Türkiye’de Sektörel Petrol Tüketiminin İhracat Üzerindeki Etkilerinin Analizi
Öz
Bu çalışmada, 1990-2022 dönemi için Türkiye’de sanayi sektörü petrol tüketimi, ulaştırma sektörü petrol tüketimi ve GSHY faktörlerinin ihracat hacmi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada tüm değişkenlerin fark durağan olduklarının tespit edilmesi üzerine eşbütünleşme testi uygulanmış ve değişenlerin eşbütünleşik oldukları belirlenmiştir. Uzun dönem katsayıları tahmin edebilmek için ise FMOLS ve CCR tahmincileri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar sanayi sektörü petrol tüketimi ve GSYH’nin ihracat üzerinde pozitif etkili olduğunu ancak ulaştırma sektörü petrol tüketiminin ihracat üzerinde negatif etkili olduğunu ortaya koymaktadır. En fazla petrol tüketiminin ulaştırma sektöründe gerçekleşmesi, petrol arzının dışa bağımlılığının yüksek olması, petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar karşısında yurtiçi piyasaların kırılgan bir yapıda olmaları, petrol fiyatlarındaki artışların yurtiçi üretim maliyetlerini ve dış ticarette taşıma maliyetlerini artırması gibi faktörler ulaştırma sektörü petrol tüketiminin ihracat üzerinde negatif etkili olmasında rol oynamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Sanayi Sektörü Petrol Tüketimi, Ulaştırma Sektörü Petrol Tüketimi, İhracat, FMOLS ve CCR
Etik Beyan
Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.
Kaynakça
- Abbas, S., Yousaf, H., Khan, S., Rehman, M. Z. & Blueschke, D. (2023). Analysis and projection of transport sector demand for energy and carbon emission: An application of the grey model in Pakistan. Mathematics. 11(6), 1443.
- Adewuyi, A. O. & Adeniyi, O. (2015). Trade and consumption of energy varieties: Empirical analysis of selected West Africa economies. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 47, 354-366.
- Alagöz, M., Alacahan, N. D. & Akarsu, Y. (2017). Petrol fiyatlarının makro ekonomi üzerindeki etkisi-ülke karşılaştırmaları ile panel veri analizi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 19(33), 144-150.
- Alsabbagh, M. & Alnaser, W.E. (2022). Transitioning to carbon neutrality in Bahrain: A policy brief. Arab Gulf Journal of Scientific Research, 40(1), 25-33.
- Altıntaş, H. (2013). Türkiye’de petrol fiyatları, ihracat ve reel döviz kuru ilişkisi: ARDL sınır testi yaklaşımı ve dinamik nedensellik analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(19), 1-30.
- Alvarado, R., Deng, Q., Tillaguango, B., Méndez, P., Bravo, D., Chamba, J., Alvarado Lopez, M. & Ahmad, M. (2021). Do economic development and human capital decrease non-renewable energy consumption? Evidence for OECD countries. Energy, 215, 119147.
- Amri, F. (2019). Renewable and non-renewable categories of energy consumption and trade: do the development degree and the industrialization degree matter? Energy, 173, 374-383.
- Ayran Cihan, K. (2025). Short and long-term analysis of relations between transportation and ındustrial sectors energy consumption and foreign trade in new ındustrialized countries. International Journal of Energy Economics and Policy, 15(6).
- Bakari, S. (2017). The Relationship between Export, Import, Domestic Investment and Economic Growth in Egypt: Empirical Analysis. Euro Economica, 36(2), 34-43.
- Berdysheva, S. & Ikonnikova, S. (2021). The energy transition and shifts in fossil fuel use: the study of international energy trade and energy security dynamics. Energies, 14(17), 5396.