İNGİLİZ BELGELERİ’NDE BALKAN HARBİ EDİRNE KUŞATMASI 1912-1913
Öz
1912-1913 Balkan Harbi, Türk
tarihinin en büyük felaketlerinden biriyle sonuçlandı. Savaş, sadece Balkan
ülkeleriyle Osmanlı’nın son hesaplaşması şeklinde değil, aynı zamanda İngiltere’nin
de dahil bulunduğu Avrupa büyük devletlerinin çekişmelerine sahne olmuştur. Balkan
krizi, çok geçmeden uluslararası rekabetin en önemli sorunu haline gelmiştir.
Bölgede Rusya’yı kontrol altında tutmaya çalışan İngiltere, harbin başında
tarafsız kalacağını ilan etmişti. Bununla birlikte döneme ait İngiliz resmi
belgeleri, savaş ihtimalinin belirmesinden itibaren gelişmelerin çok yakından
izlendiğini ve bölgedeki dengelerin muhafazası için çalışıldığını
göstermektedir.
Balkan Savaşı sonunda Osmanlı
Devleti Avrupa’daki topraklarının çok büyük kısmını yitirmiştir. Savaştan en
fazla etkilenen vilayetlerden biri Edirne’dir. Birinci Balkan Harbi’nde alınan
mağlubiyetler sonucu bir anda yeniden serhad şehri haline gelen Edirne,
yaklaşık beş ay süreyle şiddetli Bulgar-Sırp müttefik ordularının kuşatması
altında kalmıştır. Şehir 26 Mart 1913 tarihinde yıkıcı bir işgale uğramıştır.
Osmanlı kamuoyunda Edirne kuşatması günlerine dair önemli tartışmalardan biri
şehirdeki yabancı misyonların, özellikle İngiliz Konsolosu Binbaşı Samson’un
kale komutanı Şükrü Paşa ve diğer mülki zevatla olan yakın ilişkileriydi. Konsolosun
Edirne kuşatması sürecini konu alan Londra’ya gönderdiği çok ayrıntılı
raporlarda bu iddialar ve eleştiriler hakkında bulgulara tesadüf edilmektedir.
İngiliz belgelerinin tedkiki sonucu savaş süresince Bulgar ve Türk ordularının
genel durumları, günbegün cephe çarpışmaları, kuşatma sürecinde Edirne’nin
şiddetli bombardımanı, şehirde yaşanan sosyal ve ekonomik sorunların yanı sıra
bölgede Bulgar vahşetine dair İngilizlerin yaklaşım tarzını gösteren önemli bilgilere
ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Birinci Balkan Savaşı,Edirne Kuşatması,İngiliz belgeleri,Osmanlı,Bulgaristan
Kaynakça
- A. Arşiv Belgeleri The National Archives-London (TNA):
- Record of Admiralty, Naval Forces, Royal Marines, Coastguard (ADM),
- Nr. 116/1190; nr. 116/1195; nr. 116/1197.
- Foreign Office (FO),
- nr. 141/802; nr. 195/2437; nr. 195/2438; nr. 195/2448; nr. 244/807; nr. 244/781; nr.
- 421/296; nr. 881/10110X; nr. 881/10566.
- War Office (WO),
- nr. 33/603, (1912).
- B. Basılı Kaynaklar Alp, İlker, Belge ve Fotograflarla Bulgar Mezalimi (1876-1989), Ankara 1990.
- Aşkın, Sevgi, Balkan Savaşlarında Edirne, (Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi), Edirne 2007.