COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER

Gökçen Aydın; Angelos P. Kassianos; Maria Karekla; Andrew T. Gloster

doi:10.24315/tred.983179

COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER

Öz

Araştırmanın amacı, COVID-19 pandemisinde uygulanan ‘evdekal’ (sokağa çıkma yasakları/kısıtlamaları) sürecinde çeşitli demografik değişkenlerin (yaş, cinsiyet, çalışma durumu, sağlık sektöründe çalışma, koronavirüse yakalanma, ekonomik durum, yaşama biçimi) ve olumlu-olumsuz duyguların algılanan stresi ne ölçüde yordadığını ve bireylerin ‘evdekal’ uygulamasının bitiminde yapmak istedikleri ilk etkinlikleri incelemektir. Araştırmaya, çoğunluğu kadın olan [N=452, %68.2; yaşları 18 ile 71 arasında değişen (ortanca yaş=27)] 663 yetişkin katılmıştır. Katılımcılar Algılanan Stres Ölçeği, Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği ve kişisel bilgi formunu çevrimiçi doldurmuşlardır. Ayrıca katılımcılara ‘evdekal’ uygulaması bittiğinde yapmak istedikleri ilk etkinliği belirlemek üzere açık uçlu bir soru yöneltilmiştir. Veri analizinde betimsel, Hiyerarşik Regresyon ve içerik analizi kullanılmıştır. Hiyerarşik regresyon analizinde birinci modelde yaş, cinsiyet, bir işte çalışmama ve koronavirüse yakalanma; ikinci modelde olumlu ve olumsuz duygular, algılanan stresi anlamlı şekilde yordamıştır. Gençler, kadınlar, bir işte çalışmayanlar ve koronavirüse yakalanmış kişilerin, daha yaşlı, erkek, bir işte çalışan ve koronavirüse yakalanmayan ya da yakalandığından şüphe duyanlara göre algıladıkları stres daha yüksektir. Olumlu duygular algılanan stresi negatif, olumsuz duygular pozitif yönde yordamaktadır. Model algılanan stresin % 44’ünü açıklamaktadır. Katılımcıların ‘evdekal’ uygulaması bittiğinde ilk olarak hangi etkinliği yapmak istediklerin, yaş gruplarına ve cinsiyete bakılmaksızın, sırasıyla en fazla arkadaşlarıyla/sevdikleriyle buluşmak, dışarda gezmek/dolaşmak, seyahat etmek/tatil yapmak ve doğa ile buluşmak olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

University of Basel, University of Cyprus

Proje Numarası

ΕΕΒΚ ΕΠ 2020.01.60

Teşekkür

COVID-IMPACT araştırmasına katkı sağlayan tüm araştırmacılara ve katılımcılara teşekkürler.

Kaynakça

Banks, J. & Xu, X. (2020). The mental health effects of the first two months of lockdown and social distancing during the Covid-19 pandemic in the UK. IFS Working Papers, No. W20/16, Institute for Fiscal Studies (IFS), London, http://dx.doi.org/10.1920/wp.ifs.2020.1620
Barber, S. J., & Kim, H. (2020). COVID-19 worries and behavior changes in older and younger men and women. The Journals of Gerontology, Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 76(2), e17–e23. https://doi.org/10.1093/geronb/gbaa068
Bodecka, M., Nowakowska, I., Zajenkowska, A., Rajchert, J., Kaźmierczak, I., & Jelonkiewicz, I. (2021). Gender as a moderator between Present-Hedonistic time perspective and depressive symptoms or stress during COVID-19 lock-down. Personality and Individual Differences, 168, 110395. https://doi.org/10.1016/j.paid.2020.110395
Cao, W., Fang, Z., Hou, G., Han, M., Xu, X., Dong, J., & Zheng, J. (2020). The psychological impact of the COVID-19 epidemic on college students in China. Psychiatry Research, 287, 112934. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2020.112934.
Centers for Disease Control and Prevention. (2020). COVID-NET: A weekly summary of U.S. COVID-19 hospitalization data. https://gis.cdc.gov/grasp/COVIDNet/COVID19_3.html
Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24, 385-396. https://doi.org/10.2307/2136404
Conway, A. M., Tugade, M. M., Catalino, L. I., & Fredrickson, B. L. (2013). The broaden-and-build theory of positive emotions: Form, function and mechanisms (p. 17-34). The Oxford Handbook of Happiness, Oxford University Press.
Diamond, L. M., & Aspinwall, L. G. (2003). Emotion regulation across the life span: An integrative perspective emphasizing self-regulation, positive affect, and dyadic processes. Motivation and Emotion, 27(2), 125-156. https://doi.org/10.1023/A:1024521920068

Du, J., Dong, L., Wang, T., Yuan, C., Fu, R., Zhang, L., Liu, B., Zhang, M., Yin, Y., Qin, J., Bouey, J., Zhao, M., & Li, X. (2020). Psychological symptoms among frontline healthcare workers during COVID-19 outbreak in Wuhan. General Hospital Psychiatry, 67, 144–145. https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2020.03.011
Erikson, E. H. (1982). The life cycle completed: A review. New York, NY: W. W. Norton.
Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F., & Dereboy, Ç. (2013). Algılanan Stres Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik analizi. New/Yeni Symposium Journal, 51(3),132-140.
Folkman, S., & Lazarus, R. S. (1980). An analysis of coping in a middle-aged community sample. Journal of Health & Social Behavior, 21(3), 219–239. https://doi.org/10.2307/2136617
Fraenkel, J.R. ve Wallen, N.E. (2006). How to desing and evaluate research in education. New York: McGaw-Hill International Edition.
Fredrickson, B. L., & Joiner, T. (2002). Positive emotions trigger upward spirals toward emotional well-being. Psychological Science, 13(2), 172–175. https://doi.org/10.1111/1467-9280.00431
Garland, E. L., Gaylord, S. A., & Fredrickson, B. L. (2011). Positive reappraisal mediates the stress-reductive effects of mindfulness: An upward spiral process. Mindfulness, 2, 59–67. https://doi.org/10.1007/s12671-011-0043-8
Gençöz, T. (2000). Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 15(46), 19-26. Ghebreyesus, T. A. (2020). Addressing mental health needs: an integral part of COVID-19 response. World Psychiatry, 19(2):129‐30. https://doi.org/10.1002/wps.20768
Gloster, A. T., Lamnisos, D., Lubenko, J., Presti, G., Squatrito, V., Constantinou, M., Nicolaou, C., Papacostas, S., Aydın, G., Yu Chong, Y., Tong Chien, W., Yu Cheng, H., Ruiz, F., Garcia-Martin, M.B., Obando-Posada, D.P., Segura-Vargas, M.A., Vasiliou, V.S., McHugh, L., Höfer, S., Baban, A., … & Karekla, M. (2020). Impact of COVID-19 pandemic on mental health: An international study. PLOS ONE, 15(12), e0244809. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0244809
Islam, S. D. U., Bodrud-Doza, M., Khan, R. M., Haque, M. A., & Mamun, M. A. (2020). Exploring COVID-19 stress and its factors in Bangladesh: A perception-based study. Heliyon, 6(7), e04399. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e04399
Kang, L., Ma, S., Chen, M., Yang, J., Wang, Y., Li, R., ... & Liu, Z. (2020). Impact on mental health and perceptions of psychological care among medical and nursing staff in Wuhan during the 2019 novel coronavirus disease outbreak: A cross-sectional study. Brain, Behavior, and Immunity, 87, 11-17. https://doi.org/10.1016/j.bbi.2020.03.028
Klaiber, P., Wen, J. H., DeLongis, A., & Sin, N. L. (2021). The ups and downs of daily life during COVID-19: Age differences in affect, stress, and positive events. The Journals of Gerontology: Series B, 76(2), e30-e37. https://doi.org/10.1093/geronb/gbaa096
Kowal, M., Coll‐Martín, T., Ikizer, G., Rasmussen, J., Eichel, K., Studzińska, A., ... & Ahmed, O. (2020). Who is the most stressed during the covid‐19 pandemic? Data from 26 countries and areas. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 12(4), 946-966. https://doi.org/10.1111/aphw.12234
Li, G., Miao, J., Wang, H., Xu, S., Sun, W., Fan, Y., ... & Wang, W. (2020). Psychological impact on women health workers involved in COVID-19 outbreak in Wuhan: a cross-sectional study. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 91(8), 895-897. https://doi.org/10.1136/jnnp-2020-323134
Limcaoco, R. S. G., Mateos, E. M., Fernandez, J. M., & Roncero, C. (March, 2020). Anxiety, worry and perceived stress in the world due to the COVID-19 pandemic. Preliminary results. MedRxiv. https://doi.org/10.1101/2020.04.03.20043992
Mazza, C., Ricci, E., Biondi, S., Colasanti, M., Ferracuti, S., Napoli, C., & Roma, P. (2020). A nationwide survey of psychological distress among Italian people during the COVID-19 pandemic: immediate psychological responses and associated factors. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(9), 3165. https://doi.org/10.3390/ijerph17093165
Mo, Y., Deng, L., Zhang, L., Lang, Q., Liao, C., Wang, N., ... & Huang, H. (2020). Work stress among Chinese nurses to support Wuhan in fighting against COVID‐19 epidemic. Journal of Nursing Management, 28(5), 1002-1009. https://doi.org/10.1111/jonm.13014
Polizzi, C., Lynn, S.J., ve Perry, A., (2020). Stress and Coping in the Time of COVID-19: Pathways to Resilience and Recovery, Clinical Neuropsychiatry, 17(2), 59-62. https://doi.org/10.36131/CN20200204
Qiu, J., Shen, B., Zhao, M., Wang, Z., Xie, B., & Xu, Y. (2020). A nationwide survey of psychological distress among Chinese people in the COVID-19 epidemic: Implications and policy recommendations. General Psychiatry, 33(2). https://doi.org/10.1136/gpsych-2020-100213
Vindegaard, N., & Benros, M. E. (2020). COVID-19 pandemic and mental health consequences: Systematic review of the current evidence. Brain, Behavior, and Immunity, 89, 531-542. https://doi.org/10.1016/j.bbi.2020.05.048
Wang, S., Xie, L., Xu, Y., Yu, S., Yao, B., & Xiang, D. (2020). Sleep disturbances among medical workers during the outbreak of COVID-2019. Occupational Medicine, 70(5), 364-369. https://doi.org/10.1093/occmed/kqaa074
Watson, D., Clark, L. A., & Tellegen, A. (1988). Development and validation of brief measures of positive and negative affect: The PANAS scales. Journal of Personality and Social Psychology, 54(6), 1063.
Watson, D., & Pennebaker, J. W. (1989). Health complaints, stress, and distress: exploring the central role of negative affectivity. Psychological Review, 96(2), 234. https://doi.org/10.1037/0033-295X.96.2.234
World Health Organization. (2020). Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public, https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/need-extra-precautions/people-at-higher-risk.html
Xiao, H., Zhang, Y., Kong, D., Li, S., & Yang, N. (2020). The effects of social support on sleep quality of medical staff treating patients with coronavirus disease 2019 (COVID-19) in January and February 2020 in China. Medical Science Monitor: International Medical Journal of Experimental and Clinical Research, 26, e923549-1. https://doi.org/10.12659/MSM.923549

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gökçen Aydın ^*
0000-0003-0781-7817
Türkiye

Angelos P. Kassianos Bu kişi benim
0000-0001-6428-2623
Cyprus

Maria Karekla Bu kişi benim
0000-0001-7021-7908
Cyprus

Andrew T. Gloster Bu kişi benim
0000-0002-3751-0878
Switzerland

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

5 Ekim 2021

Kabul Tarihi

28 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 12 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.24315/tred.983179

IZ

https://izlik.org/JA29WC72LD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aydın, G., Kassianos, A. P., Karekla, M., & Gloster, A. T. (2022). COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER. Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1372-1385. https://doi.org/10.24315/tred.983179

AMA

1.Aydın G, Kassianos AP, Karekla M, Gloster AT. COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER. TRED. 2022;12(3):1372-1385. doi:10.24315/tred.983179

Chicago

Aydın, Gökçen, Angelos P. Kassianos, Maria Karekla, ve Andrew T. Gloster. 2022. “COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER”. Trakya Eğitim Dergisi 12 (3): 1372-85. https://doi.org/10.24315/tred.983179.

EndNote

Aydın G, Kassianos AP, Karekla M, Gloster AT (01 Eylül 2022) COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER. Trakya Eğitim Dergisi 12 3 1372–1385.

IEEE

[1]G. Aydın, A. P. Kassianos, M. Karekla, ve A. T. Gloster, “COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER”, TRED, c. 12, sy 3, ss. 1372–1385, Eyl. 2022, doi: 10.24315/tred.983179.

ISNAD

Aydın, Gökçen - Kassianos, Angelos P. - Karekla, Maria - Gloster, Andrew T. “COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER”. Trakya Eğitim Dergisi 12/3 (01 Eylül 2022): 1372-1385. https://doi.org/10.24315/tred.983179.

JAMA

1.Aydın G, Kassianos AP, Karekla M, Gloster AT. COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER. TRED. 2022;12:1372–1385.

MLA

Aydın, Gökçen, vd. “COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER”. Trakya Eğitim Dergisi, c. 12, sy 3, Eylül 2022, ss. 1372-85, doi:10.24315/tred.983179.

Vancouver

1.Gökçen Aydın, Angelos P. Kassianos, Maria Karekla, Andrew T. Gloster. COVID-19 PANDEMİSİNDE ALGILANAN STRES VE ‘EVDEKAL’ UYGULAMASI BİTTİKTEN SONRA YAPILMAK İSTENEN İLK ETKİNLİKLER. TRED. 01 Eylül 2022;12(3):1372-85. doi:10.24315/tred.983179

Cited By

Examination of Athletic Identity and Perceived Stress Levels of Candidates Taking the Exams for the Faculty of Sports Sciences

Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.38021/asbid.1543586