Deprem Yaşamış Gençlerde Pozitif Genç Gelişim Özellikleri ve Travma Sonrası Büyüme Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

Öz

Travma sonrası büyüme, bireylerin aşırı stresli koşullar altında psikolojik olarak sağlam kalarak olumlu yönde değişim olarak ifade edilmektedir. Bu yüzden travma sonrası büyümeyi olumlu yönde etkileyebilecek değişkenler önemli hale gelmektedir. Bu araştırmanın amacı deprem yaşamış gençlerde pozitif gelişim özellikleri ile travma sonrası büyüme düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu araştırma tasarlanırken nicel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve ilişkisel araştırma modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu deprem yaşamış 261’i kız 86’sı erkek olmak üzere toplam 347 genç oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde olasılıksız çevrimiçi örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Pozitif genç gelişim ölçeği”, “Travma sonrası büyüme envanteri” ve “Kişisel bilgi formu” kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre pozitif genç gelişimi ve travma sonrası büyüme arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir korelasyon değeri bulunmuştur (r = .547, p <.01). Pozitif genç gelişimi ve travma sonrası büyüme arasındaki yordayıcı ilişkileri ortaya koymak amacıyla yapılan yol analizi sonucunda; deprem yaşamış gençlerdeki pozitif gelişim özelliklerinin travma sonrası büyümeyi pozitif yönde ve % 45 değerinde açıkladığı tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular dikkate alındığında sonuç olarak, pozitif genç gelişim özelliklerinin travma sonrası büyüme ve gelişimi artırmada önemli bir faktör olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Gençler
• pozitif genç gelişimi
• deprem
• travma sonrası büyüme
• yol analizi

Examining the Relationships Between Positive Youth Development and Post-Traumatic Growth in Young People Who Have Experienced Earthquakes

Abstract

Post-traumatic growth is expressed as a positive change in individuals by remaining psychologically durable under extremely stressful conditions. Therefore, variables that can positively affect post-traumatic growth become important. The study aims to examine the relationships between positive youth development and post-traumatic growth levels in young people who have experienced earthquakes. While designing this research, the quantitative research approach was adopted and the relational survey model was used. The study group the research consists of 347 young people, 261 girls, and 86 boys, who have experienced an earthquake. In this study, we used the criterion sampling method, one of the non-probability online methods. "Positive youth development scale", "Post-traumatic growth inventory" and "Personal Information form" were used as data collection tools in the research. According to the results of the study, a moderate and positive correlation value was found between positive youth development and post-traumatic growth (r = .547, p <.01). As a result of the path analysis conducted to reveal the predictive relationships between positive youth development and post-traumatic growth; It has been determined that the positive developmental characteristics of young people who have experienced earthquakes explain post-traumatic growth positively and at a value of 45%. Considering the findings from the study, it was concluded that positive youth development characteristics were an important factor in increasing post-traumatic growth and development.

Keywords

• Young people
• positive youth development
• earthquake
• post-traumatic growth
• path analysis

Kaynakça

1. Augustine, J. (2014). Predictors of Posttraumatic Growth Among Adult Tsunami Survivors: The Role of Employment, Religion, and Family Attributes. Journal of Social Service Research, 40:4, 491-507, doi: 10.1080/01488376.2014.894368
2. Bar-Haim, Y., Lamy, D., Pergamin, L., Bakermans-Kranenburg, M. J., and van Ijzendoorn, M. H. (2007). Threat-related attentional bias in anxious and non-anxious individuals: a meta-analytic study. Psychol. Bull. 133, 1–24. doi: 10.1037/0033-2909.133.1.1
3. Başoǧlu, M., Kiliç, C., Şalcioǧlu, E., & Livanou, M. (2004). Prevalence of posttraumatic stress disorder and comorbid depression in earthquake survivors in Turkey: an epidemiological study. Journal of Traumatic Stress: Official Publication of The International Society for Traumatic Stress Studies, 17(2), 133-141. doi:10.1023/B:JOTS.0000022619.31615.e8
4. Benson, P. L., Scales, P. C., Hamilton, S. F., & Sesma, A. (2006). Positive youth development: Theory, research, and applications. (pp. 894–941. New York: John Wiley & Sons, Inc.
5. Bilici, R., Tufan, E., Turhan, L., Uğurlu, G. K., Tan, S. & Kaşan, T. (2013). Deprem Sonrasında Bireylerin Anksiyete Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Elazığ Merkezli Bir Ön Çalışma. Fırat Tıp Dergisi, 18 (1), 15-19. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/firattip/issue/6342/84593
6. Bolat, T., Bolat, O. İ., & Taştan, S. (2020). Örgütsel destek, sosyal bağlılık ve dünyaya ilişkin varsayımların travma sonrası büyüme üzerindeki etkisinde acının dönüştürücü gücünün rolü: Pozitif psikoloji bağlamında bir değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(1), 361-402. doi: 10.16953/deusosbil.554080
7. Breslau, J. (2004). Introduction: Cultures of trauma: Anthropological views of posttraumatic stress disorder in international health. Culture, Medicine and Psychiatry, 28(2), 113.doi: 10.1023/B:MEDI.0000034421.07612.c8
8. Calhoun, L. G. & Tedeschi, R. G. (2006). The foundations of posttraumatic growth: An expanded framework. In L. G. Calhoun & R. G. Tedeschi (Eds.), The handbook of posttraumatic growth: Research and Practice (pp. 1-23). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum.

9. Calhoun, L. G., Cann, A., Tedeschi, R. G. & McMillan, J. (2000). A correlational test of the relationship between posttraumatic growth, religion, and cognitive processing. Journal of Traumatic Stress, 13(3), 521– 527. doi:10.1023/a:1007745627077
10. Casali, N., Feraco, T., & Meneghetti, C. (2021). Character strengths sustain mental health and post-traumatic growth during the COVID-19 pandemic. A longitudinal analysis. Psychology & Health, 1-17. doi: 10.1080/08870446.2021.1952587
11. Creswell, J. W. (2011). Educational research: Planning, conducting, and evaluating. Quantitative and Qualitative Research (4th ed.). NJ: Pearson Press.
12. Donovan, N. (2022). Peer support facilitates post-traumatic growth in first responders: A literature review. Trauma, 24(4), 277-285. doi: 10.1177/14604086221
13. Dou, J., Liu, C., Xiong, R., Zhou, H., Lu, G., & Jia, L. (2022). Empathy and Post-Traumatic Growth among Chinese Community Workers during the COVID-19 Pandemic: Roles of Self-Disclosure and Social Support. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(23), 15739. doi: 10.3390/ ijerph192315739
14. Fricker, R. D. (2008). Sampling methods for web and e-mail surveys. In N.G. Fielding, R.M. Lee & G. Blank (Eds.), The SAGE handbook of online research methods, (pp. 195–216). London: Sage
15. Geldhof, G. J., Bowers, E. P., Boyd, M. J., Mueller, M. K., Napolitano, C. M., Schmid, K. L., & Lerner, R. M. (2014). Creation of short and very short measures of the five Cs of positive youth development. Journal of Research on Adolescence, 24(1), 163–176. doi: 10.1111/jora.12039
16. Gomez-Baya, D., de Matos, M.G., Wiium, N. (2021). Positive Youth Development and Subjective Happiness: Examining the Mediating Role of Gratitude and Optimism in Spanish Emerging Adults. In: Dimitrova, R., Wiium, N. (eds) Handbook of Positive Youth Development. Springer Series on Child and Family Studies. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-70262-5_13
17. Hammer, C., Podlog, L., Wadey, R., Galli, N., Forber-Pratt, A. J., Newton, M., ... & Greviskes, L. (2019). Understanding posttraumatic growth of paratriathletes with acquired disability. Disability and Rehabilitation, 41(6), 674-682. doi: 10.1080/09638288.2017.1402961
18. Hu, L. T. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structural analysis: Conventional criteria versus new alternatives, Structural Equation Modelling, 6(1), 1-55. doi: 10.1080/10705519909540118
19. Jelicic, H., Bobek, D. L., Phelps, E., Lerner, R. M., ve Lerner, J. V. (2007). Using positive youth development to predict contribution and risk behaviors in early adolescence: Findings from the first two waves of the 4-H Study of Positive Youth Development. International Journal of Behavioral Development, 31(3), 263-273. doi: 10.1177/0165025407076439
20. Kağan, M., Güleç, M., Boysan, M., & Çavuș, H. (2012). Hierarchical factor structure of the Turkish version of the posttraumatic growth inventory in a normal population. Türk Silahlı Kuvvetleri, Koruyucu Hekimlik Bülteni, 11(5), 617-624. Retrieved from: https://eds.p.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?-vid=0&sid=ca4e9921-a2d4-4fb9-9200-12c2ba2f6f6b%40redis
21. Kılıç, C. (2003). Deprem Sonrası Görülen Ruhsal Sorunların Saptanması ve Tedavisi İçin Geliştirilen Bir Projeyle İlgili Deneyimler. Kriz Dergisi, 11(1), 5-12. doi: 10.1501/Kriz_0000000186
22. Lai, L., Ren, Z., Yan, Y., Niu, G., Zhao, C., Luo, M., & Zhang, L. (2021). The double-edged-sword effect of empathy: The secondary traumatic stress and vicarious posttraumatic growth of psychological hotline counselors during the outbreak of COVID-19. Acta Psychologica Sinica, 53(9), 992-1002. doi: 10.3724/SP.J.1041.2021.00992
23. Lerner, R. M., Lerner, J. V., Almerigi, J. B., Theokas, C., Phelps, E., Gestsdottir, S., ... & Smith, L. M. (2005). Positive youth development, participation in community youth development programs, and community contributions of fifth-grade adolescents: Findings from the first wave of the 4-H study of positive youth development. The Journal of Early Adolescence, 25(1), 17–71. doi: 10.1177/0272431604272461
24. Marthoenis, M., Ilyas, A., Sofyan, H., & Schouler-Ocak, M. (2019). Prevalence, comorbidity and predictors of post-traumatic stress disorder, depression, and anxiety in adolescents following an earthquake. Asian Journal of Psychiatry, 43, 154-159. doi: 10.1016/j.ajp.2019.05.030
25. McMillan, J. H. & Schumacher, S. (2006). Research in education: Evidence-based inquiry (6th ed.). New York: Pearson
26. Onyeka, O., Richards, M., Tyson McCrea, K., Miller, K., Matthews, C., Donnelly, W., Sarna, V., Kessler, J., & Swint, K. (2022). The role of positive youth development on mental health for youth of color living in high-stress communities: A strengths-based approach. Psychological Services, 19(Suppl 1), 72–83. https://doi.org/10.1037/ser0000593
27. Özdoğan, A. Ç., Yalçın, R. Ü., Haspolat, N. K. & Çelik, O. (2023). The Mediating Role of Loneliness in the Relation Between Preference for Solitude, Social Competence, Self-Esteem and Depression in Emerging Adults. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5 (1), 29-48. Doi: 10.38151/akef.2023.43
28. Peterson, C., Park, N., Pole, N., D'Andrea, W., & Seligman, M. E. (2008). Strengths of character and posttraumatic growth. Journal of Traumatic Stress: Official Publication of the International Society for Traumatic Stress Studies, 21(2), 214-217. doi: 10.1002/jts.20332
29. Priebe, S., Grappasonni, I., Mari, M., Dewey, M., Petrelli, F., & Costa, A. (2009). Posttraumatic stress disorder six months after an earthquake: findings from a community sample in a rural region in Italy. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 44, 393-397. doi: 10.1007/s00127-008-0441-y
30. Ramos, C. ve Leal, I. (2013). Posttraumatic growth in the aftermath of trauma: a literature review about related factors and application contexts. Psychology, Community & Health, 2(1):43–54, doi:10.5964/pch.v2i1.39
31. Rachel C. F. Sun, ve Daniel T. L. Shek. (2012). Positive youth development, life satisfaction and problem behaviour among Chinese adolescents in hong kong: A replication. Social Indicators Research, 105(3), 541-559. doi:10.1007/s11205-011-9786-9
32. Şahin, M. (2019). Korku, Kaygı ve Kaygı (Anksiyete) Bozuklukları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6 (10), 117-135. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/asead/issue/50855/663245
33. Schmid, K. L., Phelps, E., & Lerner, R. M. (2011). Constructing positive futures: Modeling the relationship between adolescents' hopeful future expectations and intentional self-regulation in predicting positive youth development. Journal of Adolescence, 34(6), 1127–1135. doi: 10.1016/j.adolescence.2011.07.009
34. Shek, D. T., Dou, D., Zhu, X., & Chai, W. (2019). Positive youth development: current perspectives. Adolescent Health, Medicine and Therapeutics, 10, 131-141. doi: 10.2147/AHMT.S179946
35. Spialek, M. L., Houston, J. B., & Worley, K. C. (2019). Disaster communication, posttraumatic stress, and posttraumatic growth following Hurricane Matthew. Journal of health communication, 24(1), 65-74. doi: 10.1080/10810730.2019.1574319
36. Taku, K. Cann, A. Calhoun, L.G., Tedeschi, R.G. (2008). The factor structure of the Posttraumatic Growth Inventory: A comparison of five models using confirmatory factor analysis. J Trauma Stress. 21(2): 158-164. doi: 10.1002/jts.20305
37. Tanhan, F. & Kardaş, F. (2014). Van Depremini Yaşayan Ortaöğretim Öğrencilerinin Travmadan Etkilenme ve Umutsuzluk Düzeylerinin İncelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 4 (1) , 102-115 . doi: 10.19126/suje.52552
38. Taşçı, G. A., & Özsoy, F. (2021). Deprem travmasının erken dönem psikolojik etkileri ve olası risk faktörleri. Cukurova Medical Journal, 46(2), 488-494. doi: 10.17826/cumj.841197
39. Tedeschi, R. G., Park, C. L., & Calhoun, L. G. (1998). Posttraumatic growth: Conceptual issues. In Posttraumatic growth (pp. 9-30). New York: Routledge. doi: 10.4324/9781410603401
40. Teke, E. & Avşaroğlu, S. (2021). Türkiye’de Travma Sonrası Stres ve Büyüme Konusunda Gerçekleştirilmiş Olan Çalışmaların İncelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 18 (43), 6980-7004. Doi: 10.26466/opus.960263
41. Van der Kolk, B. A. (2003). Psychological trauma. (pp. 1-31). London: American Psychiatric Pub.
42. Yalçın, R. U. (2021). An investigation of positive youth development in adolescents regarding individual and school-related factors. Unpublished doctoral dissertation. Ankara University.
43. Yalçın, R. U. (2022). Çocukların ve Ergenlerin Gelişimin Sürecindeki Önleyici Çalışmalarda Bireysel ve Okul ile İlgili Faktörleri Anlamak. In S. Aslan (Ed.), Önleyici Rehberlik (pp. 161-184). Nobel akademik Yayıncılık: An