ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

Başak Erkoç; Samir İsmayilov; Duygu Mutlu Bayraktar

doi:10.24315/tred.1370800

ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

Öz

Dijital teknolojilerin sağladığı çeşitli avantajlar nedeniyle eğitim ortamlarında kullanılmasıyla birlikte bu teknolojilerin olumsuz yansımaları da araştırmalara konu olmuştur. Eğitim ortamları ile ilgili yapılmış çalışmalarda, siber aylaklık ve bilişsel kapılma kavramları da karşımıza çıkmaktadır. Covid19 salgını sebebiyle eğitim kurumlarının zorunlu uzaktan eğitime geçmesi öğrencilerin teknoloji kullanımında artışa sebep olmuştur. Bu nedenle araştırmamızda Covid19 salgını sonrası Türkiye’deki üniversitelerde öğrenim gören öğretmen adaylarının siber aylaklık ve bilişsel kapılma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, küme örnekleme yöntemi ile Türkiye’deki yedi coğrafi bölge yedi küme olarak ele alınmış ve bu bölgelerde bulunan çeşitli üniversitelerin Eğitim Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerden ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile 327 kadın ve 111 erkek olmak üzere toplam 438 kişiden gönüllü olarak veri toplanmıştır. “Demografik Bilgi Formu”, “Siber Aylaklık Ölçeği” ve “Bilişsel Kapılma Ölçeği” veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre “gün içinde internet kullanım sıklığı” ve “internette en çok vakit harcanan kategori” değişkenleri açısından öğrencilerin hem siber aylaklık hem de bilişsel kapılma düzeyleri arasında anlamlı fark gözlemlenirken, “cinsiyet” değişkeni açısından sadece bilişsel kapılma düzeyleri arasında anlamlı fark gözlenmiştir. Ayrıca siber aylaklık ve bilişsel kapılma puanları arasında anlamlı, orta düzey ve pozitif ilişki tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adams, D. (2006). Wireless laptops in the classroom (and the Sesame Street syndrome). Communications of the ACM, 49(9), 25-27.
Agarwal, R., ve Karahanna, E. (2000). Time flies when you're having fun: Cognitive absorption and beliefs about information technology usage. MIS quarterly, 665-694.
Akbulut, Y., Dursun, Ö. Ö., Dönmez, O., ve Şahin, Y. L. (2016). In search of a measure to investigate cyberloafing in educational settings. Computers in Human Behavior, 55, 616-625.
Arıkan, F., ve Özgür, H. (2019). Öğretmen Adaylarının Siber Aylaklık Ve Bilişsel Kapılma Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.
Askew, K. L. (2012). The relationship between cyberloafing and task performance and an examination of the theory of planned behavior as a model of cyberloafing. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], University of South Florida, USA.
Bağrıaçık Yılmaz, A. (2017). Lisansüstü öğrencilerinin siber aylaklık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Karma bir çalışma. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 113-134.
Borak, N. ve Beki, A. (2021). Sosyal Medya Bağımlılığının Lise Öğrencilerinin Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi. Toplumsal Politika Dergisi, 2 (1), 61-76.
Çınar, O., ve Cinisli, Z. (2018). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümü öğrencilerinin siber aylaklık davranışları. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 10(1), 39-48.

Çok, R. (2018). Üniversite öğrencilerinde çeşitli akademik değişkenlerin siber aylaklık davranışlarını yordama durumlarının incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü: Malatya.
Çok, R. ve Kutlu, M. (2018). Üniversite öğrencilerinin ders esnasında ders dışı internet kullanım davranışları ile akademik güdülenme düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 4 (1), 1-21.
Doğusoy, B., Sevinç, M., ve Ergün, H. (2020). Öğretmen Adaylarının Siber Aylaklık Davranışlarının Farklı Değişkenlere Göre İncelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(3), 1321-1332.
Dursun, Ö. Ö., & Çuhadar, C. (2015). Sosyal ağ kullanıcılarının bilişsel kapılma düzeyleri. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 241-253.
Fraenkel, J., ve Wallen, N. (2008). How to Design and Evaluate Research in Education. McGraw-Hill. Gezgin, D. M., Arslantaş, T. K., & Şumuer, E. (2018). Meslek lisesi öğrencilerinin siber aylaklık düzeyinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 19(2), 408-424.
Gökler, M. E., ve Turan, Ş. (2020). COVID-19 pandemisi sürecinde problemli teknoloji kullanımı. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 5, 108-114.
Gülnar, M., ve Ünsal, H. (2020). A study on the smartphone cyberloafing activities of university students in Turkey. International Journal of Science and Education, 3(2), 92-100.
Hair, J., Black, W., Babin, B., Anderson, R. ve Tatham, R. (2006) Multivariate Data Analysis. 6th Edition, Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River.
Hayıt, T., ve Dönmez, O., (2016). Üniversite Öğrencilerinin Siber Aylaklık Profilleriyle Bilişsel Kapılma Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. 5th World Conference on Educational and Instructional Studies (ss.72). Antalya, Türkiye
Kalaycı, E. (2010). Üniversite öğrencilerinin siber aylaklık davranışları ile öz düzenleme stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Ankara, Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Karaoğlan Yılmaz, F. G., Yılmaz, R., Öztürk, H. T., Sezer, B., ve Karademir, T. (2015). Cyberloafing as a barrier to the successful integration of information and communication technologies into teaching and learning environments. Computers in Human Behavior, 45(April 2015), 290–298.
Kibona, L., ve Mgaya, G. (2015). Smartphones’ effects on academic performance of higher learning students. Journal of Multidisciplinary Engineering Science and Technology, 2(4), 777-784.
Kirk, R. E. (1996). Practical significance: A concept whose time has come. Educational and Psychological Measurement, 56, 746-759.
Korucu, A. T., ve Senem, K. A. R. A. (2019). Öğretmen adaylarının derslerde akıllı telefon siber aylaklık düzeyleri ile sanal ortam yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 1(1), 41-56.
Kurt, M. (2011). Siber aylaklık davranışlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi. 5th International Computer & Instructional Technologies Symposium, 22–24 September 2011, Elazığ.
Lim, V. K. (2002). The IT way of loafing on the job: Cyberloafing, neutralizing and organizational justice. Journal of organizational behavior: the international journal of industrial, occupational and Organizational Psychology and Behavior, 23(5), 675-694.
Oravec, J. A. (2002). Constructive approaches to Internet recreation in the workplace. Communications of the ACM, 45(1), 60-63.
Özdemir, C., Yıldız, A., ve Şahan, S. (2021). Cyberloafing Behaviors of Health Professional Students During Distance Education in the COVID-19 Pandemic Period. JHE (Journal of Health Education), 6(1), 1-6.
Schmidt, S.C.E., Anedda, B., Burchartz, A. et al. (2020). Physical activity and screen time of children and adolescents before and during the COVID-19 lockdown in Germany: a natural experiment. Sci Rep 10, 21780.
Sevinç, M. (2021). Ortaöğretim öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılığı, bilişsel kapılma ve siber aylaklık etkinlik düzeyleri arasındaki ilişkisinin belirlenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi] Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü: Mersin.
Şenel, S., Günaydın, S., Sarıtaş, M. T., ve Çiğdem, H. (2019). Üniversite öğrencilerinin siber aylaklık seviyelerini yordayan faktörler. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(1), 95-105.
Tanrıverdi, Ö., ve Karaca, F. (2018). Ergenlerin demografik özelliklerine göre bilişsel kapılma ve siber aylaklık etkinlik düzeylerinin incelenmesi. Addicta: The Turkish Journal on Addiction, 5(2), 285-315.
Tatlı, Y. ve Sadık, F. (2021). Öğretmen Adaylarının Ders Esnasında Siber Aylaklık Yapma Nedenlerinin İncelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 18 (43), 6530-6563.
Topçuoğlu, A. ve Kuruçay, H. İ. (2022). Pandemi gençlerinde ekran ve internet kullanımı. G. Gürçay ve A. Manafidizaji (Ed.), Karadeniz 8. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Kitabı içinde (s. 47-64). Karadeniz 8. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi’nde sunulan bildiri, Ordu. UBAK Yayınevi.
TÜİK. (2021, Ağustos 26). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması.
Türkel, Z. ve Dilmaç, B. (2019). Ergenlerde sosyal medya kullanımı, yalnızlık ve yaşam doyumu arasındaki yordayıcı ilişkiler. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 1 (1), 57-70.
Usluel, Y. K., ve Vural, F. K. (2009). Adaptation of cognitive absorption scale to Turkish. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 42(2), 77-92.
Ünsal, H. ve Ekşioğlu, S. (2019). “Üniversite Öğrencilerinin Web Teknolojilerinde Bilişsel Kapılma Durumları”, International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, (Issn:2630-631X) 5(25): 1735-1742.
Vural, K., F. (2007) Öğretmen adaylarının Web’le ilgili bilişsel kapılmaları ve kabulleri. Hacettepe Eğitim Araştırmaları Dergisi, 42(2), 77-92.
Wu, J., Mei, W., ve Ugrin, J. C. (2018). Student cyberloafing in and out of the classroom in China and the relationship with student performance. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 21(3), 199-204.
Yağar, F. ve Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3 (3), 1-9.
Yazgan, Ç. Ü., ve Yıldırım, A. F. (2020). Üniversite gençliğinde internet bağımlılığı ve derslerde siber aylaklık davranışları. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(Özel Sayı), 5-29.
Yıldırım, E. (2016). Sınıf öğretmenleri adaylarının siber aylaklık sorununa ilişkin durum analizi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, Elazığ.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Başak Erkoç ^*
0000-0003-3229-8836
Türkiye

Samir İsmayilov
0000-0003-0226-2074
Türkiye

Duygu Mutlu Bayraktar
0000-0002-2276-3768
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

25 Mayıs 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

4 Ekim 2023

Kabul Tarihi

13 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 14 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.24315/tred.1370800

IZ

https://izlik.org/JA77RG27WG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Erkoç, B., İsmayilov, S., & Mutlu Bayraktar, D. (2024). ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. Trakya Eğitim Dergisi, 14(2), 676-690. https://doi.org/10.24315/tred.1370800

AMA

1.Erkoç B, İsmayilov S, Mutlu Bayraktar D. ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. TRED. 2024;14(2):676-690. doi:10.24315/tred.1370800

Chicago

Erkoç, Başak, Samir İsmayilov, ve Duygu Mutlu Bayraktar. 2024. “ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ”. Trakya Eğitim Dergisi 14 (2): 676-90. https://doi.org/10.24315/tred.1370800.

EndNote

Erkoç B, İsmayilov S, Mutlu Bayraktar D (01 Mayıs 2024) ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. Trakya Eğitim Dergisi 14 2 676–690.

IEEE

[1]B. Erkoç, S. İsmayilov, ve D. Mutlu Bayraktar, “ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ”, TRED, c. 14, sy 2, ss. 676–690, May. 2024, doi: 10.24315/tred.1370800.

ISNAD

Erkoç, Başak - İsmayilov, Samir - Mutlu Bayraktar, Duygu. “ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ”. Trakya Eğitim Dergisi 14/2 (01 Mayıs 2024): 676-690. https://doi.org/10.24315/tred.1370800.

JAMA

1.Erkoç B, İsmayilov S, Mutlu Bayraktar D. ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. TRED. 2024;14:676–690.

MLA

Erkoç, Başak, vd. “ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ”. Trakya Eğitim Dergisi, c. 14, sy 2, Mayıs 2024, ss. 676-90, doi:10.24315/tred.1370800.

Vancouver

1.Başak Erkoç, Samir İsmayilov, Duygu Mutlu Bayraktar. ÖĞRETMEN ADAYLARININ SİBER AYLAKLIK VE BİLİŞSEL KAPILMA DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. TRED. 01 Mayıs 2024;14(2):676-90. doi:10.24315/tred.1370800

Cited By

Öğretmenlerin Sanal Kaytarma Davranışlarına İlişkin Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17679/inuefd.1548715