Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Öz
Doğa temelli çözümler ve biyomimikri düşüncesine dayanan tasarımlar, doğal ekosistemlerin korunması, iyileştirilmesi ve sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. Biyomimikri düşüncesi, okul eğitiminde ve öğrenme-öğretim süreçlerinde giderek daha fazla yaygınlaşmaktadır. Ancak, öğrencilerin tasarım problemleri için doğa temelli çözümler geliştirmede çocukların veya acemi tasarımcıların biyomimikri düşüncesini ne kadar kullanabilecekleri konusunda hala net bir görüş birliği yoktur. Bu nedenle bu araştırmanın temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin tasarım sürecinde doğa temelli çözümler ve biyomimikri farkındalığı ile tasarım problemlerine nasıl yaklaştıklarını ölçebilecek bir araç geliştirmektir. Açımlayıcı Faktör Analizleri için 300, Doğrulayıcı Faktör Analizleri için 400 öğrenci olmak üzere toplamda 700 altıncı ve yedinci sınıf ortaokul öğrencisi ile yürütülen araştırmada, 19 maddenin yük verdiği “Doğadan İlham Alma” ve “Biyomimikrinin Kavramsallaştırılması” olmak üzere iki boyutlu Biyomimikri Farkındalık Ölçeği geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında ölçme aracının güvenirlik, geçerlik, iç tutarlılık gibi temel özellikleri değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında geliştirilen ölçme aracı, çocukların veya acemi tasarımcıların doğa temelli çözümler üretme ve biyomimikri düşüncesine yönelik farkındalık düzeylerini daha net bir şekilde ortaya koyarak, alan yazınına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu araştırma Trakya Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında desteklenmiştir.
Proje Numarası
2024/146
Etik Beyan
Bu araştırma kapsamında gerçekleştirilen veri toplama süreçleri, “Trakya Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu” etik kurulunun E-29563864-050.03.04-55343 sayılı belgesi ile onaylanmıştır.
Teşekkür
Bu çalışma, ilgili çalışmanın birinci yazarı tarafından yürütülen "Biyomimikri ve Tersine Mühendislik Temelli STEM Uygulamalarının Üstün Yetenekli Öğrenciler Üzerine Etkilerinin Karşılaştırılması" başlıklı lisansüstü tez çalışması kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın özeti, 16. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi (UFBMEK2024) kapsamında 04-07 Eylül 2024 tarihinde Edirne'de sunulmuştur.
Kaynakça
- Alawad, A. A., & Mahgoub, Y. M. (2014). The impact of teaching biomimicry to enhance thinking skills for students of art education in higher education. Pensee, 76(4).
- Apedoe, X. S., Reynolds, B., Ellefson, M. R., & Schunn, C. D. (2008). Bringing engineering design into high school science classrooms: The heating/cooling unit. Journal of Science Education and Technology, 17(5), 454–465. https://doi.org/10.1007/s10956-008-9114-6
- Baumeister, D., Tocke, R., Dwyer, J., Ritter, S., & Benyus, J. (2014). Biomimicry Resource Handbook: A Seed Bank of Best Practices. CreateSpace Independent Publishing Platform. https://biomimicry.net/the-buzz/resources/biomimicry-resource- handbook/
- Benyus, J. M. (1997). Biomimicry: Innovation inspired by nature. HarperCollins.
- Biomimicry 3.8. (2015). Biomimicry Thinking: Biomimicry DesignLens package. https://synapse.bio/blog//essential-elements-of-biomimicry
- Biomimicry Institute. (2017). The Biomimicry Design Process. Biomimicry Toolbox. https://toolbox.biomimicry.org/methods/process/
- Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. New York, NY: Guilford Press.
- Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). The Guilford Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Fen Bilgisi Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
21 Mayıs 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Mayıs 2025
Gönderilme Tarihi
26 Şubat 2025
Kabul Tarihi
17 Nisan 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: Özel Sayı
APA
Hocaoğlu, C., Bayır, E., & Arabacıoğlu, S. (2025). Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 15(Özel Sayı), 318-345. https://doi.org/10.24315/tred.1647296
AMA
1.Hocaoğlu C, Bayır E, Arabacıoğlu S. Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. TRED. 2025;15(Özel Sayı):318-345. doi:10.24315/tred.1647296
Chicago
Hocaoğlu, Cansel, Eylem Bayır, ve Sertaç Arabacıoğlu. 2025. “Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Trakya Eğitim Dergisi 15 (Özel Sayı): 318-45. https://doi.org/10.24315/tred.1647296.
EndNote
Hocaoğlu C, Bayır E, Arabacıoğlu S (01 Mayıs 2025) Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Trakya Eğitim Dergisi 15 Özel Sayı 318–345.
IEEE
[1]C. Hocaoğlu, E. Bayır, ve S. Arabacıoğlu, “Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, TRED, c. 15, sy Özel Sayı, ss. 318–345, May. 2025, doi: 10.24315/tred.1647296.
ISNAD
Hocaoğlu, Cansel - Bayır, Eylem - Arabacıoğlu, Sertaç. “Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Trakya Eğitim Dergisi 15/Özel Sayı (01 Mayıs 2025): 318-345. https://doi.org/10.24315/tred.1647296.
JAMA
1.Hocaoğlu C, Bayır E, Arabacıoğlu S. Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. TRED. 2025;15:318–345.
MLA
Hocaoğlu, Cansel, vd. “Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Trakya Eğitim Dergisi, c. 15, sy Özel Sayı, Mayıs 2025, ss. 318-45, doi:10.24315/tred.1647296.
Vancouver
1.Cansel Hocaoğlu, Eylem Bayır, Sertaç Arabacıoğlu. Biyomimikri Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. TRED. 01 Mayıs 2025;15(Özel Sayı):318-45. doi:10.24315/tred.1647296