II. MEŞRUTİYET’İN İLÂNI SONRASINDA “DEVR-İ SÂBIK” MEMURLARININ DURUMLARI
Öz
II. Meşrutiyetin ilânı, 23 Temmuz 1908'den önceki
Abdülhamid dönemini “devr-i sâbık” hâline getirdi. II. Abdülhamid’in şahsına
doğrudan saldırı olmasa da, onun yakınındaki devlet adamlarına büyük öfke ile
bakıldı. Abdülhamid ricâli, yeni dönemde meşrutî idareye ayak uydurmaya çalışsa
da eski dönemin kudretli isimleri oldukları için hep kuşku ile karşılandılar;
vazifelerinden azledildiler, Memduh Paşa gibi bazı isimler tutuklandılar.
Sadece Abdülhamid ricâline değil devlet memurlarına yönelik de “devr-i sâbık
memuru” oldukları yönünde suçlamalar yöneltildi. Tensikat Kanunu gibi kanunlar ile ciddî tasfiyeler
gerçekleştirildi. Bu çalışma, meşrutiyetin yeniden ilânı akabinde devr-i sâbık
memurlarını ve onların meşrutî idaredeki durumlarını, devr-i sâbık devlet
adamlarının yeni döneme adaptasyon çabalarını, incelemektedir. Ayrıca, devr-i
sâbık memurlarının tasfiyesi hususunda aşırıya gidilmesi üzerine matbuattaki
tepkileri ele almaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Yıldız Mütenevvi Maruzat Evrakı (BOA., Y. MTV.) : 312/221.
- Meclisi Mebusan Zabıt Ceridesi, D. I, TBMM B.evi, Ankara 1982-1985.
- İkdam
- Sabah
- Tanin
- Tercüman-ı Hakikat
- Takvim-i Vekayi
- Abdurrahman Şeref, Tarih Musâhabeleri, Matbaa-i Âmire, İstanbul 1339.
- Ahmad, Feroz, İttihat ve Terakki (1908-1914), çev. Nuran Yavuz, Kaynak Yay., 8. bs., İstanbul 2010.
- Ahmet İzzet Paşa, İstiklâl Harbi’nin Gerçekleri, Feryadım, C. I, yay. haz. Süheyl İzzet Furgaç-Yüksel Kanar, Timaş Yay., 2. bs., İstanbul 2017.