Promptography Bağlamında Yapay Zeka Temelli Sinematografik Üretimde Algoritmik Auteur ve Yaratıcı Öznenin Dönüşümü

Öz

Sinematografik üretim, geleneksel olarak kamera aracılığıyla fiziksel gerçekliği yakalayan bir ifade biçimi olarak görülmüştür; görüntünün estetik ve anlatımsal önemi çoğunlukla dış dünyayla olan göstergesel bağlantısına dayanmaktadır. Üretken yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi, bu kayıt merkezli ontolojiyi dönüştürerek sinematik görüntüleri algoritmik, sentetik ve komut odaklı bir yaratım alanına dönüştürmektedir. Bu değişim hem teknik bir gelişmeyi hem de yaratıcı öznenin rolü ve özgünlük kavramının teorik olarak yeniden değerlendirilmesini ifade etmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, bu geçişi promptografi merceğinden incelemeye ve film yapımında yaratıcı özne ve auteur kavramının güncel önemini araştırmaya yöneliktir. Çalışma, promptografiyi sadece yeni bir görsel üretim yöntemi olarak değil, aynı zamanda sinematik algının epistemolojik ve estetik çerçevesini dönüştüren bir paradigma olarak sunmaktadır. Prompt’un basit bir betimleyici dil komutundan, çerçeveyi, ışıklandırmayı, atmosferi, tür estetiğini ve anlatı amacını aynı anda düzenleyen bir üretim aygıtına dönüşmesi, yaratıcı süreci insanlar ve algoritmaların ortaklaşa paylaştığı hibrit bir etki modeline dönüştürmektedir. Bu bağlamda, auteur, fiziksel set üzerinde tam hâkimiyete sahip geleneksel yönetmen kimliğinden, algoritmik üretimi denetleyen, estetik olasılıklar alanını yöneten ve tutarlı bir sinematografik bütünlük yaratan tasarımcı yönetici kimliğine doğru evrim geçirmektedir. Bu çalışma, yapay zekâ odaklı sinematografik üretimin auteur kuramını geçersiz kılmadığını, aksine onu işlevsel ve kavramsal olarak değiştirdiğini öne sürmektedir. Bu makale, yapay zekâ ve görüntü üretimini, film çalışmalarında yaratıcı özne, yazarlık, estetik sorumluluk ve etki dağılımı kavramlarının yeniden değerlendirilmesini gerektiren teorik bir referans noktası olarak değerlendirerek literatürdeki ontolojik ve estetik tartışmalara güncel bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Promptografi
• Yapay Zekâ
• Sinematografik Üretim
• Yaratıcı Özne
• Auteur

The Transformation of Algorithmic Auteur and Creative Subject in AI-Based Cinematographic Production in the Context of Promptography

Öz

Cinematographic production has traditionally been understood as a mode of expression grounded in the camera’s capacity to capture physical reality; the aesthetic and narrative significance of the image has largely been derived from its indexical relation to the external world. The development of generative artificial intelligence technologies, however, is transforming this recording-centered ontology by relocating cinematic images into an algorithmic, synthetic, and prompt-driven field of creation. This shift signals not only a technical advancement but also a theoretical reconfiguration of the role of the creative subject and the concept of authorship. The primary aim of this study is to examine this transition through the lens of promptography and to investigate the contemporary relevance of the creative subject and the auteur concept in film production. The study positions promptography not merely as a novel method of image generation, but as a paradigm that redefines the epistemological and aesthetic framework of cinematic perception. As the prompt evolves from a simple descriptive linguistic command into a generative apparatus that simultaneously configures framing, lighting, atmosphere, genre aesthetics, and narrative intention, the creative process becomes a hybrid model of agency shared between humans and algorithms. In this context, the auteur evolves from the traditional director endowed with full control over the physical set into a designer-manager figure who orchestrates algorithmic production, regulates the field of aesthetic possibilities, and establishes a coherent cinematographic unity. This study argues that AI-driven cinematographic production does not invalidate auteur theory; rather, it transforms it both functionally and conceptually. By approaching AI-based image generation as a theoretical threshold that necessitates the reconsideration of creative subjectivity, authorship, aesthetic responsibility, and the distribution of agency within film studies, the article seeks to contribute a contemporary perspective to ongoing ontological and aesthetic debates in the field.

Anahtar Kelimeler

• Promptography
• Artificial Intelligence
• Cinematographic Production
• Creative Subject
• Auteur

Kaynakça

1. Barthes, R. (1980). La chambre claire. Paris: Gallimard.
2. Barthes, R. (1981). Camera lucida: Reflections on photography. New York City: Hill and Wang.
3. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Trans.). University of Michigan Press.
4. Bazin, A. (1967). What is cinema? California: University of California Press.
5. Bordwell, D., & Thompson, K. (2009). Film Sanatı Bir Giriş. (E. Yılmaz, & E. S. Onat, Çev.) Ankara: De Ki Basım Yayım.
6. Caughie, J. (2001). Theories of Authorship. London: Routledge & Kegan Paul.
7. Charr, M. (2025, Mart 11). Artificial Intelligence, What is Promptography, and Should Museums Exhibit It? Şubat 8, 2026 tarihinde Museum Next: https://www.museumnext.com/article/what-is-promptography-and-should-museumsexhibit-it adresinden alındı.
8. Crawford, K. (2021). Atlas of AI. London: Yale University Press.

9. Felten, P. (2008). Visual literacy. Change: The Magazine of Higher Learning, 40(6), 60–64.
10. Glynn, P. (2023, Nisan 18). 2023 Sony Fotoğrafçılık Ödülleri’nde bir ödülün, yapay zekâ ürünü fotoğrafa verildiği ortaya çıktı. Şubat 12, 2026 tarihinde BBC New Türkçe: https://www.bbc.com/turkce/articles/cp0j05lelr1o adresinden alındı.
11. Goodfellow, I., Bengio, Y., & Courville, A. (2016). Deep learning. Cambridge, MA: MIT Press.
12. Kittler, F. A. (1999). Gramophone, film, typewriter. California: Stanford University Press.
13. Kumar, S., & Ahemad, I. (2025). Prompt Engineering as Visual Learning: Crafting Graphics through Text-to-Image Models. Journal of Emerging Technologies and Innovative Research (JETIR), 8(12), 537-572.
14. Manovich, L. (2016). What is Digital Cinema. S. Denson, & J. Leyda içinde, Post Cinema Theorizing 21 St-Century Film (s. 20-51). Reframe Books.
15. Maxwell, J. A. (2012). A realist approach for qualitative research. SAGE.
16. Reinhuber, E. (2021). Synthography–An invitation to reconsider the rapidly changing toolkit of digital image creation as a new genre beyond photography. In International Conference on ArtsIT, Interactivity and Game Creation (pp. 321-331). Cham: Springer International Publishing.
17. Sarris, A. (1962). Notes on the auteur theory in 1962. New York: Film Culture.
18. Silva, M. R. D. (2023). Fotografia analógica, fotografia digital e Promptography: igualdades, divergências e desafios futuros (Bachelor’s thesis, [sn]).
19. Swedberg, R. (2014). The art of social theory. Princeton University Press.
20. Tahalea, S. A., & Sunarmi, S. (2025). Dınamıka Sosıal Inovası Promptography: Studı Kasus Karya Pseudomnesıa Oleh Borıs Eldagsen Dalam Perspektıf Teorı Alvın Boskoff. Specta, 67-82.
21. Taranç, R., & Yılmazkol, Ö. (2019). Akdeniz Sineması’nın Genel Özellikleri. Ö. Yılmazkol içinde, Akdeniz Sineması (s. 25-34). İstanbul: Doruk Yayınları.
22. Truffaut, F. (1954). Une certaine tendance du cinéma français. Cahiers du cinéma.
23. Wollen, P. (2013). Signs and Meaning in the Cinema 5th Edition. London: Palgrave Macmillan.