Yunus Emre’nin Gel Gör Beni Işk Neyledi Başlıklı İlahisinin İtalyanca ve İngilizce Çevirileri

Öz

Bu makalede dini tasavvufi Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Yunus Emre’nin Gel Gör Beni Işk Neyledi başlıklı ilahisinin İtalyanca ve İngilizce çevirileri incelenmiştir. İncelenmek üzere Yunus ve şiirinin seçilmesinin nedeni, hem şairin görüşlerinin ve şiirlerinin yüzyılları aşıp evrensel seviyeye ulaşarak sadece Türk kültür ve edebiyat dizgesinde değil, birçok farklı kültürde ilgiyle karşılanması hem de İtalyanca ve İngilizce çevirilerinin çağdaş çeviribilim kuramları çerçevesinde incelenmemiş olmasıdır. Çalışmada kaynak metin olarak incelenen Türkçe şiir, Abdülbaki Gölpınarlı’nın hazırladığı Yunus Emre Divanı’ndan alınmıştır. Bu şiir, Türk kültür ve edebiyatıyla ilgili önemli çalışmalar yapan İtalyan Türkolog Alessio Bombaci tarafından İtalyancaya; İngiliz Türkolog Kathleen R. F. Burrill tarafından da İngilizceye çevrilmiştir. İncelemede Katharina Reiß’in “içerik odaklı” modeli ve Mick Short’un düzyazı ve şiir incelemeleri için önerdiği “biçemsel inceleme” yöntemi kullanılmıştır. Öncelikle şiirin teması, ardından da Short’un yöntemindeki zaman kullanımı, cümlelerin yapısı, sapmalar, eylem türleri ve dilbilgisel çözümleme, uyak ve diğer ahenk unsurları gibi özellikler incelenmiştir. Anlamsal ve biçemsel bu özelliklerin erek metinlere aktarılıp aktarılmadığı, aktarılmışsa ne ölçüde aktarıldığı tespit edilmiştir. Çalışmada Yunus’un Türkçe şiiri “KM”, Bombaci’nin İtalyanca çevirisi “EM-1” ve Burrill’in İngilizce çevirisi ise “EM-2” olarak gösterilmiştir. İnceleme sonucunda kaynak metindeki duygusal yoğunluğun erek metinlere kısmen yansıtılmış olmasına rağmen kültürel bağlam ve derin tasavvufi göndermelerin yeterince aktarılamadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Türk halk şiiri
• Yunus Emre
• Alessio Bombaci
• Kathleen R. F. Burrill
• ilahi çevirisi

Italian and English Translations of Yunus Emre’s Hymn Titled Gel Gör Beni Işk Neyledi

Öz

In this article, the Italian and English translations of Yunus Emre’s hymn titled Gel Gör Beni Işk Neyledi, which has an important place in religious Sufi Turkish literature, were analysed. The reason for choosing Yunus and his poem to be analysed is both the fact that the poet’s views and poems have crossed centuries and reached a universal level and have been welcomed with interest not only in Turkish cultural and literary system but also in many different cultures, and the fact that his translations into Italian and English have not been analysed within the framework of contemporary translation theories. The Turkish poem, which is considered as the source text in the study, was taken from the book titled Yunus Emre Divanı prepared by Abdülbaki Gölpınarlı. This poem was translated into Italian by the Italian Turcologist Alessio Bombaci, who made important studies on Turkish culture and literature, and into English by English Kathleen R. F. Burrill. Katharina Reiß’s “content-oriented” model and Mick Short’s method of “stylistic analysis” for the analysis of prose and poetry were used in the analysis. Firstly, the theme of the poem was analysed, and then Short’s method was used to analyse the use of tense, sentence structure, deviations, types of verbs, grammatical analysis, rhyme and other elements of harmony. It was determined whether these semantic and stylistic features were transferred to the target texts, and if so, to what extent. In the study, Turkish poem was labelled as “ST (KM)”, Bombaci’s translation into Italian as “TT-1 (EM-1)” and Burrill’s translation into English as “TT-2 (EM-2)”. Although the emotional intensity and Sufi meanings in the source text were partially reflected in the target text, it was observed that the cultural context and deep Sufi references were not adequately transferred to the target culture.

Anahtar Kelimeler

• Italian and English Translations of Yunus Emre’s Hymn Titled Gel Gör Beni Işk Neyledi
• Turkish folk poetry
• Yunus Emre
• Alessio Bombaci
• Kathleen R. F. Burrill
• hymn translation

Kaynakça

1. Aksoy Arıkan, R. (2020). Talât Sait Halman’ın Yunus Emre Selected Poems adlı çalışması çerçevesinde tasavvufi şiirin çevirisi [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi].
2. Aksoy Arıkan, R. (2021a). İngilizcede Yunus Emre. Çankırı Karatekin Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1, 15–33. https://dergipark.org.tr/ en/pub/cakutad/article/1337733
3. Aksoy Arıkan, R. (2021b). Kültürler arasılık çerçevesinde Yunus Emre şiirinin çevirilerinde tasavvuf terminolojisi. Türk Dili, 837, 44–61. http://www.tdk.gov.tr
4. Aksoy Arıkan, R. (2021c). Yunusca çeviri – Yunus Emre kavramlarının dünya dillerine aktarılması. Hiper Yayın.
5. Aksoy Arıkan, R., & Temur, N. (2019). Talât Sait Halman’ın Yunus Emre şiirlerinin İngilizce çevirileri üzerine bir inceleme. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 2(4), 148–161. https://doi.org/10.35235/uicd.565461
6. Bakırcıoğlu, N. Z. (2022). Yunus Emre Dîvânı – Hayatı, şiirleri, şiirinin özellikleri, hakkında yazılanlardan seçmeler (8. baskı). Ötüken Neşriyat.
7. Bombaci, A. (1968). Histoire de la littérature turque (I. Melikoff, Çev.). Librairie C. Klincksieck.
8. Bombaci, A. (1969). La letteratura turca. Sansoni-Accademia.

9. Bombaci, A. (2022a). The literature of the Turks (K. R. F. Burrill, Trans.; O. Söylemez & S. Derin, Ed.). Paradigma Akademi. Bombaci, A. (2022b). Türk edebiyatı tarihi (O. Söylemez & S. Derin, Çev.). Paradigma Akademi.
10. Demirkıvıran, S., & Göktepe, F. (2021). Yabancılık dereceleri ışığında Katharina Reiß’in metin tiplerine yeni bir bakış. Diyalog Interkulturelle Zeitschrift für Germanistik, 9(2), 829–850. https://doi.org/10.37583/diyalog.1030850
11. Ercan, Ö., & Hocaoğlu Alagöz, K. (2022). Yunus Emre’nin “Ben Yanarem Yane Yane” ilahisi. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 8(1), 97–126. https://doi.org/10.20322/littera.1027773
12. Gölpınarlı, A. (1943). Yunus Emre divanı–Metinler, sözlük, açıklama– C. 1–2. Ahmet Halit Kitabevi.
13. Koç, Â. (2021). Halkın diliyle seslenmek: Yunus Emre’de göç kavramı. Fetih ve Medeniyet, 1(2), 116–125. www.eskisehir.gov.tr/kurumlar/eskisehir.gov.tr/ Dergi/dergi_2021_nisan.pdf
14. Kubbealtı Lugatı. (2024). Şeyh. Lugatim.com. https://www.lugatim.com/ s/%C5%9Feyh Reiß, K. (1986). Möglichkeiten und Grenzen der Übersetzungskritik: Kategorien und Kriterien für eine sachgerechte Beurteilung von Übersetzungen. Max Hueber Verlag.
15. Seferoğlu, E. (2021, 14–16 Ekim). Başkişi Yunus Emre: Çağdaş Türk romanı ve tiyatrosu örnekleminde [Sözlü bildiri]. XIII. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu, Rize, Türkiye.
16. Short, M. (1996). Exploring the language of poems, plays and prose. Routledge.
17. Tatcı, M. (2021). Yunus Emre. Fetih ve Medeniyet, 1(2), 10–27. https://www. eskisehir.gov.tr/kurumlar/eskisehir.gov.tr/Dergi/dergi_2021_nisan.pdf
18. Türk Dil Kurumu. (2024). Çağla-. https://sozluk.gov.tr/ Türk Dil Kurumu. (2024). Çağla-. https://sozluk.gov.tr/ Üstün Kaya, S. (2020). 66. sone veya Sonnet 66: Karşılaştırmalı bir çeviri analizi. Diyalog Interkulturelle Zeitschrift für Germanistik, 185–194. https:// doi.org/10.37583/diyalog.802269
19. WordReference. (2024). Mormorare. https://www.wordreference.com/ittr/ mormorare WordReference. (2024). Mormorare. https://www.wordreference. com/ittr/mormorare
20. Yetik, E. (1991). Yunus’un tasavvuf anlayışı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5, 157–170. https://dergipark.org.tr/tr/pub/omuifd/ article/215664
21. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
22. Yücel, F. (2007). Çeviri eleştirisi neyi eleştirir? Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(12), 39–58. https://dergipark.org. tr/en/pub/sosbilder/article/246762
23. Yunus Emre. (1972). Yunus Emre dîvanı (F. K. Timurtaş, Yay. hzl.). Tercüman.
24. Yunus Emre. (t.y.). Yunus Emre dîvânı (M. Tatcı, Yay. hzl.). Kültür ve Turizm Bakanlığı. https://temucin.wordpress.com/wp-content/uploads/2014/12/yunus-emre-dc3aevc3a2nc4b1.pdf