SANATÇI ROMANI (KÜNSTLERROMAN) OLARAK KARARTMA GECELERİ
Öz
Oluşum ya da büyüme romanı olarak
da adlandırılan bildungsromanın bir alt türü sayılan sanatçı romanı
(Künstlerroman), bir sanatçının, sanat yolunda geçirdiği aşamaları ve sanata
dair sorunlarını merkeze alır. James Joyce’un Sanatçının Bir Genç Adam Olarak
Portresi (A Portrait of The Artist As a Young Man, 1916) adlı eseri bu türün
klasiği sayılır. Türk edebiyatında da Tanzimat’tan Cumhuriyet’e uzanan süreçte
birçok sanatçı romanına rastlamak mümkündür. Bunların ilki, Halit Ziya’nın,
şair başkişisi Ahmet Cemil’in sanatsal kaygılarını dile getirdiği Mai ve Siyah
(1896-1897) adlı romanıdır. Rıfat Ilgaz’ın, İkinci Dünya Savaşı yılları İstanbul’unda
geçen Karartma Geceleri (1974) adlı romanı da öğretmen ve aynı zamanda şair olan
başkişisi Mustafa Ural’ın, sanata dair görüşlerini ve bir sanatçı olarak
duruşunu konu edinir. Bu yazıda, Mustafa Ural’ın, iki buçuk ay süren arayış
öyküsü üzerinden, Karartma Geceleri’nin, sanatçı romanı olarak da okunabileceği
tartışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKPINAR, Soner, “Toplum - Sanat ve İdeoloji Üçgeninde Toplumcu Gerçekçiliğin Edebiyat ve Siyaset İlişkisine Yaklaşımı”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 7, S. 30, 2014, s. 7-26.
- ALBAYRAK, B. Sadık, “Karartma Gecelerinde Bir Aydın Kuşağının İzleri”, Rıfat Ilgaz Sempozyumu: Edebiyatımızın Koca Çınarı Anısına, Çınar Yayınları, 1. Baskı, İstanbul, 2007, s. 207-212.
- ALKAN, Burcu, “Karartma Geceleri’nde Mekan: Aydının Toplumsal İletişim Sorunu”, Rıfat Ilgaz Sempozyumu: Edebiyatımızın Koca Çınarı Anısına, Çınar Yayınları, 1. Baskı, İstanbul, 2007, s. 471-476.
- ---------------, “Rıfat Ilgaz’ın Romancılığı”, Sözcükler, S. 56, Temmuz-Ağustos 2015, s. 71-76.
- ALPAY, Necmiye, “Şair Rıfat Ilgaz”, Rıfat Ilgaz, (Ed. Sevengül Sönmez), Kültür ve Turizm Bakanlığı, 1. Baskı, Ankara, 2011, s. 91-106.
- ALTINKAYNAK, Hikmet, Edebiyatımızda 1940 Kuşağı, Türkiye Yazarlar Sendikası Yayınları, İstanbul, 1977.
- ---------------, “Rıfat Ilgaz ve Şiiri”, Rıfat Ilgaz, (Ed. Sevengül Sönmez), Kültür ve Turizm Bakanlığı, 1. Baskı, Ankara, 2011, s. 107-119.
- ALVER, Ahmet, “Türk Edebiyatında 1940’lı Yıllarda Yazılan Bazı Toplumcu Gerçekçi Romanların Emek-Sermaye Bağlamında Analizi”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 33, Aralık 2014, s. 129-152.
- ASLAN, Mustafa, “Karartma Geceleri ve II. Dünya Savaşı Yılları”, Rıfat Ilgaz Sempozyumu: Edebiyatımızın Koca Çınarı Anısına, Çınar Yayınları, 1. Baskı, İstanbul, 2007, s. 217-221.
- ASUTAY, Hikmet, “Oluşum Romanı Geleneği ile Günümüzdeki İzleri Üzerine”, ZfWT, Vol. 4, No. 2 (2012), s. 27-36.