Darbelerin Medyasından Millî İradenin Medyasına Esas Duruştan Demokratik Duruşa Kısa Bir Analiz

Öz

20. yüzyıl boyunca iletişim alanında yaşanan teknolojik gelişmelere paralel olarak özellikle yüzyılın ikinci yarısıyla birlikte dünya siyasetinde önemli bir aktör hâline gelen medya, 1990’ların hemen başında yasal olmayan bir şekilde başlayan özel yayıncılığın sonraki yıllarda ivme kazanmasıyla Türk siyaset alanını da etkisi altına almayı başarmıştır. Türkiye’deki medya-siyaset ilişkisinin tarihsel seyri ekonomik-politik ve sosyal-kültürel dinamiklerden öte, devlete/egemen güçlere dahası konjonktürel iktidara göre şekillenen bir dönüşüm geçirmiştir. Bu ilişki çerçevesinde medya, vesayet odaklarının söylemini meşrulaştıran veya siyasal konjonktüre göre vesayet bürokrasisinin veya devletin resmî ideolojisini yeniden üreten bir aygıt olarak konumlanmasıyla karakterize edilmiştir (Erdoğan, 2023).

Anahtar Kelimeler

• 15 Temmuz
• Darbe Girişimi
• Medya

Kaynakça

1. Aydın, A. F. (2023). Sosyal medyada dezenformasyon ve manipülasyon: 2023 Kahramanmaraş depremi örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(5), 2603–2624.
2. Akgün, T., & Deniz, Ö. (2020). The Reflectıon of The Causes of The 12 September Mılıtary Impact to The Press: The Cumhuriyet Newspaper. The journal of academic social science studies/The journal of academic social science, 13(81), 607–628.
3. Akgün, M. (2011). 12 Eylül askerî darbe sonrası gazetelerdeki magazinleşme eğilimi: Cumhuriyet gazetesi örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi,Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. Altıntop, M. (2024). Content and discourse analysis of news regarding the 100th anniversary of the Republic in the national press. İletişim Bilimi Araştırmaları Dergisi, 4(2), 97–133.
5. Aydın, N. (2019). İşçi Sınıfı Mücadelesi ve Alternatif Medya: Emek. Org. Tr Örneğinin Çözümlenmesi. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), 4(1), 101–126.
6. Bakacak, A. A. (2023). Türkiye’de Siyaset ve Medya: 2007 Cumhurbaşkanlığı Seçim Sürecinde Hürriyet Gazetesinin Tutumu. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 19(65), 164–191.
7. Barlas, N. (2021). Siyasal İletişimde Dijitalleşme: 24 Haziran 2018 Cumhurbaşkanliği Seçimleri Üzerine Karşilaştirmali Bir Twitter Analizi, Yeni Medya Elektronik Dergisi, 5 (3), 269–285.
8. Bayram, Y. (2017). Approaching On The Issues Of Political Agenda And Identification Of Media Usage Habits Of The Youths: The Case Of The July 15 Coup Attempt. OPUS International Journal of Society Researches, 7(13), 889–911.

9. Benhür, Ç., & Sezan, C. S. (2018). Bir Kent Ölçeğinde 27 Mayıs Askerî Müdahalesi ve Basın: Mardin Örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 39, 225–235.
10. Birand, M. A. ve Yıldız, R. (2012). Son Darbe 28 Şubat. İstanbul: DK Yayınları.
11. Burak, B. (2018). Media discourse, ideology and print media in Turkey. Yeni Medya Elektronik Dergisi (e-Journal of New Media), 2(2), 53–62.
12. Büyük, K., & Bozkurt, A. (2020). A Social Network Analysis of the July 15 Coup Attempt: Social Resistance, Network Patterns, and Collective Discourse. Bilig, 93,1–28.
13. Erdoğan, M. (1997). Rejim Sorunu. Ankara: Vadi Yayınları.
14. Erdoğan, M. (2023). Siyasal itibar(sız)laştırma bağlamında askerî müdahaleler: Gazete haberleri üzerine bir inceleme (Doktora tezi). Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
15. Eryaman, A. (2020). Darbe girişimleri esnasında lider tutumlarının basına yansımasına bir örnek: Akis’e göre 22 Şubat 1962–21 Mayıs 1963 harekâtları ve Başbakan İsmet İnönü. Atatürk Dergisi, 9(1), 49–72.
16. Gökçe, A. F. (2019). “Hibrit Rejimlerde Hükûmet Sistemleri ve Demokrasi”. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 6(15), 145–160.
17. Güler, M. (2018). Bir manipülasyon aracı olarak rızanın imalatı. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(5), 75–101.
18. Güneş, E., Akyüz, P., Summak, M. E., & Acar, C. (2025). Üretken Yapay Zekâ Teknolojileriyle Oluşturulan Siyasal Dezenformasyon: 2024 Türkiye Yerel Seçimlerinde Sosyal Medya Analizi. İnterdisipliner Medya Ve İletişim Çalışmaları, 2(3), 72–97.
19. Işık, M. (2023). Türk Siyasal Hayatında 28 Şubat Süreci: Kavramlar, Olaylar, Aktörler.Gaziantep: Özgür Yayınları.
20. Keane, J. (2010), Medya ve Demokrasi, (Çev.: H. Şahin), İstanbul, Ayrıntı Yayınları.
21. McCombs, M. and Shaw, D. L. (1993). “The Evolution of Agenda-Setting Research: Twenty-Five Years in the Marketplace of Ideas”. Journal of Communication, (43), 58–67.
22. Mcnair, B. (2011). An Introduction to Political Communication. New York, NY: Routledge.
23. Meral, V. (2022). 12 Eylül 1980 darbesinin yerel basına yansımaları: Giresun örneğinde bir araştırma. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 8(16), 707–720.
24. Nalbantoğlu, M., & Akın, F. (2015). 27 Mayıs Askerî Müdahalesi’nin Konya Basınındaki Yansımaları. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 24, 153–177.
25. Özcan, Ö. F., & Devran, Y. (2016). 1960’tan 2016’ya Askerî Darbe ve Muhtıra Metinleri Anlamlar Amaçlar Niyetler ve İdeolojiler. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), 1(2), 7–20.
26. Özer, A., & Yıldıran Önk, Ü. (2021). Suskunluk Sarmalı Kuramı Çerçevesinde Türk Basını: Cem Karaca’nın Vatandaşlıktan Çıkarılışı ve Dönüşü Haberleri. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 38, 416–438.
27. Özkan, A. (2019). Burjuvazi ve Muhafazakâr Kimliğin Son Dönem Türkiye’sine Yansımaları. OPUS International Journal of Society Researches, 10(17), 1735–1751.
28. Scheufele, D. A. (1999). “Framing As A Theory of Media Effects”. Journal of Communication,49(1), 103–122.
29. Sözen, E. (2020). Toplumsal hareketlerin sosyal medya ile dönüşümü. Bilişim Teknolojileri ve İletişim: Birey ve Toplum Güvenliği içinde (ss. 35–40). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Yayınları.
30. Sunay, C., & Ataseven, E. (2017). Prelude to a Coup: The Press and the May 27 1960. Current Research in Social Sciences, 3(3), 143–153.
31. Şahin, D. (2023). 27 Mayıs 1960 Askerî Darbesi ve Basın (1960–1965). History Studies,15(4), 723–741.
32. Şimşek, S. S. (2019). Darbelere Giden Süreçte Kamusal Rıza Üretiminde Basının Rolü: 27 Mayıs 1960 ve 15 Temmuz 2016’nın Karşılaştırmalı Analizi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, (32), 50–76.
33. Taşcıoğlu, R. (2018). Siyasal Afişten Yasal Reklama: Türkiye’deSiyasal Reklamcılık Uygulamaları. Erzurum: Zafer Yayınları.
34. Tekinsoy, B. (2024). 27 Mayıs Askerî Müdahalesi’nin Öncesi ve Sonrasında Tokat Basınının Değerlendirilmesi. History Studies, 16(2), 145–165.
35. Temiztürk, H. (2009). “Türkiye’de Ordunun Siyasete Müdahale Geleneği ve Basın: 27 Nisan 2007 Muhtırasından Önce ve Sonra”. Erciyes İletişim Dergisi, 1(1), 6–26.
36. Tunahan, Ö. (2015). 28 Şubat Süreci: ‘Post-Modern Darbe’nin Sosyo-Politik Dinamikleri ve Toplum Desteği. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 23–41.
37. Tunç, H. (1998). Türkiye’de Askerî Darbeler, Muhtıralar ve Sivil Toplum KuruluşlarınınTepkileri. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(1–2 (Prof. Dr. Süleyman ARSLAN’a ARMAĞAN), 125–164.
38. Yardım, M., & Koyuncu, A. A. (2022). 15 Temmuz Darbe Girişiminde İletişim Araçlarının Rolü ve Yabancı Basın. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 653–664.
39. Yıldız, N., & Törenli, N. (2012). Bypassing The Dominant Media By The ICTS: The Opportunities and Challenges facing a State Institution in Turkey. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 16, 89–100.