Araştırma Makalesi

ELAMTU: ELAM ADI VE ELAM TOPRAKLARI ÇERÇEVESİNDE MODERN GÜNEYBATI İRAN’IN COĞRAFİ KİMLİĞİ

Cilt: 13 Sayı: 25 30 Ocak 2023
PDF İndir
TR EN

ELAMTU: ELAM ADI VE ELAM TOPRAKLARI ÇERÇEVESİNDE MODERN GÜNEYBATI İRAN’IN COĞRAFİ KİMLİĞİ

Öz

İsmini hüküm sürdüğü engebeli ve yüksek coğrafyadan alan Elam Krallığı, çivi yazılı kaynaklarda “Yüksek Ülke” anlamına gelen “Elamtu” ve türevi sözcüklerle ifade edilmiştir. Elam Krallığı, bugünkü İran’ın Huzistan, Fars, Luristan, Kirman ve Senendec bölgelerini içeren ve genel olarak Güneybatı İran olarak bilinen coğrafyada MÖ 3-1. binyıllar arasında hüküm sürmüştür. Krallığa başkentlik yapan Susa ve Anşan şehirleri göz önünde bulundurulduğunda Elam’ın çekirdek bölgesini Huzistan ve Fars illeri meydana getirmiştir. Güneybatı İran, Zagros Dağları ve Huzistan Ovası başta olmak üzere yüksek dağlar ile geniş ovaların bir arada bulunduğu, Karun ve Kerhe gibi nehirlerin yanı sıra Bahtıgan ve Meharlu gibi göllerin yer aldığı, yeryüzü şekilleri ve doğal kaynaklar bakımından zengin bir coğrafyadır. Mezopotamya ile komşu olan söz konusu bölge, farklı iklim ve bitki türlerine ev sahipliği yapmaktadır. Yer yer kurak iklimin ağır bastığı bölgede yüksek kesimler kısmen ağaçlarla örtülü iken, ovalık alanlarda nispeten bozkır bitkisi örtüsü öne çıkmaktadır. Tüm bu coğrafi unsurlar, Güneybatı İran coğrafyasının mozaik bir yapı olarak nitelendirilmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Elam , Elam Krallığı , Elamlılar , Huzistan , Güneybatı İran , İran Coğrafyası

Kaynakça

  1. AĞARI, Murat (2013), “Ya‘kūbî”, İslâm Ansiklopedisi, 43, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul, 287-288.
  2. ÁLVAREZ-MON, Javier (2010), The Arjan Tomb: At The Crossroads of the Elamite and the Persian Empires, Peeters, Leuven&Paris&Walpole, MA.
  3. ÁLVAREZ-MON, Javier (2012), “Elam: Iran’s First Empire”, Ed. D. T. POTTS, A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East, Wiley-Blackwell, Chichester, West Sussex, 740-757.
  4. ÁLVAREZ-MON, Javier (2017), “The Elamite Civilization”, Ed. J. LEA BENESS, Ancient History: Resources for Teachers, Macquarie Ancient History Association Faculty of Arts, Macquarie University, Sydney, 1-29.
  5. AMIET, Pierre, CHEVALIER, Nicole ve CARTER, Elizabeth (1992), “Susa in the Ancient Near East”, Ed. Prudence O. HARPER, Joan ARUZ ve Françoise TALLON, The Royal City of Susa: Ancient Near Eastern Treasures in the Louvre, The Metropolitan Museum of Art, New York, 1-24.
  6. ARRIAN, Anabasis of Alexander, Çev. P. A. BRUNT, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 1976.
  7. ATTAR, Aygün (2006), İran’ın Etnik Yapısı (Yakın Dönem ve Günümüzde), Divan Yayıncılık, Ankara.
  8. AVCI, Casim (2013), “Yâkūt el-Hamevî”, İslâm Ansiklopedisi, 43, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul, 288-291.
  9. AYDIN, Nafiz (2013), Büyük Sümerce Sözlük, Türk Dil Kurumu, Ankara.
  10. BAHADORI, Ali (2017), “Achaemenid Empire, Tribal Confederations of Southwestern Persia and Seven Families”, Iranian Studies, 50.2, 173-197.

Kaynak Göster

APA
Karaketir, E. (2023). ELAMTU: ELAM ADI VE ELAM TOPRAKLARI ÇERÇEVESİNDE MODERN GÜNEYBATI İRAN’IN COĞRAFİ KİMLİĞİ. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 13(25), 157-190. https://doi.org/10.33207/trkede.1197264