Türkiye İmalat Sanayisi İhracat Performansının Sabit Piyasa Pay Yöntemiyle Analizi

Yıl 2026, Cilt: 40 Sayı: 1, 88 - 100, 01.01.2026

Ebubekir Karaçayır

https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1634557

Öz

Küresel ekonomide ihracat, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınmasında oldukça belirleyicidir. Küresel ticaretteki rekabet, ülkelerin ihracat performanslarını etkilemekte ve ihracatta başarı için ülkeleri sürdürülebilir ihracat stratejileri belirlemeye yönlendirmektedir. Sürdürülebilir ihracat stratejilerinin belirlenmesinde ülkelerin ihracat performanslarının kaynaklarının tespiti son derece önemlidir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye imalat sanayisi ihracat performansının kaynaklarını tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda, 2003-2023 yıllarını kapsayan 3 dönem için, Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması (SITC) Revizyon 3 (Rev.3.), 3 basamaklı teknoloji düzeyine göre gruplandırılmış 4 farklı imalat sanayi sektör verileri kullanılmış ve Sabit Piyasa Pay (CMS) yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmada, ulaşılan bulgulara göre tüm dönemler itibariyle rekabet etkisinin ihracat performansının artmasında belirleyici faktör olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Türkiye imalat sanayisi ihracat performansı artışındaki temel sorunun, negatif yöndeki mal ve piyasa etkilerinden kaynaklandığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

İhracat Performansı , Sabit Piyasa Pay Analizi , Türkiye İmalat Sanayisi İhracatı

Analysis of Export Performance of Turkish Manufacturing Industry with the Constant Market Share Method

Öz

Exports, in the global economy, are a significant determinant of the economic growth and development of developing countries. Competition in global trade affects the export performance of countries and directs countries to determine sustainable export strategies for success in exports. In determining sustainable export strategies, determining the sources of countries' export performance is of great importance. This study aims to identify the sources of export performance of the Türkiye manufacturing industry. For this purpose, for the 3 periods covering the years 2003-2023, 4 different manufacturing industry sector data grouped according to SITC Rev. 3, 3-digit technology level were used, and the CMS method was utilized. According to the findings of the study, it was determined that the competitive effect was the determining factor in increasing export performance in all periods. Additionally, the main problem in the increase in export performance of the manufacturing industry stems from negative goods and market effects.

Anahtar Kelimeler

Export Performance , Constant Market Share Analysis , Türkiye Manufacturing Industry Export

Kaynakça

• Ahmad Klasra, M., & Fidan, H. (2005). Competitiveness of major exporting countries and Turkey in the world fishery market: a constant market share analysis. Aquaculture Economics & Management, 9(3), 317-330. [CrossRef]
• Aldan, A., Cirakli, M. E., & Yazici, D. (2023). Sabit pazar paylari analizi ile Turkiye’nin ihracat performansi (No. 2301). Ekonomi Notları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
• Amador, J., & Cabral, S. (2008). The Portuguese export performance in perspective: a constant market share analysis. Banco de Portugal Economic Bulletin, 14(3), 201.
• Atış, A. G., Saygılı, F., & Kaya, A. (2013). The determinants of Turkey’s export performance: constant market share analysis. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (42), 41-66.
• Aytemiz, S. (2011). Türkiye ihracatinin sabit piyasa payi yöntemi ile analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 181-201.
• Aytun, U., & Kılıçaslan, Y. (2018). Sektör düzeyinde rekabet edebilirlik ve dünya talebine uyum: Türkiye ve seçili ülkeler için bir analiz. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 13(1), 143-166. [CrossRef]
• Bedir, A. (2023). Türkiye imalat sanayi ihracatının yapısal değişim düzeyi ve dünya talebiyle uyumluluğu. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(49),115-132. [CrossRef]
• Buturac, G., Mikulić, D., & Palić, P. (2019). Sources of export growth and development of manufacturing industry: empirical evidence from Croatia. Economic Research-Ekonomska istraživanja, 32(1), 101-127. [CrossRef]
• Değirmen, N., & Gümüşsoy, F. G. (2022). Türkiye ve seçilmiş ülkelerin tıbbi ürünlerde ihracat performanslarının incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (47), 147-161. [CrossRef]
• Erlat, G., & Erlat, H. (2012). Türkiye'nin Orta Doğu ülkeleri ile olan ticareti, 1990-2002 (No. 2012/26). Discussion Paper.
• Fagerberg, J., & Sollie, G. (1987). The method of constant market shares analysis reconsidered. Applied Economics, 19(12), 1571-1583.
• Fligenspan, F. B., Lélis, M. T. C., Cunha, A. M., & Clezar, R. V. (2015). The Brazilian exports of labor-intensive goods in the 2000s: An analysis using the constant market share method. EconomiA, 16(1), 128-144. [CrossRef]
• Fontoura, M. P., & Serôdio, P. (2017). The export performance of the 2004 EU enlargement economies since the 1990s: a constant market share analysis. International Advances in Economic Research, 23, 161-174 [CrossRef]
• Juswanto, W., & Mulyanti, P. (2003). Indonesia’s manufactured exports: A constant market shares analysis. Jurnal Keuangan dan moneter, 6(2), 97-106.
• Leamer, E. E., & Stern, R. M. (1970). Quantitative international economics Chicago. IL: Al.
• Lohrmann, A. M. (2000). On Turkey's export performance: a decomposed constant market shares analysis. Russian & East European Finance and Trade, 36(4), 80-90.
• Özçelik, S. E. (2021). Dynamics of Turkey’s export performance: a constant market share analysis. Ekonomik Yaklaşım, 32(118), 47-47. [CrossRef]
• Richardson, J. D. (1970). Constant-market-shares analysis of export growth. University of Michigan.
• Turkekul, B., Gunden, C., Abay, C., & Miran, B. (2007). A market share analysis of virgin olive oil producer countries with special respect to competitiveness [Conference presentation]. I Mediterranean Conference of Agro-Food Social Scientists, Spain.
• Tyszynski, H. (1951). World trade in manufactured commodities, 1899‐1950. The Manchester School, 19(3), 272-304.
• UNCTAD (United Nations Conference on Trade and Development) (2024). Data centre, [CrossRef]