OKUL ÖNCESİ EĞİTİME DEVAM EDEN ÇOCUKLARDA YARATICILIĞIN YORDAYICISI OLARAK YÜRÜTÜCÜ İŞLEVLER

Öz

Yaratıcı düşünme; gözlem, keşif, analiz, hipotez oluşturma, test etme, problem çözme ve iletişim gibi üst düzey bilişsel becerileri kapsarken; yürütücü işlevler ise yeni fikirler üretmeyi sağlayan üst düzey zihinsel süreçleri ifade etmektedir. Bu araştırma, okul öncesi dönemde (60-72 aylık) çocuklarda yürütücü işlevler ile yaratıcılık arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Sivas il merkezindeki okul öncesi eğitim kurumlarında öğrenim gören 446 çocuk üzerinde ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri" ve "Erken Çocukluk Yaratıcılık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, çocukluk dönemi yürütücü işlevler ile yaratıcılık arasında anlamlı, düşük düzeyde negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Yürütücü işlevlerin yaratıcılığı anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir. Alt boyut analizlerinde, Çalışan bellek ile yaratıcılık arasında orta düzeyde negatif ilişki saptanmıştır. Ketleyici kontrol ile yaratıcılık genel puanı arasında düşük düzeyde negatif ilişki bulunmuştur. Bu sonuçlar, okul öncesi dönemde yürütücü işlevler ile yaratıcılık arasındaki dinamik ilişkiyi ortaya koyması açısından önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Erken çocukluk
• yaratıcılık
• yürütücü işlevler

EXECUTIVE FUNCTIONS AS A PREDICTOR OF CREATIVITY IN CHILDREN ATTENDING PRESCHOOL EDUCATION

Öz

Creative thinking encompasses higher-level cognitive skills such as observation, discovery, analysis, hypothesis generation, testing, problem solving, and communication, while executive functions refer to higher-level mental processes that enable the generation of new ideas. This research aims to examine the relationship between executive functions and creativity in preschool children (60-72 months of age). The study was conducted using a correlational screening model with 446 children attending preschools in the Sivas city center. The Personal Information Form, the Childhood Executive Functions Inventory, and the Early Childhood Creativity Scale were used as data collection tools. According to the research findings, a significant, low-level negative correlation was found between childhood executive functions and creativity. Executive functions were found to significantly predict creativity. Sub-dimension analyses revealed a moderate negative correlation between working memory and creativity. A low-level negative correlation was found between inhibitory control and the overall creativity score. These results are important in terms of revealing the dynamic relationship between executive functions and creativity in the preschool period.

Anahtar Kelimeler

• Early childhood
• creativity
• executive functions

Kaynakça

1. Andrejeva, R., & Usca, S. (2023). The possibilities of development of the child's creativity and entrepreneurship ın a pre-school. Education. Innovation. Diversity., 2(7), 72-82. https://doi.org/10.17770/eid2023.2.7351
2. Arán Filippetti, V., & Krumm, G. (2020). A hierarchical model of cognitive flexibility in children: Extending the relationship between flexibility, creativity and academic achievement. Child Neuropsychology, 26(6), 770-800. https://doi.org/10.1080/09297049.2019.1711034
3. Arán Filippetti, V., & López, M. B. (2014). The role of executive functions in academic competences: An Analytical Review. Nova Science Publishers. http://hdl.handle.net/11336/226960
4. Ari, C. O. (2017). Creativity and ınnovation in early childhood education: The role of educators. Journal of Resourcefulness and Distinction, 14(1).
5. Arslan Çiftçi, H., Uyanık, G., & Acar, İbrahim H. (2020). Çocukluk dönemi yürütücü işlevler envanteri türkçe formunun 48-72 aylık çocuklar için geçerlik ve güvenirlik çalışması. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(3), 762–787. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202043260
6. Baer, J., & Kaufman, J. C. (2008). Gender differences in creativity. The Journal of Creative Behavior, 42(2), 75-105. https://doi.org/10.1002/j.2162-6057.2008.tb01289.x
7. Baggetta, P., & Alexander, P. A. (2016). Conceptualization and operationalization of executive function. Mind, Brain and Education, 10(1), 10-33. https://doi.org/10.1111/mbe.12100
8. Bai, H., Mulder, H., Moerbeek, M., Leseman, P. P., & Kroesbergen, E. H. (2024). The development of divergent thinking in 4-to 6-year-old children. Creativity Research Journal, 36(4), 656-674. https://doi.org/10.1080/10400419.2023.2182492

9. Benedek, M., Franz, F., Heene, M., & Neubauer, A. C. (2012). Differential effects of cognitive inhibition and intelligence on creativity. Personality and Individual Differences, 53(4), 480-485. https://doi.org/10.1016/j.paid.2012.04.014
10. Benedek, M., Jauk, E., Sommer, M., Arendasy, M., & Neubauer, A. C. (2014). Intelligence, creativity, and cognitive control: The common and differential involvement of executive functions in intelligence and creativity. Intelligence, 46, 73-83. https://doi.org/10.1016/j.intell.2014.05.007