OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLERİNİN KAPSAYICI EĞİTİME YÖNELİK FARKINDALIKLARI: BİR KARMA YÖNTEM ÇALIŞMASI

Öz

Bu çalışmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik tutum ve görüşlerini belirlemektir. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 güz döneminde öğretim yılında Kars ilinde görev yapan ve veri toplama aracını gönüllü ve uygun şekilde yanıtlayan 260 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Çalışmanın nitel boyutunu ise beş okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma sonunda kadın ve erkek öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik farkındalık düzeylerinin birbirine yakın olduğu, ayrıca katılımcı öğretmenlerin farkındalıklarının yaş ve hizmet yılı açısından anlamlı şekilde farklılaştığı bulunmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda, yaş grubu ilerledikçe öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik tutumlarının daha olumlu olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda, öğretmenlerin kapsayıcı eğitimi önemli buldukları, ancak sınıfların kalabalık olması ve öğrenme ortamlarında materyal eksikliği nedeniyle uygulamada zorluk yaşadıkları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk
• Kapsayıcı Eğitim
• Okul Öncesi Eğitim

THE AWARENESS OF PRESCHOOL TEACHERS TOWARDS INCLUSIVE EDUCATION: A STUDY OF MIXED METHODS

Öz

The present study aims to examine preschool teachers’ awareness, attitudes, and views regarding inclusive education. A mixed-method research design, integrating quantitative and qualitative approaches, was employed. The quantitative sample consisted of 260 preschool teachers working in the city of Kars during the fall semester of the 2023–2024 academic year, who voluntarily and appropriately completed the data collection tools. The qualitative dimension of the study included semi-structured interviews conducted with five preschool teachers. The findings revealed that preschool teachers demonstrated generally positive awareness levels towards inclusive education. While no significant differences were found in awareness levels according to gender, statistically significant differences emerged based on teachers’ age and years of professional experience. The qualitative findings supported the quantitative results by highlighting teachers’ perceptions of inclusive education, instructional strategies, material use, and the opportunities and challenges associated with inclusive practices in preschool settings.

Anahtar Kelimeler

• Preschool teachers
• inclusive education
• teacher awareness
• mixed method

Kaynakça

1. Akbarovna, A. S. (2022). Inclusive education and its essence. International Journal Of Social Science & Interdisciplinary Research , 11(01), 248-254
2. Akbulut, F., & Yavuz, E. A. (2021). Öğretmen adayları kapsayıcı eğitim hakkında ne düşünüyor? Journal of Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları, 6(1), 33-52. DOI: 10.37754/ 756554.2021.613
3. Arduin, S. (2015). A review of the values that underpin the structure of an education system and its approach to disability and inclusion. Oxford Review of Education, 41(1), 105–121.
4. Avramidis, E., & Norwich, B. (2002). Teachers’ attitudes towards integration / inclusion: A review of the literature. European Journal of Special Needs Education, 17(2), 129–147. https://doi.org/10.1080/08856250210129056
5. Baka, B. (2023). Öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik özyeterlilik algı düzeyleri, tutumları vegörüşlerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
6. Balık, F., & Ozgun, O. (2024). Inclusive education in early childhood: Teacher perceptions, practices, challenges and needs. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 487-506.
7. Bek, H., & Başer, H. (2009). Sınıf öğretmeni adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik tutumlarının incelenmesi. Uşak University, Journal of Sosyal Bilimler, 2 (2), 160-168. https://doi.org/10.12780/UUSBD51
8. Bentley-Williams, R., & Morgan, J. (2013). Inclusive education: pre-service teachers' reflexive learning on diversity and their challenging role. Asia-Pacific journal of teacher education, 41(2), 173-185.

9. Booth, T., & Ainscow, M. (2011). Index for inclusion: Developing learning and participation in schools (3rd ed.). Centre for Studies on Inclusive Education (CSIE).
10. Can, E. Ş. Kılıç. (2019). Okul öncesi eğitim: temel sorunlar ve çözüm önerileri. Journal of Milli Eğitim.Volume:48 (1), 483-519.
11. Chiner, E. & Cardona, C. C. (2012). Inclusive education in Spain: how do skills, resources, and supports affect regular education teachers’ perceptions of inclusion? International Journal of Inclusive Education, 17 (5), 526-541. http://dx.doi.org/10.1080/13603116.2012.689864
12. Cengiz Şayan, E. (2020). Kapsayıcı eğitime ilişkin okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri. Unpublished Master Thesis, Pamukkale University.
13. Christensen, L. B., Johnson, R. B. & Turner, L. A. (2015). Nitel ve karma yöntem araştırmaları. M. Sever (Trans.). A. Alpay (Trans. Ed.). Araştırma yöntemleri desen ve analiz içinde (pp. 400-433). Ankara: Anı publishing.
14. Creswell, J. W., & Clark, V. P. (2007). Mixed methods research. Thousand Oaks, CA.
15. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni, nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. S. B. Demir (Trans. Ed.). Ankara: Eğiten Kitap.
16. Derzhavina, V. V., Nikitina, A. A., Makarov, A. L., Piralova, O. F., Korzhanova, A. A., Gruver, N. V., & Mashkin, N. A. (2021). Inclusive education importance and problems for students social integration. Propósitos y Representaciones, 9(2), 12.
17. Diken, I. H., Tomris, G., Demirtaş, S. Ç., & Diken, Ö. (2025). Inclusive Early Childhood Education in Turkey: Historical Roots, Current Challenges, and Future Pathways. Infants & Young Children, 38(4), 334-349. DOI: 10.1097/IYC.0000000000000303
18. Diamond, K. E., & Hong, S. Y. (2010). Young children’s decisions to include peers with physical disabilities in play. Journal of Early Intervention, 32(3), 163-177. https://doi.org/10.1177/1053815110371332
19. Erol Sahillioğlu, D. (2020). Okulöncesi öğretmenlerinin “Kapsayıcı Eğitim” kavramına ilişkin görüşleri: Bir metafor analizi çalışması. Journal of Inclusive Education in Research and Practice, 1(1), 24- 41. https://izlik.org/JA83LN62MA
20. Florian, L. (2014). What counts as evidence of inclusive education?. European journal of special needs education, 29(3), 286-294. https://doi.org/10.1080/08856257.2014.933551
21. Forlin, C., & Chambers, D. (2011). Teacher preparation for inclusive education: Increasing knowledge but raising concerns. Asia-Pacific Journal of teacher education, 39(1), 17-32. https://doi.org/10.1080/1359866X.2010.540850
22. Hehir, T., Grindal, T., Freeman, B., Lamoreau, R., Borquaye, Y., & Burke, S. (2016). A summary of the evidence on inclusive education. Abt Associates. Ateş, Kadıoğlı, H., Kanger, F., & Şimşek, Z. (2018). Oyun temelli dil beceri programının Suriyeli öğrencilerin okuma yazma becerilerinin gelişimine etkisi. Turkish studies, 13(3), 357-372. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13041
23. Kalaycı. Ş. (2016). Spss uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (7nd edition). Ankara: Asil.
24. Kardeş, S. Taşkın, N. (2020). Okul öncesi öğretmen adaylarının özel gereksinimli çocuklara yönelik algıları. Gazi Üniversitesi, Journal of Gazi Eğitim Fakültesi, 40(1), 51-73.
25. Kırılmaz, M. C. (2019). Sınıf öğretmenlerinin sığınmacılara yönelik kapsayıcı eğitimi gerçekleştirme durumunun incelenmesi (Master Thesis). Zonguldak Bülent Ecevit University, Institute of Social Sciences, Zonguldak.
26. Li, L., & Ruppar, A. (2021). Conceptualizing Teacher Agency for Inclusive Education: A Systematic and International Review. Teacher Education and Special Education,44(1),42-59.https://doi.org/10.1177/0888406420926976
27. McLeskey, J., & Billingsley, B. S. (2008). How does the quality and stability of the teaching force influence the research-to-practice gap? A perspective on the teacher shortage in special education. Remedial and Special Education, 29(5), 293-305.https://doi.or/10.177/07419325073120
28. Merriam, S. (2002). Assessing and evaluating qualitative research. In S. Merriam (Ed.), Qualitative research in practice: Examples for discussion and analysis (pp.18-36). San Francisco: Jossey- Bass.
29. Merriam S. B., & Tisdell S. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
30. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage. Mili Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü (2021-2022). https://hbogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_01/26165737_goc2022sunu.pdf
31. Odom, S. L., Buysse, V., & Soukakou, E. (2011). Inclusion for young children with disabilities: A quarter century of research perspectives. Journal of early intervention, 33(4), 344-356. https://doi.org/10.1177/1053815111430
32. Öztürk, M., Tepetaş Cengiz, G. Ş., Köksal, H., İrez, S. (2017). Sınıfında yabancı uyruklu öğrenciler bulunan öğretmenler için el kitabı. (Ed.: Semih Aytekin). MEB Publishing.
33. Öztürk, H. Ballıoğlu, G. Gülten, Ş. (2014). Öğretmen adaylarının özel eğitimde kaynaştırma uygulamalarına yönelik tutumlarının incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman University, Journal of Eğitim Fakültesi, 1(1), 1-14.
34. Pantic, N. & Florian, L. (2015). Developing teachers as agents of inclusion and social justice. Education Inquiry, 6(3), 27311
35. Polat, M. (2022). “Kapsayıcı eğitim” mümkün mü? kapsayıcı eğitim dersini alan öğretmen adaylarının görüşlerinin vignette tekniği ile incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl University, Journal of Eğitim Fakültesi, 19(3), 965-986.
36. Serttaş, B. (2020). İlkokullarda görev yapan okul yöneticilerinin kapsayıcı eğitime dair görüşleri. (Yayımlanmamış tezsiz yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
37. Stubbs, S. (2008). Inclusive education: Where there are few resources, Oslo: The Atlas Alliance, sf.27.
38. Şahsuvaroğlu, T. & Ekşi, H. (2008). Odak grup görüşmeleri ve sosyal temsiller kuramı. Marmara University, Atatürk Eğitim Faculty, Journal of Eğitim Bilimleri, 28(1), 127-139. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/maruaebd/issue/367/2097
39. Taylor, S. & Sidhu, R. K. (2012). Supporting refugee students in schools: what constitutes inclusive education? International Journal of Inclusive Education, 16(1), 39-56.
40. Tuzcuoğlu, N., & Aydın, D. (2023). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim ile İlgili Görüşleri, Problemleri ve Çözüm Önerileri. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 27-40. https://doi.org/10.55008/te-ad.1284572
41. UNICEF (2012). The right of children with disabilities to education: A right based approach to inclusive education. Retrieved from https://www.unicef.org/ceecis/IEPositionPaper
42. Unesco. (2020). Global education monitoring report 2020: Inclusion and education-all means all. UN.
43. Ünal, R., & Aladağ, S. (2020). Kapsayıcı eğitim uygulamaları bağlamında sorunlar ve çözüm önerilerinin incelenmesi. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 2(1), 23-42.
44. Ünay, E., Erçiçek, B., & Günal, Y. (2021). Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Kapsayıcı Eğitime Yönelik Görüşleri. Mehmet Akif Ersoy University, Journal of Eğitim Fakültesi, (59), 179-213.
45. Wray, E., Sharma, U., & Subban, P. (2022). Factors influencing teacher self-efficacy for inclusive education: A systematic literature review. Teaching and Teacher Education, 117, 103800.
46. Zeynel, A. (2021). Kapsayıcı eğitim ve ilkokul öğretmenleri: sistematik bir inceleme. Journal of Elektronik Eğitim Bilimleri, 10(19), 74-97.