ERGENLERİN ÖZ YETERLİKLERİ İLE MANTIKDIŞI İNANÇLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1, 195 - 218, 31.01.2026

Abdulmuttalip Alçay , Ferda Aysan

https://doi.org/10.24315/tred.1575044

Öz

Ergenlerin öz yeterlilikleri ve mantıkdışı inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi bu çalışmanın ana amacını oluşturmaktadır. Bununla beraber yaş, cinsiyet, sosyo-ekonomik düzey değişkenlerine göre hem öz yeterlik hem de mantıkdışı inançar düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığı ortaya konmuştur. Çalışmaya 292 ergenle yürütülmüştür (153 kız, 139 erkek). Ergenlerin öz-yeterlik ve mantıkdışı inanç düzeylerinin demografik değişkenler açısından farklılık gösterip göstermediğini ortaya koyabilmek için tek yönlü Varyans Analizi yapılmıştır. Bağımlı değişkenlere dair ölçek puanlarının homojen olduğu ve normal dağılım gösterdiği tespit edildiğinden tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Ergenlerin öz yeterlik ve mantıkdışı inanç düzeyleri arasında ortaya konan ilişkinin gücünü ve yönünü belirleyebilmek için Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgularla çalışmaya katılan ergenlerin öz yeterlik ve mantıkdışı inanç düzeyleri arasında manidar bir ilişkinin varlığını saptanmıştır (r = .128, p < .05). Fakat cinsiyet, yaş ve sosyo ekonomik düzeyler ile ne öz yeterlik ne de mantıkdışı inançlar açısından farklılık göstermemiştir.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlik , Ergenlik , Mantıkdışı İnançlar

INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN SELF-EFFICACY AND IRRATIONAL BELIEFS OF ADOLESCENT

Öz

This research examines between self-efficacy of adolescent and their irrational beliefs, while also investigating whether these variables vary based on certain socio-demographic factors. The study sample includes 292 adolescents, comprising 153 females and 139 males.
To explore whether adolescents' self-efficacy and irrational beliefs vary based on gender, age, or perceived socio-economic status, ANOVA was employed. Given that the dependent variables displayed both homogeneity and normal distribution, and the groups consisted of more than two categories, ANOVA was deemed the appropriate method. Furthermore, the Pearson Product-Moment Correlation Coefficient was calculated to determine the strength and direction of the relationship between the self-efficacy of adolescents and their irrational beliefs. Statistical analyses, including the t-test, ANOVA, and Pearson correlation, were conducted using SPSS 15.0 for Windows.
The results indicate a significant correlation between the self-efficacy of adolescents and their irrational beliefs (r = .128, p < .05). However, neither self-efficacy nor irrational beliefs show significant differences based on gender, age, or perceived socio-economic status.

Anahtar Kelimeler

self efficacy , Irrational Bliefs , Adolescent

Kaynakça

• Ağır, M. (2007). Üniversite Öğrencilerinin Bilişsel Çarpıtma Düzeyleri ile Problem Çözme Becerileri ve Umutsuzluk Düzeyleri Arasındaki İlişki [Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi. https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/TEZ/42800.pdf
• Alpay, A. (2010). Genel Öz Yeterlik Ölçeği’nin (GÖYÖ) Türkçe’ye Uyarlama Çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 113–132. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/92265
• Altıntaş, G. (2006). Liseli Ergenlerin Kişilerarası İletişim Becerileri ile Akılcı Olmayan İnançları Arasındaki İlişkinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi. https://doi.org/10.30964/auebfd.521994
• Bandura, A. (1982). Self-efficacy mechanism in human agency. American Psychologist, 37(2), 122–147. https://doi.org/10.1037/0003-066X.37.2.122
• Bandura, A. (1994). Self-Efficacy (V. S. Ramachaudran, Ed.; Vol. 4). Academic Press.
• Bilge, F., & Arslan, A. (2000). Akılcı Olmayan Düşünce Düzeyleri Farklı Üniversite Öğrencilerinin Problem Çözme Becerilerinin Değerlendirilmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(13), 7–17. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/199972
• Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem. Ankara
• Civitçi, A. (2006). Ergenler İçin Mantıkdışı İnançlar Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(25), 69–81. http://dergipark.ulakbim.gov.tr/tpdrd/article/view/1058000107/1058000109
• ..........