EDİRNE’NİN ERKEN OSMANLI DEVRİ YAPILARINDA ÇİNİ SÜSLEME
Öz
Edirne’deki Erken Osmanlı dönemi
(yakl. 1400-1450) yapılarına bakıldığında çininin değişik teknik ve uygulamalar
içinde kullanıldığı görülmektedir. Malzeme, üretim ve uygulama türlerinin
yapılara göre dağılımı renkli sırlı çiniler (firuze), alçıya gömme (Yıldırım,
Şah Melek Paşa ve Gazi Mihal Bey Camileri), taşa kakma (Şah Melek Paşa Camii),
duvar kaplama elemanı olarak kullanma (Şah Melek Paşa ve Muradiye Camileri),
sırüstü yaldız süsleme (Şah Melek Paşa Camii), sırlı tuğla olarak duvar örgüsü
içinde kullanma (Beylerbeyi Türbesi ve olasılıkla Mezid Bey Camii minaresi),
sıraltı boya bezemeli çiniler (Muradiye Camii, Üç Şerefeli Cami), çok renkli sır
(cuerda seca) tekniğindeki çiniler, mihraplarda (Muradiye Camii), bordür çinisi
olarak (Şah Melek Paşa, Muradiye Camileri) şeklindedir. Bu uygulamalar, Anadolu’nun
diğer şehirlerindeki çağdaşları ile paralellikler göstermekte, en büyük
benzerlikler ise Bursa yapılarında karşımıza çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Erken Osmanlı Mimarisi,Çini Süsleme,Alçı Bezeme,Edirne Yapıları
Kaynakça
- Aslanapa, Oktay, Edirne’de Osmanlı Devri Abideleri, İstanbul 1949.
- Ayverdi, Ekrem Hakkı, İstanbul Mimari Çağının Menşei: Osmanlı Mimarisinin İlk Devri (1230-1402), İstanbul 1966.
- Bayrakal, Sedat, Edirne’deki Tek Kubbeli Camiler, Ankara 2001.
- Çeken, Muharrem, “Selçuklu ve Beylikler Devri Çinilerinde Malzeme, Teknik ve Fırınlara Dair Bazı Tespitler”, Anadolu Toprağının Hazinesi Çini: Selçuklu ve Beylikler Çağı Çinileri, İstanbul 2007, s. 13-23.
- Demirsar-Arlı, Belgin, “Edirne Yapılarında Çini Bezeme”, Edirne Serhattaki Payitaht, İstanbul 1998, s. 413-427.
- Ersoy, Bozkurt, “Edirne Şah Melek Camii’nin Tanıtımı ve Mimari Özellikleri Hakkında Düşünceler”, Arkeoloji – Sanat Tarihi Dergisi VI, İzmir 1992, s. 47-61.
- Gök-Gürhan, Sevinç, “Bursa ve Edirne Eserleri Işığında Çiniler”, Anadolu’da Türk Devri Çini ve Seramik Sanatı, İstanbul 2007, s. 215-227.
- Gökbilgin, Tayyip, “Edirne”, İslam Ansiklopedisi, C. 8 (1988), s. 121.
- Kuran, Abdullah, “Edirne’de Yıldırım Camii”, Belleten, C. XXVIII/111 (1964), s. 419-428.
- Kuyulu, İnci, “Üç Şerefeli Cami”, Akdeniz’de İslam Sanatı: Erken Osmanlı Sanatı Beyliklerin Mirası, İstanbul XXXX, s. 185-186.