Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi

Sedat Alev

doi:10.24315/tred.618955

Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi

Öz

Bu çalışmada, okullarda lider-üye etkileşimi ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini; 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Gaziantep’in Şahinbey ilçesinde görev yapan 363 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, “Lider-Üye Etkileşimi Ölçeği” ve “Örgütsel Sinizm Ölçeği” aracılığı ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, SPSS ve AMOS programlarından yararlanılmıştır. Analizlerden elde edilen bulgulara göre; lider-üye etkileşimi ve örgütsel sinizm arasında negatif yönde bir ilişki bulunmaktadır. Regresyon analizi sonucunda, lider-üye etkileşiminin hem genel hem de duygu, mesleki saygı ve katkı alt boyutlarının örgütsel sinizmi negatif yönde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Okullarda öğretmenlerin okul yöneticileri ile iletişim halinde olması, örgütsel sinizm davranışlarının daha az gösterilmesini sağlayacaktır. Bu nedenle, öğretmen ve yöneticilerin güvene dayalı ilişkiler kurmaları önemlidir. Ayrıca bu süreçte öğretmenlerin de mesleki rollerinin gereklerini yerine getirmeleri, eğitim öğretimi geliştirmeye yönelik faaliyetlere katılım sağlamaları hem yöneticilerle hem de diğer meslektaşlarıyla güven, saygı ve sadakat temeline dayalı ilişkiler kurmaları önemlidir.

Anahtar Kelimeler

lider-üye etkileşimi,örgütsel sinizm,okul,öğretmen

Kaynakça

Abraham, R. (2000). Organizational cynicism: Bases and consequences. Genetic, Social, and General Psychology Monographs, 126(3), 269-292.
Alev, S. (2018). Öğretmenlerin genel öz yeterlilik algıları ile duygusal emek davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi: İzlenim yönetimi taktiklerinin aracılık rolü. Yayınlanmamış doktora tezi, Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
Andersson, L. M., & Bateman, T. S. (1997). Cynicism in the workplace: some causes and effects. Journal of Organizational Behavior 18(5), 449-469.
Balay, R., Kaya, A., & Cülha, A. (2013). Örgüt kültürü ve örgütsel sinizm ilişkisi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(2), 123-144.
Balcı, A. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem Akademi.
Baş, T., Keskin, N., & Mert, İ. S. (2010). Lider üye etkileşimi (LÜE) modeli ve ölçme aracının Türkçe’de geçerlik ve güvenilirlik analizi. Ege Akademik Bakış, 10(3), 1013-1039.
Bolat, İ. (2011). Öz yeterlilik ve lider üye etkileşimi ilişkisi: Göze girme davranışları ve güç mesafesinin etkisi. Detay Yayıncılık, Ankara.
Bommer, W.H., Rich, G.A., & Rubin, R.S. (2005). Changing attitudes about change: Longitudinal effects of transformational leader behavior on employee cynicism about organizational change. Journal of Organizational Behavior, 26(7), 733-753. Brandes, P. (1997). Organizational cynicism: It’s nature, antecedents, and consequences. Unpublished Doctoral Dissertation, Division of Research and Advanced Studies of the University of Cincinnati, USA.

Brower, H. H., Schoorman, F. D., & Tan, H. H. (2000). A model of relational leadership: The integration of trust and leader–member exchange. The Leadership Quarterly, 11(2), 227-250.
Burton, J. P., Sablynski, C. J., & Sekiguchi, T. (2008). Linking justice, performance, and citizenship via leader–member exchange. Journal of Business and Psychology, 23(1-2), 51-61.
Cerit, Y. (2012). Lider üye etkileşimi ile öğretmenlerin performansları arasındaki ilişki. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(28), 33-46.
Cole, M. S., Bruch, H., & Vogel, B. (2006). Emotion as mediators of the relations between perceived supervisor support and psychological hardiness on employee cynicism. Journal of Organizational Behavior, 27, 463-484.
Davis, W. D., & Gardner, W. L. (2004). Perceptions of politics and organizational cynicism: An attributional and leader–member exchange perspective. The Leadership Quarterly, 15(4), 439-465.
Dean, J. W., Brandes, P., & Dharwadkar, R. (1998). Organizational cynicism. Academy of Management Review, 23, 341-352.
Deluga, R. J. (1994). Supervisor trust building, leader‐member exchange and organizational citizenship behaviour. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 67(4), 315-326.
Dienesch, R. M., & Liden, R. C. (1986). Leader-member exchange model of leadership: A critique and further development. Academy of Management Review, 11(3), 618-634.
Erdogan, B., Liden, R. C., & Kraimer, M. L. (2006). Justice and leader-member exchange: The moderating role of organizational culture. Academy of Management Journal, 49(2), 395-406.
Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS. Dubai: Oriental Press.
Graen, G. B., & Uhl-Bien, M. (1995). Development of leader-member exchange (LMX) theory of leadership over 25 years: Applying a multi-level multi-domain perspective. Leadership Quarterly, 6(2), 219-247.
Göksel, A., & Aydıntan, B. (2012). Lider-üye etkileşimi düzeyinin örgütsel bağlılık üzerine etkisi: Görgül bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 247-271.
Guastello, S. J., Rieke, M. L., Guastello, D. D., & Billings, S. W. (1992). A study of cynicism, personality, and work values. The Journal of Psychology, 126(1), 37-48.
Güçlü, N., Kalkan, F., & Dağlı, E. (2017). Mesleki ve teknik ortaöğretim okulu öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ile örgütsel sinizm arasındaki ilişki. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(1), 177-192.
Gültekin, S. (2014). Psikolojik sözleşme ihlali ile örgüte karşı sinik tutum arasındaki ilişkide lider-üye etkileşiminin aracılık etkisi. Yayınlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Gürler, M. (2018). Öğretmenlerin lider-üye etkileşimi ile işle bütünleşme ilişkisinde çalışan sesliliğinin aracılık etkisinin incelenmesi. Yayınlanmamış doktora tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Helvacı, M. A., & Çetin, A. (2012). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerinin belirlenmesi (Uşak ili örneği). Turkish Studies, 7(3), 1475-1497.
Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modelling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55.
Johnson, J. L., & O’Leary-Kelly A. M. (2003). The effects of psychological contract breach and organizational cynicism: Not all social exchange violations are created equal. Journal of Organizational Behavior, 24, 627-647.
Kalağan, G. (2009). Araştırma görevlilerinin örgütsel destek algıları ile örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişki. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
Kalağan, G., & Aksu, M. B. (2010). Organizational cynicism of the research assistants: A Case of Akdeniz University. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 4820-4825.
Karacaoğlu, K., & İnce, A. G. F. (2013). Pozitif örgütsel davranışın örgütsel sinizm üzerindeki etkileri: Kayseri ilindeki imalat sanayi işletmelerinde bir uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 181-202.
Karasar, N. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. basım). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
Karcıoğlu, F., & Kahya, C. (2011). Lider-üye etkileşimi ve çatışma yönetim stili ilişkisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 337-352.
Kaşlı, M. (2009). Otel işletmelerinde işgörenlerin kişilk özellikleri, lider-üye etkileşimi ve tükenmişlik ilişkisinin incelenmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
Kavuncu, M. (2019). Lider-üye etkileşimi ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. New York, NY: Guilford. Lee, J. (2005). Effects of leadership and leader-member exchange on commitment. Leadership & Organization Development Journal, 26(8), 655-672.
Liden, R. C., & Maslyn, J. M. (1998). Multidimensionality of leader-member exchange: An empirical assessment through scale development. Journal of Management, 24(1), 43-72.
Loi, R., Chan, K. W., & Lam, L. W. (2014). Leader-member exchange, organizational identification, and job satisfaction: A social identity perspective. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 87(1), 42-61.
Martin, R., Thomas, G., Charles, K., Epitropaki, O., & McNamara, R. (2005). The role of leader‐member exchanges in mediating the relationship between locus of control and work reactions. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 78(1), 141-147.
Maslyn, J. M., & Uhl-Bien, M. (2001). Leader–member exchange and its dimensions: Effects of self-effort and other's effort on relationship quality. Journal of Applied Psychology, 86(4), 697-708.
Meydan, C. H., & Şeşen, H. (2015). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
Nartgün, S. S., & Kartal, V. (2013). Öğretmenlerin örgütsel sinizm ve örgütsel sessizlik hakkındaki görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 47-67.
Neves, P. (2012). Organizational cynicism: Spillover effects on supervisor–subordinate relationships and performance. The Leadership Quarterly, 23(5), 965-976.
Özdamar, K. (2003). Modern bilimsel araştırma yöntemleri. Eskişehir: Kaan Kitabevi.
Öztürk, N., & Şahin, S. (2017). Eğitim örgütlerinde örgüt kültürü ve öğretmen liderliği: Lider-üye etkileşiminin aracılık rolü. İlköğretim Online, 16(4), 1451-1468.
Özutku, H., Ağca, V., & Cevrioğlu, E. (2008). Lider-üye etkileşim teorisi çerçevesinde, yönetici-ast etkileşimi ile örgütsel bağlılık boyutları ve iş performansı arasındaki ilişki: Ampirik bir inceleme. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(2), 193-210.
Polat, M., & Meydan, C. H. (2010). Örgütsel özdeşleşmenin sinizm ve işten ayrılma niyeti ile ilişkisi üzerine bir araştırma. Savunma Bilimleri Dergisi, 9(1), 145-172.
Reichers, A. E., Wanous, J. P., & Austin, J. T. (1997). Understanding and managing cynicism about organizational change. Academy of Management Perspectives, 11(1), 48-59.
Runhaar, P., Konermann, J., & Sanders, K. (2013). Teachers' organizational citizenship behaviour: Considering the roles of their work engagement, autonomy and leader–member exchange. Teaching and Teacher Education, 30, 99-108.
Sağır, T., & Oğuz, E. (2012). Öğretmenlere yönelik örgütsel sinizm ölçeğinin geliştirilmesi. International Journal of Human Sciences, 9(2), 1094-1106.
Settoon, R. P., Bennett, N., & Liden, R. C. (1996). Social exchange in organizations: Perceived organizational support, leader–member exchange, and employee reciprocity. Journal of Applied Psychology, 81(3), 219-227.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
Schriesheim, C. A., Castro, S. L., & Cogliser, C. C. (1999). Leader-member exchange (LMX) research: A comprehensive review of theory, measurement, and data-analytic practices. The Leadership Quarterly, 10(1), 63-113.
Stanley, D. J., Meyer, J. P., & Topolnytsky, L. (2005). Employee cynicism and resistance to organizational change. Journal of Business and Psychology, 19(4), 429-459.Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (sixth ed.). Pearson, Boston.
Usadolo, S. E., Usadolo, Q. E., & Makwambeni, B. (2019). Influence of Leader-Member Exchange on Teachers’ Workplace Outcomes at Vocational Colleges in South Africa. Journal of African Business, 1-24.
Uzun, T., & Ayık, A. (2016). Okul müdürlerinin iletişim becerileri ile öğretmenlerin genel ve örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 672-688.
Wanous, J. P., Reichers, A. E., & Austin, J. T. (1994). Organizational cynicism: An initial study. Academy of Management Best Papers Proceedings, 269–273.
Wilkerson, J. M., Evans, W. R., & Davis, W. D. (2008). A test of coworkers' influence on organizational cynicism, badmouthing, and organizational citizenship behavior. Journal of Applied Social Psychology, 38(9), 2273-2292.
Yu, D., & Liang, J. (2004). A new model for examining the leader–member exchange (LMX) theory. Human Resource Development International, 7(2), 251-264.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sedat Alev ^*
0000-0003-4506-4756
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Mayıs 2020

Gönderilme Tarihi

11 Eylül 2019

Kabul Tarihi

3 Nisan 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 10 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.24315/tred.618955

IZ

https://izlik.org/JA58WH66XS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Alev, S. (2020). Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi. Trakya Eğitim Dergisi, 10(2), 347-360. https://doi.org/10.24315/tred.618955

AMA

1.Alev S. Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi. TRED. 2020;10(2):347-360. doi:10.24315/tred.618955

Chicago

Alev, Sedat. 2020. “Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi”. Trakya Eğitim Dergisi 10 (2): 347-60. https://doi.org/10.24315/tred.618955.

EndNote

Alev S (01 Mayıs 2020) Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi. Trakya Eğitim Dergisi 10 2 347–360.

IEEE

[1]S. Alev, “Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi”, TRED, c. 10, sy 2, ss. 347–360, May. 2020, doi: 10.24315/tred.618955.

ISNAD

Alev, Sedat. “Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi”. Trakya Eğitim Dergisi 10/2 (01 Mayıs 2020): 347-360. https://doi.org/10.24315/tred.618955.

JAMA

1.Alev S. Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi. TRED. 2020;10:347–360.

MLA

Alev, Sedat. “Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi”. Trakya Eğitim Dergisi, c. 10, sy 2, Mayıs 2020, ss. 347-60, doi:10.24315/tred.618955.

Vancouver

1.Sedat Alev. Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi. TRED. 01 Mayıs 2020;10(2):347-60. doi:10.24315/tred.618955

Cited By

Okullarda Örgütsel Sinizm ile Örgütsel İkiyüzlülük Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.26466/opus.906933

The Mediating Role of Job Satisfaction in the Effect of Leader-Member Exchange on Burnout: A Study on Physical Education Teachers

Kuramsal Eğitimbilim

https://doi.org/10.30831/akukeg.992828

Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi

Okullarda Örgütsel Sinizmin Yordayıcısı Olarak Lider-Üye Etkileşimi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Okullarda Örgütsel Sinizm ile Örgütsel İkiyüzlülük Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

The Mediating Role of Job Satisfaction in the Effect of Leader-Member Exchange on Burnout: A Study on Physical Education Teachers

Okullarda Motivasyonel Dil ile Yöneticiye Sadakat İlişkisinde Lider-Üye Etkileşiminin Aracılık Rolü

THE RELATIONSHIP BETWEEN LEADER MEMBER EXCHANGE AND THE ACADEMIC PERFORMANCE IN THE ACADEMIC PROFESSION

Effects of gender and marital status on the perception of paternalistic leadership: A meta-analysis study

Örgütsel Sinizm Ölçeğinin Güvenirlik Genelleme Meta-Analizi