Öz
Bu makale, Thomas Hobbes’un 17. yüzyıl felsefesi içindeki retorik anlayışının temel gerilimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Hobbes, retoriği hem hümanist eğitim geleneğinden miras almış hem de onu modern politik düzen için bir tehdit olarak görmüştür. Makale, Hobbes’un retoriği iç savaşın ve siyasi istikrarsızlığın temel kaynağı olarak konumlandırmasını, bu yaklaşımın epistemolojik ve siyasi temellerini analiz eder. Hobbes, retoriği, kesinlik yerine olasılığa ve konsensüse dayanan Skolastik ve hümanist epistemolojiden radikal bir kopuşla reddeder. Onun için retorik, hakikati bilgilendirmek yerine arzulara ve hayal gücüne hitap eden, ruhları yönlendiren doğal bir kapasitedir. Bu “demokratikleşmiş” hitabet gücü, ahlaki kavramlardaki muğlaklık nedeniyle kavramsal çeşitliliğe ve kaçınılmaz olarak Savaş’a yol açar. Retoriğin bu demagojik potansiyeli, mutlak egemenlik fikrinin antitezidir. Makale, Hobbes’un bu sorunu çözmek için retoriği bilimin ve yasanın komutu altında disipline etmeyi amaçladığını, ancak paradoksal olarak kendi eserleri olan Leviathan ve De Cive’de retoriğin gücünü kullanmak zorunda kaldığını vurgular. Sonuç olarak, Hobbes retoriği bir yandan insan doğasının doğal bir ifadesi olarak kabul ederken, diğer yandan bu gücün yalnızca ya anarşi ya da egemenliğe boyun eğdirme aracı olarak işlev görebileceği sonucuna varmış; böylece modern politikada söylemin kontrol edilme zorunluluğunu ortaya koymuştur.
Kaynakça
- Gowland, A. (2014). “Rhetoric and Early Modern Politics”, The Oxford Handbook of Rhetorical Studies (Ed: M. J. MacDonald), Oxford University Press, Oxford.
- Hobbes, T. (1647). Man and Citizen, (Çev. C. T. Wood, T. S. K. Scott-Craig ve B. Gert), Doubleday Anchor, New York.
- Hobbes, T. (2022). Leviathan veya Dinî ve Sivil Bir Devletin Maddesi, Biçimi ve Gücü, (Çev. S. Lim), İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul.
- Hobbes, T. (2025). Hukukun Unsurları, (Çev. A. Çevik), Fol Kitap, Ankara.
- O’Gorman, N. (2013). “Hobbes, Desire, and the Democratization of Rhetoric”, Advances in the History of Rhetoric, 16(1), 1-28.
- Reiner, G. (2004). “Hobbes, the Rhetorical Tradition, and Toleration”, History of Political Thought, 25(2), 253-278.
- Skinner, Q. (1996). Reason and Rhetoric in the Philosophy of Hobbes, Cambridge University Press, Cambridge.
- Skinner, Q. (2018). From Humanism to Hobbes: Studies in Rhetoric and Politics, Cambridge University Press, Cambridge.
Öz
This article aims to examine the fundamental tensions in Thomas Hobbes’s understanding of rhetoric within 17th-century philosophy. Hobbes both inherited rhetoric from the humanist educational tradition and viewed it as a major threat to modern political order. The article analyzes the epistemological and political foundations of Hobbes’s approach, which positions rhetoric as the primary source of civil war and political instability. Hobbes radically rejects rhetoric, making a break from the Scholastic and humanist epistemology which relies on probability and consensus instead of certainty. For Hobbes, rhetoric is a natural, psychagogic capacity that appeals to desire and imagination, rather than informing the truth. This “democratized” power of eloquence leads to conceptual diversity due to the equivocal nature of moral terms, inevitably resulting in War. The demagogic potential of rhetoric is thus the antithesis of the idea of Absolute Sovereignty. The article highlights that Hobbes sought to resolve this problem by aiming to discipline rhetoric under the command of science and law. However, it emphasizes the paradox that Hobbes was compelled to use the power of rhetoric in his own works, Leviathan and De Cive. Consequently, Hobbes concluded that while accepting rhetoric as a natural expression of human nature, this power could only function as either an instrument of anarchy or a means of subordination to the sovereign. Thus, he established the necessity of controlling discourse in modern politics.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Gowland, A. (2014). “Rhetoric and Early Modern Politics”, The Oxford Handbook of Rhetorical Studies (Ed: M. J. MacDonald), Oxford University Press, Oxford.
- Hobbes, T. (1647). Man and Citizen, (Çev. C. T. Wood, T. S. K. Scott-Craig ve B. Gert), Doubleday Anchor, New York.
- Hobbes, T. (2022). Leviathan veya Dinî ve Sivil Bir Devletin Maddesi, Biçimi ve Gücü, (Çev. S. Lim), İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul.
- Hobbes, T. (2025). Hukukun Unsurları, (Çev. A. Çevik), Fol Kitap, Ankara.
- O’Gorman, N. (2013). “Hobbes, Desire, and the Democratization of Rhetoric”, Advances in the History of Rhetoric, 16(1), 1-28.
- Reiner, G. (2004). “Hobbes, the Rhetorical Tradition, and Toleration”, History of Political Thought, 25(2), 253-278.
- Skinner, Q. (1996). Reason and Rhetoric in the Philosophy of Hobbes, Cambridge University Press, Cambridge.
- Skinner, Q. (2018). From Humanism to Hobbes: Studies in Rhetoric and Politics, Cambridge University Press, Cambridge.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Siyasal Teori ve Siyaset Felsefesi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 7 Aralık 2025 |
| Kabul Tarihi | 10 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 18 Aralık 2025 |
| DOI | https://doi.org/10.31454/troyacademy.1836874 |
| IZ | https://izlik.org/JA23GK87ND |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 3 |