Tek ve Multi Doz Methotrexate Uygulamalarına Bağlı Overyan Histopatolojik Değişimler ve Folikül Gelişimi Üzerine Etkileri

Öz

Amaç: Sistemik tek doz ve multidoz Methotrexate (MTX) verilmesinin over folikül rezervi üzerine etkilerinin karşılaştırılması.Metod: Çalışmada toplam 32 adet Wistar Albino cinsi kullanıldı. Düzenli sikluslara sahip olduğu tespit edilen ratlar rastgele dört gruba ayrıldı. Grup I (n=8)de: İntra musküler (IM) olarak tek doz, 50mg/m2 MTX, Grup II (n=8)de: IM, tek doz aynı hacimde serum fizyolojik (SF), Grup III (n=8)de IM, multidoz MTX+ folinik asit, Grup IV (n=8)de IM, multidoz protokolündeki MTX ve folinik asit ile aynı hacimde SF verildi. Her bir grupta olmak üzere, tedavi sonrası 15. günde ratlar genel anestezi altında servikal dislokasyon ile sakrifiye edildi ve bilateral overleri çıkarıldı. Çıkarılan overlerden hazırlanan preparatlarda primordial primer, sekonder, preantral, antral, atretik foliküller ve korpus luteum sayıldı. Ayrıca, fonksiyonel over kistleri, Fibrozis varlığı ve histiyosit infiltrasyonu araştırıldı. Bulgular: Gruplar arası karşılaştırmalarda multidoz MTX verilen Grup III ratların overlerinde, fibrozis, histiyosit infiltrasyon skorları ve fonksiyonel over kist oluşumunda anlamlı artışlar tespit edildi (p0.05). Grupların hiçbirisinde ilaç uygulama sonrası siklus düzensizliği saptanmadı (p>0.05). Sonuç: Çalışmamızda tespit ettiğimiz multidoz MTXın overlerde fibrozis skorlarında yaptığı anlamlı artışlar uzun dönemde overyan rezervleri etkileyebilir. İnsanlardaki klinik etkilerinin belirlenebilmesi için daha ileri düzeyde çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

• Methotrexate, overyan histopatolojik değişimler

Öz

Objective: To compare the effects of single-dose and multi-dose Methotrexate (MTX) administration on ovarian follicle reserve. Materials and Methods: The study included 32 Wistar Albino species rats. Rats that were found to have regular cycles were randomly allocated to four groups. Group I (n=8) was administered intra-muscular (i.m.) single-dose 50 mg/m2 MTX; Group II (n=8) was administered i.m. single-dose serum physiologic (SP); Group III (n=8) was administered i.m. multi-dose MTX and Group IV (n=8) was administered the same volume of SP as MTX and leucovarin in the multi-dose protocol. In each group, the rats were sacrificed under general anesthesia by cervical dislocation on the 15th day after treatment and their bilateral ovaries were taken out. Preparations from the ovaries were examined in terms of primordial, primary, secondary, preantral, antral, atretic follicle and corpus luteum counts. In addition, functional ovarian cysts, presence of fibrosis, and histiocyte infiltration were examined. Results: Comparisons among groups showed that there were significant increases in fibrosis, histiocyte infiltration scores and functional ovarian cyst formation in the ovaries of rats in group III, which was administered multi-dose MTX (p0,05). There was no cycle irregularity in the groups after drug administration. Conclusion: The significant increases caused by multi-dose MTX in fibrosis scores of the ovaries, as we found in our study, can influence ovarian reserves in the long run. Further studies are needed to determine the clinical effects in women.

Anahtar Kelimeler

• Methotrexate, ovarian histopathological changes