Epistemik Dekolonizasyon ve Normatif Medya Kuramları: Önleyici Habercilik ve Soykırımı Haberleştirmek

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 26, 454 - 473, 31.01.2026

Hediyetullah Aydeniz

Öz

Bu çalışma, İkinci Dünya Savaşı sonrası Batı dünyasının siyasal ve toplumsal krizlerine bir cevap olarak şekillenen normatif medya kuramlarını eleştirel bir perspektifle incelemektedir. Batı merkezli tarih anlatısının ve mevcut medya kuramlarının, Gazze Soykırımı gibi insani krizleri haberleştirmede yetersiz kaldığı ve hatta meşrulaştırıcı bir işlev gördüğü savunulmaktadır. Çalışma, bu tıkanıklığı aşmak adına "epistemik dekolonizasyon" kavramına başvurarak, medya tarihinin sömürgecilik ve mukavemet ekseninde yeniden okunmasını önermektedir. Çalışmanın temel çözüm önerisi, Birleşmiş Milletler’in Soykırımı Önleme ve Koruma Sorumluluğu ilkelerinden ilhamla geliştirilen "önleyici habercilik" modelidir. Sonuç odaklı reaktif habercilik yerine süreç odaklı proaktif bir yaklaşımı esas alan bu model; risk, kriz ve hesap verilebilirlik aşamaları üzerinden soykırımın haberleştirilmesine dair yeni bir etik ve pratik çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Normatif Medya Kuramları , Epistemik Dekolonizasyon , Önleyici Habercilik , Gazze Soykırımı , Medya Etiği

Kaynakça

• Prof. Dr. Hediyetullah Aydeniz'in TRT Akademi Dergisi'nin Batı Medyasının Kör Noktası: Gazze Soykırımı temalı 26. sayısı için kaleme aldığı analiz/değerlendirme yazısıdır.