Çağdaş Tuluat Tiyatrosu Örneği Olarak “Şirreti Evcilleştirmek”

Öz

Bu makale, William Shakespeare’in Hırçın Kız adlı eserinin Moda Sahnesi tarafından 2023 yılında Kemal Aydoğan rejisiyle sahnelenen Şirreti Evcilleştirmek uyarlamasını, Geleneksel Türk Tiyatrosu’nun modernleşme evresini temsil eden Tuluat Tiyatrosu bağlamında incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, klasik ve Batılı bir metnin; yerel doğaçlama pratikleri, açık biçim estetiği ve tipleştirme gibi geleneksel tiyatro formlarıyla nasıl çağdaş bir sahneleme diline dönüştürüldüğünü saptamaktır. Nitel araştırma ve gösterim analizi yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada, oyunun dramaturjik ve performatif yapısı Aristoteles’in tragedyayı oluşturan temel ögeleri (öykü, karakter, düşünce, dil, müzik ve görüntü) üzerinden çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, evrensel metinlerin geleneksel Türk tiyatrosu kodlarıyla yeniden üretilmesinin hem seyircinin aktif katılımını sağladığı hem de ulusal tiyatro kimliğinin çağdaş ve özgün bir zeminde yeniden inşasına katkı sunduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Şirreti Evcilleştirmek
• Hırçın Kız
• William Shakespeare
• Tuluat Tiyatrosu
• Kemal Aydoğan
• Moda Sahnesi

“The Taming of the Shrew” as an Example of Contemporary Tuluat Theater

Öz

This article examines the adaptation of William Shakespeare’s The Taming of the Shrew, titled Şirreti Evcilleştirmek, staged by Moda Sahnesi in 2023 under the direction of Kemal Aydoğan, within the context of Tuluat theater, which represents the modernization phase of traditional Turkish theater. The primary objective of this study is to determine how a classical Western text is transformed into a contemporary staging language using traditional theatrical forms such as local improvisational practices, open-form aesthetics, and typification. Employing qualitative research and performance analysis methodologies, the dramaturgical and performative structure of the play is analyzed by applying Aristotle’s fundamental elements of tragedy (plot, character, thought, diction, melody, and spectacle). The findings indicate that reproducing universal texts through the codes of traditional Turkish theater not only fosters active audience participation but also contributes to the reconstruction of a national theater identity on a contemporary and original foundation.

Anahtar Kelimeler

• The Taming of the Shrew
• William Shakespeare
• Tuluat theater
• Kemal Aydoğan
• Moda Sahnesi

Kaynakça

1. And, M. (1970). 100 soruda Türk tiyatrosu tarihi. Gerçek Yayınevi. And, M. (1992). Türk tiyatro tarihi. İletişim Yayınları.
2. And, M. (2014). Başlangıcından 1983’e Türk tiyatro tarihi. İletişim Yayınları.
3. Karavar, H. (2022). Batılılaşma etkisindeki halk tiyatrosu “Tuluat”. Millî Folklor, 17(134), 119–130. https://dergipark.org.tr/en/pub/millifolklor/ article/847774
4. Okuş, D. (2022). 1880–1920 arası İstanbul’daki tulûat tiyatrolarında kantocu kadınlar. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 34, 73–89. https://doi.org/10.26650/jtcd.2022.1128516
5. Sevengil, R. A. (1985). İstanbul nasıl eğleniyordu? (S. Önal, Haz.). İletişim Yayınları.
6. Sevengil, R. A. (2015). Türk tiyatrosu tarihi. Alfa Yayıncılık.