Türkiye’de Enflasyon Histerisi Geçerli mi? WRALS-ADF Birim Kök Testlerinden Ampirik Kanıtlar
Öz
Bu çalışma, Türkiye'de enflasyonun histeri gösterip göstermediğini, yani geçici şokların kalıcı etkileri olup olmadığını, Şubat 2003 - Mart 2025 dönemine ait Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerini analiz ederek araştırmaktadır. Sağlam ve güvenilir bir ekonometrik metodoloji kullanarak, kısa, orta ve uzun vadeli eğilimleri ayrıştırmak için dalgacık dönüşümü uygulanmış ve hem klasik ADF hem de RALS-ADF birim kök testleri kullanılmıştır. Ham seriler üzerindeki ilk ADF testleri, histeri varlığını gösteren birim kök davranışına işaret etmektedir. Bununla birlikte, dalgacık dönüşümünden sonra hem TÜFE hem de ÜFE, RALS-ADF testi altında tüm zaman ufuklarında durağan (I(0)) olduğunu kanıtlamakta ve Türkiye'de enflasyon histerisine dair bir kanıt olmadığını göstermektedir. Bulgular, özellikle ekonomik veya siyasi çalkantılar sırasında uzun dönemli enflasyon kalıcılığını tespit eden önceki çalışmalarla ters düşmektedir. Bunun yerine sonuçlar, iyi çıpalanmış beklentiler ve inandırıcı enflasyon hedeflemesi ile tutarlı bir koşullu durağanlık görüşünü desteklemektedir. Politika çıkarımları, Türkiye'nin merkez bankasının şok sonrası enflasyonu yeniden çıpalamak için önemli bir etkiye sahip olduğunu ve şeffaf, kurala dayalı parasal çerçevelerin yerleşik enflasyon riskini azalttığını vurgulamaktadır. Davranışsal katılıkları (örn. endeksli sözleşmeler, kayıt dışı dolar kullanımı) ve dış şokları (örn. küresel enerji oynaklığı) kabul etmekle birlikte, bu çalışma, aşırı kısıtlayıcı politikalar olmaksızın hedefli, ılımlı parasal ve mali tedbirlerin histerik tuzaklara düşmeden enflasyonu etkili bir şekilde yönetebileceği sonucuna varmaktadır. Kurumsal kredibilitenin sürdürülmesi, açık iletişim ve politika esnekliği, Türkiye bağlamında enflasyon istikrarının korunmasında kilit öneme sahiptir.
Anahtar Kelimeler
Enflasyon Histerisi, Dalgacık Dönüşüm, RALS-ADF Birim Kök Testi, Türkiye Makroekonomik Dinamikleri
Kaynakça
- Adrián Risso, W., & Sánchez Carrera, E. J. (2009). Inflation and Mexican economic growth: Long‐run relation and threshold effects. Journal of Financial Economic Policy, 1(3), 246–263.
- Aydın, M., & Turan, Y. E. (2020). Türkiye’de ekonomik güven büyümeyi etkiliyor mu? RALS birim kök ve eşbütünleşme yaklaşımı. EKOİST Journal of Econometrics and Statistics, (32), 69–83.
- Azazi, H., Arık, M., & Akcan, M. B. (2024). The situation of inflation hysteresis in Türkiye: Analysis with traditional, Fourier and fractional frequency Fourier tests. Sosyoekonomi, 32(62), 79–93.
- Balcilar, M. (2004). Persistence in inflation: Does aggregation cause long memory? Emerging Markets Finance and Trade, 40(5), 25–56.
- Ball, L. (1994). What determines the sacrifice ratio? In N. G. Mankiw (Ed.), Monetary policy (pp. 155–193). University of Chicago Press.
- Bilici, B., & Çekin, S. E. (2020). Inflation persistence in Turkey: A TVP-estimation approach. The Quarterly Review of Economics and Finance, 78, 64–69.
- Blanchard, O. J., & Summers, L. H. (1986). Hysteresis and the European unemployment problem. NBER Macroeconomics Annual, 1, 15–78.
- Busetti, F., Forni, L., Harvey, A., & Venditti, F. (2006). Inflation convergence and divergence within the European Monetary Union (No. 574). European Central Bank.
- Caporale, G. M., & Gil‐Alana, L. A. (2020). Fractional integration and the persistence of UK inflation, 1210–2016. Economic Papers: A Journal of Applied Economics and Policy, 39(2), 162–166.
- Christopoulos, D. K., & León‐Ledesma, M. A. (2007). Unemployment hysteresis in EU countries: What do we really know about it? Journal of Economic Studies, 34(2), 80–89.