TRT Haber Örneğinde Dijital Siyasal Katılım: 15 Temmuz Darbe Girişimi YouTube Yorumlarının Analizi

Öz

Son yıllarda dijital medya ve sosyal medya platformları, kamusal alan ve demokratik katılım üzerinde önemli bir etki yaratmaktadır. Bu çalışma, 15 Temmuz darbe girişiminin dijital kamusal alandaki yansımalarını çevrim içi kullanıcı yorumları üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada hesaplamalı sosyal bilimler yaklaşımı benimsenmiş ve sosyal medya verileri büyük veri analizi teknikleriyle analiz edilmiştir. Bu kapsamda veri kaynağı olarak TRT Haber YouTube kanalında yer alan 15 Temmuz konulu 114 videonun altındaki kullanıcı yorumları kullanılmıştır. YouTube Data API v3 aracılığıyla elde edilen toplam 3.630 yorumdan oluşan veri seti analiz öncesinde metin temizleme ve ön işleme adımlarından geçirilmiştir. Ardından yorumlar, Türkçe için önceden eğitilmiş BERT tabanlı bir duygu analizi modeli kullanılarak olumlu ve olumsuz olmak üzere iki kategoriye ayrılmıştır. Analiz sonucunda yorumların %59,7’sinin olumsuz, %40,3’ünün ise olumlu duygu kategorisinde yer aldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte olumsuz kategoride sınıflandırılan yorumların önemli bir bölümünün darbe girişimine yönelik tepki, tehdit algısı ve ihanet söylemi içerdiği belirlenmiştir. Ayrıca kelime eş-oluşum ağı analizi ve konu temelli incelemeler sonucunda kullanıcı yorumlarının büyük ölçüde millî birlik, dayanışma ve kolektif aidiyet temaları etrafında yoğunlaştığı ortaya konulmuştur. “Vatan”, “millet”, “şehit”, “Türk” ve “Allah” gibi kavramların yüksek frekansta kullanılması, 15 Temmuz’un dijital kamusal alanda güçlü bir kolektif hafıza ve kimlik anlatısı içinde anlamlandırıldığını göstermektedir. Bulgular, dijital platformlarda üretilen kullanıcı söylemlerinin anlık tepkilerin ötesinde, belirli söylemsel örüntüler ve tematik yapılar etrafında yapılandığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Siyasal İletişim
• Sosyal Medya
• Dijital Kamusal Alan
• Kolektif Hafıza
• Duygu Analizi

Destekleyen Kurum

Bu çalışmada herhangi bir kurum/kuruluştan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

TRT Akademi kapsamında değerlendirilmek üzere göndermiş olduğumuz TRT Haber Örneğinde Dijital Siyasal Katılım: 15 Temmuz Darbe Girişimi YouTube Yorumlarının Analizi' başlıklı bu çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir. 08.03.2026

Digital Political Participation in the TRT Haber Case: An Analysis of YouTube Comments on the July 15 Coup Attempt

Öz

In recent years, digital media and social media platforms have been observed to exert a significant influence on the public sphere and democratic participation. This study aims to examine the reflections of the July 15 coup attempt within the digital public sphere through online user comments. The research adopts a computational social science approach, employing big data analysis techniques to evaluate social media data. As the data source, user comments under 114 videos related to the July 15 incident on the TRT Haber YouTube channel were utilized. A total of 3,630 comments were collected using the YouTube Data API v3 and subjected to text cleaning and preprocessing prior to analysis. Subsequently, the comments were classified into positive and negative categories using a pre-trained BERT-based sentiment analysis model for Turkish. The analysis revealed that 59.7% of the comments were classified as negative, while 40.3% were positive. Notably, many negative comments reflected reactions to the coup attempt, perceptions of threat, and expressions of betrayal. Co-occurrence network analysis and topic modeling further demonstrated that user comments were predominantly centered around themes of national unity, solidarity, and collective belonging. The frequent use of concepts such as “homeland,” “nation,” “martyr,” “Turk,” and “Allah” indicates that July 15 is interpreted within a strong collective memory and identity narrative in the digital public sphere. The findings suggest that user-generated discourses on digital platforms are structured not merely as spontaneous reactions but within specific discursive patterns and thematic frameworks.

Anahtar Kelimeler

• Political Communication
• Social Media
• Digital Public Sphere
• Collective Memory
• Sentiment Analysis

Destekleyen Kurum

This study was not supported by any institution/organization.

Etik Beyan

This study, titled "Digital Political Participation in the TRT News Example: Analysis of YouTube Comments on the July 15 Coup Attempt," which we submitted for evaluation within the scope of TRT Academy, does not require ethical committee approval. 08.03.2026

Kaynakça

1. Akıncı Vural, Z. B. & Öz, S. G. (2025). Yeni bilgi iletişim teknolojilerinin sürdürülebilir siyasal iletişimdeki rolü: Fırsatlar ve zorluklar. Medialog TR, 4(1), 78-100.
2. Akmeşe, E. & Akmeşe, Z. (2020). Mizahla estetize edilen egemen ideolojinin tezahürü: Muhsin Bey. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 3(3), 194-207.
3. Anık, C. (2018). Medya ve demokrasi ilişkisinin bağ ve bağlantıları üzerine yeniden düşünmek. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 30-Medya ve Demokrasi (Özel Sayı), 129-138.
4. Aslan, M. (2022). İlliberalizmin yükselişi: Sosyal medya ve demokrasi. Liberal Düşünce Dergisi, 108, 1-25.
5. Atabek, N. (2002). Kamuoyu, medya ve demokrasi. Kurgu, 19(1), 214-229.
6. Avcil, C. (2021). Kamusal alanı dijitalleşme çerçevesinde yeniden okumak. Liberal Düşünce Dergisi, 26(103), 81-100.
7. Aygen, M. (2018). Türkiye ve darbeler: 15 Temmuz örneği. Firat University Journal of Social Sciences, 28(2), 231-253.
8. Aytekin, Ç. & Sütcü, C. S. (2013). Sosyal medya’da demokrasi algısı: “Demokrasinin Renkleri” üzerine fikir madenciliği araştırması. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 19, 28-44.

9. Balcı, Ş. & Akar, H. (2020). 2019 yerel seçiminde sosyal medyadaki siyasal katılım üzerinde, siyasal tutumlar, siyasal etkinlik ve sosyal medya kullanım örüntülerinin rolü: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi öğrencileri araştırması. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, 59, 55-85.
10. Bauman, Z. (2002). Siyaset arayışı. (çev. Tuncay Birkan). Metis Yayınları.
11. Berkup, B. S. (2014). Working with generations X and Y in generation Z period: Management of different generations in business life. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(19), 218-229.
12. Boulianne, S. (2019). Revolution in the making? Social media effects across the globe. Information, Communication & Society, 22(1), 39–54.
13. Bourrie, M. (2012). The fog of war: Censorship of Canada’s media in world war two. Douglas & Mclntyre.
14. Castells, M. (2013). Enformasyon Çağı: Ekonomi, toplum ve kültür cilt 1 ağ toplumunun yükselişi, (Çev. Ebru Kılıç). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
15. Ceyhan, E. G. (2020). Demokrasi ve medya ilişkisinin bir eleştirisi “Dijital çağda özgürlük yanılgısı”. İzmir Sosyal Bilimler Dergisi, 2 (2), 110-120.
16. Coşkun, İ. & Duran, H. (2016). Toplumsal algıda 15 Temmuz darbe girişimi. Muhafazakar Düşünce Dergisi, 13(49), 257-269.
17. Çalışkan, O. (2014). Kamusal alan bağlamında ağ toplumu ve yeni kamusal alan arayışı. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 1(1), 41-62.
18. Dubois, E. & Blank, G. (2018). The echo chamber is overstated: the moderating effect of political interest and diverse media. Information, Communication & Society, 21(5), 729–745.
19. Durotoye, T., Goyanes, M., Berganza, R. & Gil de Zúñiga, H. (2025). Online and social media political participation: Political discussion network ties and differential social media platform effects over time. Social Science Computer Review, 0(0), 1-21.
20. Dündar, L. (2018). Yeni medya ve siyasal katılım: 15 Temmuz örneği. Gazi Akademik Bakış, 11(22), 101-115.
21. Edelmann, A., Wolff, T., Montagne, D. & Bail, C. A. (2020). Computational social science and sociology. Annual Review Sociology, 46, 61-81.
22. Ener, B. (2025). Kamusal alan ve filtre balonları. İletişim Çalışmaları Dergisi, 11 (2), 99-120.
23. Erdemir, A. (2025). Haber videolarında ‘YouTube’ yorumlarının kamusal alan fonksiyonu: Bir tematik analiz denemesi. Etkileşim, 15, 282-301.
24. Etikan, I. Musa, S. A. & Alkassim, R. S. (2016). Comparison of convenience sampling and purposive sampling. American Journal Of Theoretical And Applied Statistics, 5(1), 1-4.
25. Eyüboğlu, E. & Kodak, D. (2023). İnfodemi ve dijital kamusal alan: Afet dönemi özelinde bir araştırma. TRT Akademi, 8(18), 528-551.
26. Fuchs, C. (2009). Information and communication technologies and society: A contribution to the critique of the political economy of the internet. European Journal of Communication, 24(1), 69-87.
27. Freelon, D. (2015). Discourse architecture, ideology, and democratic norms in online political discussion. New Media & Society, 17(5), 772-791.
28. Garrido-Merchan, E. C., Gozalo-Brizuela, R., & Gonzalez-Carvajal, S. (2023). Comparing BERT against traditional machine learning models in text classification. Journal of Computational and Cognitive Engineering, 2(4), 352–356.
29. Gençay, Y. (2025). Yapay zekâ çağında siyasal iktidarın dönüşümü: dijital otoriteryanizm ve e-demokrasi bağlamında bir inceleme. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(30), 1078-1107.
30. Güngör, S. (2017). Siyasetin @ hali: Dijital çağda siyasal katılım. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(Kayfor 15 Özel Sayısı), 2259-2273.
31. Grecu, S., Mihailescu, B. C. & Vranceanu, S. (2025). Online media bias and political participation in EU member states; cross-national perspectives. Journalism and Media, 6(3), 155-185.
32. Güneş, H. D. (2023). Yeni medya, toplum ve kamusal alan. Yeni Medya, 14, 377-382.
33. Gürel, E. & Eyüboğlu, E. (2023). Political communication in digital media and online political participation of generation Z. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 13(4), 980-994.
34. Habermas, J. (2018). Kamusallığın yapısal dönüşümü. (çev. Tanıl Bora ve Mithat Sancar). İletişim Yayınları.
35. Habermas, J. (1989). The structural transformation of the public Sphere. MIT Press.
36. Halpern, D. & Gibbs, J. (2013). Social media as a catalyst for online deliberation? Exploring the affordances of Facebook and YouTube for political expression. Computers in Human Behavior, 29(3), 1159–1168.
37. Han, B. C. (2018). Şeffaflık toplumu, Çev., H. Barışcan, Metis Yayınları.
38. Hofman, J. M., Watts, D. J., Athey, S., Garip, F., Griffiths, T. L., Kleinberg, J., Margetts, H., Mullainathan, S., Salganik, M. J., Vazire, S., Vespignani, A. & Yarkoni, T. (2021). Integrating explanation and prediction in computational social science. Nature. 595(7866), 181-188.
39. Hopyar, Z. (2016). Temsili demokrasiden katılımcı demokrasiye: Sosyal medya. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 2(1), 65-74.
40. Işık, M. (2013). Medya ve demokrasi paradoksu: Medya yoluyla demokrasinin tehdit edilmesi. Selçuk İletişim, 3(4), 114-121.
41. Karaca, P. (2020). Sosyal medya ve demokratik katılım ilişkisi: 24 Haziran 2018 Cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasında sosyal medya kullanımı. Uluslararası Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları Dergisi, 3(1), 108-141.
42. Keskin, F. & Karaaslan Şanlı, H. (2014). Demokrasi tartışmaları bağlamında 2011 milletvekili genel seçimleri ve medya üzerine niceliksel bir analiz. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 1-26.
43. Lazer, D. M. J., Pentland, A., Watts, D. J., Aral, S., Athey, S., Contractor, N., Freelon, D., Gonzalez-Bailon, S., King, G., Margetts, H., Nelson, A., Salganik, M. J., Strohmaier, M., Vespignani, A. & Wagner, C. (2020). Computational social science: Obstacles and opportunities. Science. 369(6507), 1060-1062.
44. Leeson, P. T. & Güveyi, N. (2015). Medya özgürlüğü, siyasal bilgi ve katılım. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(1), 307-344.
45. Mertoğlu, S. & Azboy, G. (2025). Dijital kamusal alanda nefret söyleminin gölgesinde kadın temsili: Miss Turkey 2024 örneği üzerinden bir analiz. Communicata, 30, 17-31.
46. Özer, M. A., & Kartal, M. (2024). Eylem ve katılım ilişkisi açısından siyasal iletişim, dijital propaganda ve sosyal medya. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(4), 1593-1619.
47. Özkır, Y. (2017). Darbecilerin ilk adresi medya organları. içinde 15 Temmuz’da medya: Darbe ve direnişin mecrası. (Eds. İsmail Çağlar, Mehmet Akif Memmi & Fahrettin Altun). SETA Yayınları, 25-67.
48. Özkök, A. (2024). Dijital demokrasi ve e-demokrasi üzerine yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. Management and Political Sciences Review, 6(2), 72-95.
49. Öztürk, A. (2025). İletişim teknolojilerinin toplumsal dinamikleri: Habermas ve Castells’in teorik yaklaşımlarının karşılaştırılması. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 35-55.
50. Reane, J. (2013) Democracy and media decadance. Cambridge University Press.
51. Rosa, H. (2022). Social media filters and resonances: Democracy and the contemporary public sphere. Theory, Culture & Society, 39(4), 17-35.
52. Shoemaker, P. J. & Vos, T. (2009). Gatekeeping theory. Routledge.
53. Sel, İ. & Hanbay, D. (2021). Ön eğitimli dil modelleri kullanarak Türkçe tweetlerden cinsiyet tespiti. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 33(2), 675-684.
54. Singer, P. W. & Brooking, E. T. (2018). Likewar: The weaponization of social media. Houghton Mifflin Harcourt.
55. Singh, M. Jakhar, A. K. & Pandey, S. (2021). Sentiment analysis on the impact of coronavirus in social life using the BERT model. Social Network Analysis and Mining, 11(33), 1-11.
56. Savchenko, E. & Freedman, M. R. (2026). Gender dynamics in Russian online political discourse, Information Communication and Society, 62-76.
57. Scullion, R., Gerodimos, R., Jackson, D. & Lilleker, D. (2013). The Media, Political Participation and Empowerment. Routledge.
58. Shah, D. V., Cappella, J. N. & Neuman, W. R. (2015). Big data, digital media, and computational social science: Possibilities and perils. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 659, 6–13.
59. Sönmezer, Z. & Kırdar, Y. (2025). Dijital habercilikte kamusal söylem üzerine bir analiz. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 9(3), 478-498.
60. Şen, A. F. & Taş, H. (2021). Gençlerin Dijital Kamusal Alan Pratikleri: “Gri Bölge” Gençlik İnisiyatifi Örneği, Global Media Journal TR Edition, 12(23), 58-88.
61. Teddlie, C. & Yu, F. (2007). Mixed methods sampling: A typology with examples. Journal of mixed methods research, 1(1), 77-100.
62. Terzioğlu, D. (2022). Dönüşen; demokratikleşemeyen kamusal alan. Çatalhöyük Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9, 126-134.
63. Theocharis, Y. (2015). The conceptualization of digitally networked participation. Social Media + Society, 1(2).
64. Tunç, S. (2023). Habermas’ın siyasal katılım hiyerarşisi ve dijital iletişimin eşitlikçi kamusal alan vaadi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 27(3), 415-461.
65. Tos, O. & Erçifci, A. (2024). Dijital kamusal alan bağlamında The Great Hack: Büyük veri odaklı bir analiz. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 45, 1-28.
66. Van Dijk, J. A. (2006). Digital divide research, achievements and shortcomings. Poetics, 34(4-5), 221-235.
67. Vromen, A., Xenos, M. A., & Loader, B. (2015). Young people, social media and connective action: From organizational maintenance to everyday political talk. Journal of Youth Studies, 18(1), 80-100.
68. Wu, S. & Resnick, P. (2021). Cross-partisan discussions on youtube: conservatives talk to liberals but liberals don’t talk to conservatives, Proceedings of the Fifteenth International AAAI Conference on Web and Social Media, vol. 15, 801- 813.
69. Yaşar, İ. H. (2021). Siyasal ifade amaçlı sosyal medya kullanım düzeyinin siyasal ilgi ve katılım üzerinde rolü: Sosyal medya platformları bağlamında bir saha araştırması. OPUS International Journal of Society Researches, 17(34), 1173-1203.
70. Yayla, A. (2016). 15 Temmuz direnişi ve Türkiye demokrasisi. Liberal Düşünce Dergisi, 83, 5-49.
71. Yavuzer, H. (2021). 5. Yılında 15 Temmuz Darbesi. Millî Kültür Araştırmaları Dergisi, 5(2), 47-73.
72. Yılmaz, R. A., & Yaşar, İ. H. (2020). Sosyal medya kullanımının siyasal etkinlik, ilgi ve katılım üzerine etkisi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25, 195-207.
73. Yıldırım, S. (2024, May 23). savasy/bert-base-turkish-sentiment-cased. Hugging face. https://huggingface.co/savasy/bert-base-turkish-sentiment-cased
74. Yıldız, E. (2023). Sosyal medyada kriz yönetimine yönelik bir erken uyarı ve müdahale sistemi modeli (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.