Mitolojiden Modernliğe: Mario Vargas Llosa’nın Hınzır Kız Romanında Femme Fatale

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 30, 319 - 341, 23.07.2025

Nihal Kalkan Yağcı

https://doi.org/10.33207/trkede.1658582

Öz

Bu çalışma, Mario Vargas Llosa’nın Hınzır Kız adlı romanında merkezî figür olarak yer alan kadın karakterin incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışma, karakterin hayatı boyunca yaşadığı kimlik değişimlerini arketipsel olarak inceleyen bir analiz önerisidir. Değerlendirmeler Carl Gustav Jung’un arketip kuramı çerçevesinde sunulmakta olup, özellikle femme fatale arketipinin mitolojik kökenleri ve edebi eserdeki temsili üzerine odaklanmaktadır. Jung’un çalışmaları neticesinde edebi metinlerde gözlemlenebilir olan arketipler, metin merkezli çalışmalara kuramsal temel oluşturur. Femme fatale, mitoloji ve klasik edebiyatta tehlikeli kadın karakterler üzerinden temellenen ve zamanla modern anlatılarda farklı biçimlerde yeniden üretilerek kadın temsillerini şekillendiren önemli bir arketiptir. Arzuyu, gücü, ihaneti ve tehlikeyi harmanlayarak kalıplaşmış kadın tasvirlerini bozar ve çoğu zaman toplumsal cinsiyet normlarına yönelik bir eleştiri işlevi görür. Erkeğin otoritesinin sorgulanması ve kadının belirlenen sınırlarını aşmasının toplumsal düzende yarattığı korku ve tekinsizlik, femme fatale arketipine dair birçok edebi ve görsel imgenin doğuşunu da beraberinde getirir. Vargas Llosa bu romanında, mitsel olan ölümcül kadını modern dünyada yeniden inşa eder. Bu çalışmada, romandaki kadın karakterin taşıdığı arketipsel özellikler incelenecek ve edebi işlevleri üzerine bir çözümleme yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Mario Vargas Llosa , Kolektif Bilinçdışı , Femme Fatale , Arketip

From Myth to Modernity: The Femme Fatale in Mario Vargas Llosa’s The Bad Girl

Öz

This study explores the portrayal of the female protagonist as the central figure in Mario Vargas Llosa’s novel The Bad Girl. The study is a proposed analysis that archetypically examines the identity changes experienced by the character throughout her life. The evaluations are presented within the framework of Carl Gustav Jung’s archetype theory and focus particularly on the mythological origins of the femme fatale archetype and its representation in literary works. As a result of Jung’s studies, the archetypes that can be observed in literary texts provide a theoretical basis for text-centered analyses. The femme fatale is a significant archetype rooted in mythology and classical literature through the depiction of dangerous female characters, which has been reinterpreted in modern narratives in various forms, shaping female representations. By blending desire, power, betrayal and danger, the femme fatale challenges stereotypical depictions of women and often serves as a critique of gender norms. The fear and uncanniness created in the social order by questioning the authority of men and the overstepping of women's boundaries contribute to the emergence of numerous literary and visual representations of the femme fatale archetype. In this novel, Vargas Llosa reconstructs the mythical figure of the deadly woman in the modern world. This study will examine the archetypal characteristics embodied by the female character in the novel and offer an analysis of her literary functions.

Anahtar Kelimeler

Mario Vargas Llosa , Collective Unconscious , Femme Fatale , Archetype

Kaynakça

• ARPACI, Murat (2019), Cinsiyet, Kötülük ve Beden: Femme Fatale İmgesinin Kültürel İnşası, Fe Dergi 11, No. 1, 140-154.
• AUDI, Robert (2015), Cambridge dictionary of philosophy, Cambridge University Press.
• CHARRIER, Jean Paul (2018), Bilinçdışı ve İnsan, Çev. Hüsen Portakal, Cem Yayınları, İstanbul.
• DOANE, Mary Ann (1991), Femmes Fatales, Routledge, New York.
• ELIADE, Mircea (2001), Mitlerin Özellikleri, Çev. S. Rifat, Om Yayınevi, İstanbul.
• EETESSAM PÁRRAGA, Goly (2009), “Lilith en el arte decimonónico. Estudio del mito de la femme fatale”, Revista Signa, nº 18, pp. 229- 249.
• FARRIMOND, Katherine (2018), The contemporary femme fatale, Routledge, New York.
• FORDHAM, Frieda (1997), Jung Psikolojisi, Say Yayınları, İstanbul.
• FRYE, Northrop (2015), Eleştirinin Anatomisi, Çev. Hande Koçak, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
• GODOY COSSÍO, Ana. (2021, 21 Mart), Mario Vargas Llosa: “Hubo muchas Uranias en la historia de Trujillo”. Zenda Libros. Erişim Adresi: https://www.zendalibros.com/mario-vargas-llosa-hubo-muchas-uranias-en-la-historia-de-trujillo/
• GROSSMAN, Julie (2020), The Femme Fatale, New Brunswick, Rutgers University Press.
• HALES, Barbara (1996), Woman as Sexual Criminal: Weimar Constructions of the Criminal Femme Fatale, Women in German Yearbook, 12, 101–121. Erişim Adresi: http://www.jstor.org/stable/20688838
• INDICK, William (2011), Senaryo Yazarları İçin Psikoloji, Çev. Ertan Yılmaz, Yeliz Karaarslan, Agora Yayıncılık, İstanbul.
• LÁZARO, José (2021, 26 Mart), La respuesta a Vargas Llosa de la niña mala. Zenda Libros. https://www.zendalibros.com/la-respuesta-a-vargas-llosa-de-la-nina-mala/.
• JUNG, Carl Gustav (1976), Collected Works of C.G. Jung, Volume 18: The Symbolic Life: Miscellaneous Writings, Princeton University Press.
• JUNG, Carl Gustav (1999), Keşfedilmemiş Benlik, Çev. Barış İlhan-Canan Ener Sılay, İlhan Yayınevi, İstanbul.
• JUNG, Carl Gustav (2005), Dört Arketip, Metis Yayınları, İstanbul.
• JUNG, Carl Gustav (2006), Analitik Psikoloji, Çev. E. Gürol, Payel Yayınevi, İstanbul.
• JUNG, Carl Gustav (2015), Feminen Dişiliğin Farklı Yüzleri, Çev. Tuğrul Veli Soylu, Pinhan Yayıncılık, İstanbul.
• JUNG, Carl Gustav (2017), Ruh - İnsan, Sanat, Edebiyat, Çev. İ. H. Yılmaz, Pinhan Yayıncılık, İstanbul.
• JUNIELES, John Jairo (2007), Carta de batalla por una niña mala. El Universa., Cartagena, Colombia.
• MACAYA, Emilia (2015), La construcción de femineidad en la literatura de Occidente: Su génesis en el mito grecolatino. Revista De Filología Y Lingüística De La Universidad De Costa Rica, 25, 205-211. https://doi.org/10.15517/rfl.v25i0.20499
• MORAN, Berna (2018), Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İletişim Yayınları, İstanbul.
• OVIEDO, José Miguel (1970), “Teoría y realidad de la novela” En M. Vargas Llosa, La invención de una realidad, Barral Editores, Barcelona.
• PAGLIA, Camille (2014), Cinsel Kimlikler, Çev. F. Demirci, Epos Yayınevi, Ankara.
• ROSENBERG, Donna (2003), Dünya Mitolojisi, İmge Kitabevi, İstanbul.
• SENÍS FERNÁNDEZ, Juan (2008), “Mito y literatura: un camino de ida y vuelta”, En Reescrituras de los mitos en la literatura: estudios de mitocrítica y de literatura comparada (587-602). Universidad de Castilla-La Mancha.
• STEVENS, Anthony (2014), Jung, Çev. N. Örge, Dost Kitabevi, Ankara.
• THEKKEVEETIL, Bonaventure (1983), The femme fatale in the major novels of Thomas Hardy (PhD), St. John's University, New York.
• VARGAS LLOSA, Mario (1975), La orgía perpetua: Flaubert y "Madame Bovary". https://biblioteca.unedteruel.org/la_biblioteca_recomienda/Orgia_perpetua%5B1%5D.pdf VARGAS LLOSA, Mario (2021), Hınzır Kız, Çev. Süleyman Doğru, Can Yayınları, İstanbul.
• ŽIŽEK, Slavoj (2005), Yamuk Bakmak, Çev. T. Birkan, Metis Yayınları, İstanbul.