1909 KANUN-İ ESASÎ TADÎLÂTI
Öz
Osmanlı Devleti, ilk Meşrutiyet
ve anayasa tecrübesini 1876-1878 yılları arasında yaşamıştır. Fakat Osmanlı
Devleti’nde gerçek mânâda meşrutî bir rejimin tesisi 1908 yılında Meşrutiyet’in
ikinci defa ilânından sonra gerçekleşmiştir. Meşrutiyet, ikinci defa ilân edildiğinde
yeni bir anayasa hazırlanmamış doğrudan doğruya 1876 Kanun-i Esasîsi yürürlüğe konulmuştur.
Meşrutiyet’in ilânından hemen sonra basında ve siyasî partilerin programlarında
Kanun-i Esasî’nin hâkimiyet-i milliye açısından taşıdığı eksik ve kusurların
gündeme gelmesi üzerine konu Meclis-i Mebusan’a intikâl etmiş fakat 1908-1912
Meclis-i Mebusanı kendini kurucu meclis olarak görmediği için 1909 yılında da
yeni bir anayasa hazırlama yoluna gidilmemiş, anayasal sorunlar 1876 Kanun-i
Esasîsi üzerinde yapılan tadîlât ile aşılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmad, Feroz, İttihat ve Terakki 1908-1914, Çeviren: Nuran Yavuz, 3. Baskı, İstanbul 1986.
- Bozkurt, Gülnihâl, Batı Hukukunun Türkiye’de Benimsenmesi, Ankara 1996.
- Düstur, Tertib-i Sani, C. 1, Dersaadet 1329.
- Eraslan, Cezmi, Kenan Olgun, Osmanlı Devleti’nde Meşrutiyet ve Parlamento, İstanbul 2006.
- Eraslan, Cezmi, “1909 Anayasa Düzenlemelerinin Sebepleri Üzerine”, Eski Çağ’dan Günümüze Yönetim Anlayışı ve Kurumlar, Editör: Feridun Emecen, İstanbul 2009, s. 237-249.
- Güneş, İhsan, Türk Parlamento Tarihi, C. I, Eskişehir 1995.
- Hüseyin Cahid, “Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin Siyasî Programı”, Tanin, nu: 55, 11 Eylül 1324, s. 1.
- Kili, Suna, A. Şeref Gözübüyük, Türk Anayasa Metinleri Senedi İttifaktan Günümüze, Ankara 1985.
- Meclis-i Mebusan Zabıt Ceridesi (MMZC), Devre 1, İçtima Senesi 1, C. 1, Ankara 1982.
- Meclis-i Mebusan Zabıt Ceridesi, Devre 1, İçtima Senesi 1, C. 3, Ankara 1982.