TÜRK GÜREŞİNDE KİSPET, KİSPET USTALIĞI VE KİSPET ÜZERİNE İNANIŞLAR
Öz
Küreselleşen dünyada, baskın kültürlerin diğer kültürleri
asimile etmesi, dünya çapında yok olmaya yüz tutmuş kültürlerin tekrar
canlandırılması için uluslararası koruma programlarının geliştirilmesine sebep
olmuştur. 17 Ekim 2003 tarihinde imzalanan ve Türkiye’nin de 2006 yılında taraf
olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi, ülkeler için kültür
sorununu uluslararası bir sorumluluk alanı haline getirmiştir. Bundan sonra,
bahsettiğimiz şekliyle yerel kültürel ürünleri dünyaya tanıtmak adına Türkiye’den
sema gösterileri, âşıklık geleneği gibi kültürel değerlerimizin yanında 2010
yılında Kırkpınar Yağlı Pehlivan Güreşleri de UNESCO’nun “Dünya Kültür Mirası”
listesine alınmıştır. Yağlı güreşlerin Türk spor ve eğlence kültüründe çok
mühim bir mevkii bulunmaktadır. Bu mevkii sadece sporun teknikleriyle değil
güreşin elementleri diyebileceğimiz kispet, yağ, cazgır, davulcu-zurnacı vb.
ile dolmuştur. Özellikle pehlivanın yarısı diye tanımlanan kispet yağlı güreşin
olmazsa olmazıdır. Özel bir isçilik isteyen kispet, her deri ustasının
yapabileceği bir iş değildir. Yağlı güreşin kökeninde bulunan İslami unsurlar
tasarımından, giyimine kadar kispete de tesir etmiştir. Bu bağlamda
çalışmamızda kispet, kispet üzerine inanışlar ve kispet ustalığı ele
alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akdemir, Nihan, “Moda Sektöründe Toplumsal Cinsiyet Kavramının Varlığı” Sosyal Bilimler Dergisi (SOBİDER) Y. 4, S. 12, Ağustos 2017, s. 249-267.
- Arıkan, Hasan, Muhtasar İlmihal, Fazilet Neşriyat, İstanbul (ty.) Ayağ, Ali, Türklerde Spor Geleneği ve Kırkpınar Güreşleri, Divan Yayınları, İstanbul, 1983. Ayverdi, İlhan, Topaloğlu Ahmet, Türkçe Sözlük, İstanbul, Kubbealtı İktisadi İşletmesi, İstanbul, 2007.
- Bilgin, Oğuzhan, Kırkpınar Deyince, Motif Basım, İstanbul (ty.).
- Cebecioğlu, Ethem, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, Ağaç Kitabevi Yayınları, İstanbul, 2009.
- Çevik, Doğanay (ed.) Pehlivan, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2011.
- Dağtaş, Lütfü, Anadolu’ da Dericilik, Dönence Basım Yayın, İstanbul, 2007.
- Delice, Halil, Kırkpınar, Türklerde Spor Anlayışı ve Kırkpınar Ruhu, Babıali Kültür Yayıncılığı, İstanbul, 2011.
- Dervişoğlu, Mehmet, Halk Bilimi Açısından Kırkpınar Güreşleri, Edirne Valilik Kültür Yayınları, İstanbul, 2014.
- Dever, Ayhan, Ahmet İslam, “Tarihsel Süreç İçerisinde Türk Kültüründe Spor Algısı”, Manas Sosyal Araştırmaları Dergisi, C.4, S.2 2015 s. 46-61.
- Diyarbakırlı Lebîb, Lebîb Dîvânı, (Haz. Orhan Kurtoğlu) 2017 (E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55756,lebib-divanipdf.pdf?0).