Araştırma Makalesi

Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026)

Cilt: 11 Sayı: 27 30 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026)

Öz

Yapay zekâ araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte sentetik içeriklerin dolaşıma girmesi, bilgi ekosisteminde ‘yapay zekâ kirliliği’ olarak tanımlanabilecek yeni bir risk alanı oluşturmuştur. Dijital içeriklerin doğruluğunu ayırt etmeyi zorlaştıran bu durum, medya profesyonelleri açısından eşik gözlemciliği rolünü dezenformasyonla mücadelede daha kritik bir sorumluluk hâline getirmektedir. Ancak, yapay zekânın doğrulama gündemindeki görünürlüğünün zaman içinde nasıl değiştiğini dönemsel karşılaştırmalarla nicel olarak ortaya koyan çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışma, Anadolu Ajansı Teyit Hattı web arşivinde yayımlanan içerikler üzerinden, doğruluk kontrolü gündeminde yapay zekâ kaynaklı dezenformasyonun dönemler ilerledikçe artıp artmadığını ve bu içeriklerin temel özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel içerik analizi yaklaşımına dayanan tekrarlanan kesitsel bir tasarımla yürütülen araştırmada veriler, Anadolu Ajansı Teyit Hattı web arşivinden doküman incelemesi yoluyla toplanmış; 2022–2026 arasındaki dört dönemde yayımlanan toplam 666 içerik içinden doğruluk kontrolü işlevi taşıyan 563 içerik analiz kapsamına alınmıştır. Verilerin analizinde frekans ve yüzde dağılımları, çapraz tablolar, ki-kare testi ve lojistik regresyon kullanılmıştır. Bulgular, yapay zekâ faktörü taşıyan dezenformasyon içeriklerinin doğruluk kontrolü gündeminde dönemler ilerledikçe daha görünür hâle geldiğini göstermektedir. Ayrıca yapay zekâ ile ilişkili içeriklerin özellikle görsel ve video temelli uydurma içeriklerde yoğunlaştığı ve bu durumun doğrulama süreçlerini daha karmaşık hâle getirdiği anlaşılmaktadır. Çalışma, yapay zekâ kirliliğinin yoğunlaştığı güncel medya ekosisteminde eşik gözlemciliğinin medya profesyonelleri için kritik bir sorumluluk alanına dönüştüğünü ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Araştırma, kamuya açık kurumsal web içeriği üzerinde yürütülen içerik analizi niteliğindedir. Kişisel veri toplanmaması ve araştırmanın müdahale içermemesi nedeniyle etik kurul başvurusu yapılmamıştır. Bununla birlikte çalışma, şeffaflık ve tekrarlanabilirlik ilkeleri doğrultusunda dönem penceresi ve veri dondurma tarihi açık biçimde belirtilerek raporlanmıştır.

Kaynakça

  1. AA Teyit Hattı. (2025, Aralık 25). Kamu Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü kuruldu. https://www.aa.com.tr/tr/teyithatti/aktuel/kamu-yapay-zekâ-genel-mudurlugukuruldu/1819790
  2. AA Teyit Hattı. (2026, Şubat 6). Yapay zeka kirliliği (AI slop) nedir? Anadolu Ajansı. AA Teyit Hattı. https://www.aa.com.tr/tr/teyithatti/teyit-sozlugu/yapay-zekakirliligi-ai-slop-nedir/1819901
  3. Apple. (2024). Apple Intelligence is available today on iPhone, iPad, and Mac. Apple Newsroom. https://www.apple.com/newsroom/2024/10/apple-intelligence-isavailable-today-on-iphone-ipad-and-mac/
  4. Bañon Castellón, L. (2021). Audiovisual verification in the evolution of television newsrooms: Al Jazeera and the transition from satellite to the cloud. Anàlisi, 85-102. https://doi.org/10.5565/rev/analisi.3414
  5. Bastick, Z. (2021). Would you notice if fake news changed your behavior? An experiment on the unconscious effects of disinformation. Computers in Human Behavior, 116, 106633. https://doi.org/10.1016/j.chb.2020.106633
  6. Bermes, A. (2021). Information overload and fake news sharing: A transactional stress perspective exploring the mitigating role of consumers’ resilience during COVID-19. Journal of Retailing and Consumer Services, 61, 102555. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2021.102555
  7. Bode, L., Vraga, E. K., & Tang, R. (2024). User correction. Current Opinion in Psychology, 56, 101786. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2023.101786
  8. Borel, B. (2016). The Chicago guide to fact-checking. The University of Chicago Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Kuramları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

28 Şubat 2026

Kabul Tarihi

12 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 27

Kaynak Göster

APA
Çelebi, E. (2026). Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026). TRT Akademi, 11(27), 754-787. https://doi.org/10.37679/trta.1899733
AMA
1.Çelebi E. Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026). trtakademi. 2026;11(27):754-787. doi:10.37679/trta.1899733
Chicago
Çelebi, Erdi. 2026. “Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026)”. TRT Akademi 11 (27): 754-87. https://doi.org/10.37679/trta.1899733.
EndNote
Çelebi E (01 Mayıs 2026) Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026). TRT Akademi 11 27 754–787.
IEEE
[1]E. Çelebi, “Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026)”, trtakademi, c. 11, sy 27, ss. 754–787, May. 2026, doi: 10.37679/trta.1899733.
ISNAD
Çelebi, Erdi. “Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026)”. TRT Akademi 11/27 (01 Mayıs 2026): 754-787. https://doi.org/10.37679/trta.1899733.
JAMA
1.Çelebi E. Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026). trtakademi. 2026;11:754–787.
MLA
Çelebi, Erdi. “Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026)”. TRT Akademi, c. 11, sy 27, Mayıs 2026, ss. 754-87, doi:10.37679/trta.1899733.
Vancouver
1.Erdi Çelebi. Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026). trtakademi. 01 Mayıs 2026;11(27):754-87. doi:10.37679/trta.1899733