşd Eğitim Felsefesinin Temel Özellikleri. İçinde Doğu-Batı İlişkisinin Entelektüel Boyutu: İbn Rüşd’ü Yeniden Düşünmek (C. 1, ss. 243-258). Asitan Yayıcılık.
• Avcı, N. (1993). İbn Rüşd’ün Hayatı, Eğitim-Öğretimi ve Eserleri. İçinde H. Köker (Ed.), İbn Rüşd. Erciyes Üniversitesi Matbaası.
• Calder, B. J., & Staw, B. M. (1975). Self-Perception of Intrinsic and Extrinsic Motivation. Journal of Personality and Social Psychology, 31(4), 599-605.
• İbn Rüşd. (t.y.). Tehafut et-Tehafut (Beyrut).
• İbn Rüşd. (1964). el-Keşf: El-Keşf an Menahici’l-edille fi akaidi’l-mille (Mahmud Kasım, Çev.).
• İbn Rüşd. (1986). Tehafut et-Tehafut (K. Işık & M. Dağ, Çev.). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Yayınları.
• İbn Rüşd. (1992). Faslu’l-makal el-Keşf an Minhaci’l-Edille (B. Karlığa, Çev.). İşaret Yayınları.
• İbn Rüşd. (1998a). Tehafüt et-Tehafüt (K. Işık & M. Dağ, Çev.). Kırkambar Yay.
• İbn Rüşd. (1998b). Telhisu’Siyase (H. M. El-Abidi & F. K. Ez-Zehebi, Çev.). Daru’Tali’a.
• İbn Rüşd. (2007). Kitabu’n-Nefs (Psikoloji Şerhi) (A. Arkan, Çev.). Litera Yayıncılık.
• İbn Rüşd. (2016). Tefsiru Ma-Ba’de’t-Tabia (Metafizik Büyük Şerhi) (M. Macit, Çev.). Litera Yayıncılık.
• Jusufi, N. (2002). İbn Rüşd’ün Eğitim Felsefesi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Karacelil, S. (2013). Din Eğitiminde Motivasyonun Önemi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(4), 182-207.
• Karlığa, B. (1999). İbn Rüşd. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 20, ss. 257-288). TDV Yayınları.
• Marcou, A., & Philippou, G. (2005). Motivational Beliefs, Self-Regulated Learning and Mathematical Problem Solving. PME CONFERENCE, 29, 297-304.
• Morgan, G. A., Harmon, R. J., & Maslin-Cole, C. A. (1990). Mastery Motivation: Definition and Measurement. Early education and Development, 1(5), 318-339.
• Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-Determination Theory and the Facilitation of Intrinsic Motivation, Social Development, and Well-Being. American psychologist, 55(1), 68-78.
• Sarıoğlu, H. (2003). İbn Rüşd Felsefesi. Klasik Yay.
• Sarıoğlu, H. (2011). İbn Rüşd. İsamir Yay.
• Su, M. (2024). Din Eğitiminde Dini Düşüncenin Geliştirilmesi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 24(1), 79-94.