Türkiye’de Enflasyon Histerisi Geçerli mi? WRALS-ADF Birim Kök Testlerinden Ampirik Kanıtlar

Yıl 2026, Cilt: 40 Sayı: 1, 179 - 190, 01.01.2026

Murat Akça , Serhat Çamkaya

https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1723144

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de enflasyonun histeri gösterip göstermediğini, yani geçici şokların kalıcı etkileri olup olmadığını, Şubat 2003 - Mart 2025 dönemine ait Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerini analiz ederek araştırmaktadır. Sağlam ve güvenilir bir ekonometrik metodoloji kullanarak, kısa, orta ve uzun vadeli eğilimleri ayrıştırmak için dalgacık dönüşümü uygulanmış ve hem klasik ADF hem de RALS-ADF birim kök testleri kullanılmıştır. Ham seriler üzerindeki ilk ADF testleri, histeri varlığını gösteren birim kök davranışına işaret etmektedir. Bununla birlikte, dalgacık dönüşümünden sonra hem TÜFE hem de ÜFE, RALS-ADF testi altında tüm zaman ufuklarında durağan (I(0)) olduğunu kanıtlamakta ve Türkiye'de enflasyon histerisine dair bir kanıt olmadığını göstermektedir. Bulgular, özellikle ekonomik veya siyasi çalkantılar sırasında uzun dönemli enflasyon kalıcılığını tespit eden önceki çalışmalarla ters düşmektedir. Bunun yerine sonuçlar, iyi çıpalanmış beklentiler ve inandırıcı enflasyon hedeflemesi ile tutarlı bir koşullu durağanlık görüşünü desteklemektedir. Politika çıkarımları, Türkiye'nin merkez bankasının şok sonrası enflasyonu yeniden çıpalamak için önemli bir etkiye sahip olduğunu ve şeffaf, kurala dayalı parasal çerçevelerin yerleşik enflasyon riskini azalttığını vurgulamaktadır. Davranışsal katılıkları (örn. endeksli sözleşmeler, kayıt dışı dolar kullanımı) ve dış şokları (örn. küresel enerji oynaklığı) kabul etmekle birlikte, bu çalışma, aşırı kısıtlayıcı politikalar olmaksızın hedefli, ılımlı parasal ve mali tedbirlerin histerik tuzaklara düşmeden enflasyonu etkili bir şekilde yönetebileceği sonucuna varmaktadır. Kurumsal kredibilitenin sürdürülmesi, açık iletişim ve politika esnekliği, Türkiye bağlamında enflasyon istikrarının korunmasında kilit öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Enflasyon Histerisi , Dalgacık Dönüşüm , RALS-ADF Birim Kök Testi , Türkiye Makroekonomik Dinamikleri

Is Inflation Hysteria Valid in Turkey? Empirical Evidence from WRALS-ADF Unit Root Tests

Öz

This paper investigates whether inflation in Turkey exhibits hysteria, i.e. whether temporary shocks have permanent effects, by analyzing Consumer Price Index (CPI) and Producer Price Index (PPI) data for the period February 2003 - March 2025. Using a robust and reliable econometric methodology, wavelet decomposition is applied to decompose short, medium and long term trends and both classical ADF and RALS-ADF unit root tests are employed. Initial ADF tests on the raw series indicate unit root behavior indicating the presence of hysteria. However, after the wavelet transformation, both CPI and PPI prove to be stationary (I(0)) at all time horizons under the RALS-ADF test, indicating that there is no evidence of inflation hysteria in Turkey.The findings contradict previous studies that have found long-run inflation persistence, especially during economic or political turmoil. Instead, the results support a view of conditional persistence consistent with well anchored expectations and credible inflation targeting. The policy implications highlight that Turkey's central bank has considerable leverage to reanchor inflation after shocks and that transparent, rule-based monetary frameworks reduce the risk of embedded inflation. While acknowledging behavioral rigidities (e.g. indexed contracts, informal dollar use) and external shocks (e.g. global energy volatility), this study concludes that targeted, moderate monetary and fiscal measures without overly restrictive policies can effectively manage inflation without falling into hysterical traps. Maintaining institutional credibility, open communication and policy flexibility are key to maintaining inflation stability in the Turkish context.

Anahtar Kelimeler

Inflation hysteresis , Wavelet decomposition , RALS ADF unit-root testing , Turkey macroeconomic dynamics

Kaynakça

• Adrián Risso, W., & Sánchez Carrera, E. J. (2009). Inflation and Mexican economic growth: Long‐run relation and threshold effects. Journal of Financial Economic Policy, 1(3), 246–263.
• Aydın, M., & Turan, Y. E. (2020). Türkiye’de ekonomik güven büyümeyi etkiliyor mu? RALS birim kök ve eşbütünleşme yaklaşımı. EKOİST Journal of Econometrics and Statistics, (32), 69–83.
• Azazi, H., Arık, M., & Akcan, M. B. (2024). The situation of inflation hysteresis in Türkiye: Analysis with traditional, Fourier and fractional frequency Fourier tests. Sosyoekonomi, 32(62), 79–93.
• Balcilar, M. (2004). Persistence in inflation: Does aggregation cause long memory? Emerging Markets Finance and Trade, 40(5), 25–56.
• Ball, L. (1994). What determines the sacrifice ratio? In N. G. Mankiw (Ed.), Monetary policy (pp. 155–193). University of Chicago Press.
• Bilici, B., & Çekin, S. E. (2020). Inflation persistence in Turkey: A TVP-estimation approach. The Quarterly Review of Economics and Finance, 78, 64–69.
• Blanchard, O. J., & Summers, L. H. (1986). Hysteresis and the European unemployment problem. NBER Macroeconomics Annual, 1, 15–78.
• Busetti, F., Forni, L., Harvey, A., & Venditti, F. (2006). Inflation convergence and divergence within the European Monetary Union (No. 574). European Central Bank.
• Caporale, G. M., & Gil‐Alana, L. A. (2020). Fractional integration and the persistence of UK inflation, 1210–2016. Economic Papers: A Journal of Applied Economics and Policy, 39(2), 162–166.
• Christopoulos, D. K., & León‐Ledesma, M. A. (2007). Unemployment hysteresis in EU countries: What do we really know about it? Journal of Economic Studies, 34(2), 80–89.
• Çiçek, S., & Akar, C. (2013). The asymmetry of inflation adjustment in Turkey. Economic Modelling, 31, 104–118.
• Demirtaş, C. (2023). Does inflation instability cause environmental pollution in Türkiye? Evidence from the Fourier-Wavelet causality test. Ekonomi, Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 8(4), 622–642.
• Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427–431.
• Enders, W., & Granger, C. W. J. (1998). Unit-root tests and asymmetric adjustment with an example using the term structure of interest rates. Journal of Business & Economic Statistics, 16(3), 304–311.
• Erlat, H. (2001). Long memory in Turkish inflation rates. In L. Rittenberg (Ed.), Inflation and disinflation in Turkey (pp. 97–122). Nova Science Publishers.
• Forbes, K., Gagnon, J., & Collins, C. G. (2021). Low inflation bends the Phillips curve around the world (NBER Working Paper No. 29323). National Bureau of Economic Research.
• Friedman, M. (1995). The role of monetary policy. In Essays in positive economics (pp. 215–231). Macmillan Education UK.
• Gençay, R., Gradojevic, N., Selçuk, F., & Whitcher, B. (2010). Asymmetry of information flow between volatilities across time scales. Quantitative Finance, 10(8), 895–915.
• Gorus, M. S., Yilanci, V., & Kongkuah, M. (2023). FDI inflows-economic globalization nexus in ASEAN countries: The panel bootstrap causality test based on wavelet decomposition. Asia-Pacific Financial Markets, 30(2), 339–362.
• Im, K. S., & Schmidt, P. (2008). More efficient estimation under non-normality when higher moments do not depend on the regressors, using residual augmented least squares. Journal of Econometrics, 144(1), 219–233.
• Im, K. S., Lee, J., & Tieslau, M. A. (2014). More powerful unit root tests with non-normal errors. In Festschrift in honor of Peter Schmidt: Econometric methods and applications (pp. 315-342). New York, NY: Springer New York.
• Kaya, Y. (2024). Finansal yakınsama hipotezinin wavelet analizi ile test edilmesi: E7 ülkelerinden ampirik kanıtlar. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(4), 1250–1272.
• Kibritçioğlu, A., & Dibooglu, S. (2001). Inflation, output, and stabilization in a high inflation economy: Turkey, 1980–2000. University of Illinois at Urbana-Champaign, College of Commerce and Business Administration, Office of Research Working Papers, (01-0112).
• Korap, L., & Dikilitaş, S. (2019). Türkiye ekonomisindeki enflasyonist yapının değerlendirilmesine yönelik ekonometrik bir uygulama. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 19(37), 62–79.
• Lenza, M., & Primiceri, G. E. (2022). How to estimate a vector autoregression after March 2020. Journal of Applied Econometrics, 37(4), 688–699.
• Mishkin, F. S. (2007). Inflation dynamics. International Finance, 10(3), 317–334.
• Özcan, M. (2022). Türkiye’de enflasyon yapışkanlığının asimetrik yöntemler ile incelenmesi. Ekonomi, Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(Özel Sayı), 106–122.
• Öztürk, M. (2021). An essay on inflation hysteresis in Turkey. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 5(17), 710–719.
• Pata, U.K., Kartal, M.T., Erdogan, S. and Sarkodie, S.A. (2023). The role of renewable and nuclear energy R&D expenditures and income on environmental quality in Germany: Scrutinizing the EKC and LCC hypotheses with smooth structural changes. Applied Energy, 342, 121138.
• Perron, P. (1989). The great crash, the oil price shock, and the unit root hypothesis. Econometrica: journal of the Econometric Society, 1361-1401.
• Pindyck, R. S. (2000). Irreversibilities and the timing of environmental policy. Resource and energy economics, 22(3), 233-259.
• Roache, M. S. K. (2014). Inflation persistence in Brazil-a cross country comparison. International Monetary Fund.
• Savastano, M. A. (1996). Dollarization in Latin America: Recent evidence and some policy issues.
• TÜİK. (2025). Enflasyon ve fiyat istatistikleri. Türkiye İstatistik Kurumu.
• Walden, A.T. (2001). Wavelet analysis of discrete time series. In C.Casacuberta, R.M. Miró-Roig, J. Verdera and S. Xambó-Descamps (Eds.), Progress in mathematics (pp. 627-641). Papers presented at the European Congress of Mathematics, Basel: Springer.