Araştırma Makalesi

İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi

Cilt: 3 Sayı: 1 28 Şubat 2025
PDF İndir
EN TR

İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi

Öz

İdarenin işlemlerinin yargı yoluyla denetiminde karşılaşılan hususlardan biri, takdir yetkisinin sınırının tespitidir. İdarenin takdir yetkisinin yargı yoluyla incelenebileceğini kabul eden görüşler, takdir yetkisinin hukukiliğinin sınırını belirlemeye çalışmaktadır. Ayrıca idareye takdir yetkisi veren kanun hükmü baz alındığında, bu hükmün yorumunun takdir yetkisinin kapsamını belirlediği açıktır. Nitekim yargı organının, ilgili kanun hükmüne ilişkin olarak yasama organının yahut idarenin yorumuyla kendini sınırlandırması, takdir yetkisinin sınırına bir etkisi olacaktır. Bu yönüyle, yargı organının takdir yetkisi veren kanun hükmünü yorumlarken otonom bir yetkisinin olup olmadığı önemli bir mesele teşkil etmektedir. Bu çalışmada, öncelikle idari fonksiyon içerisinde yer alıp yargı yoluyla denetimden bağışık tutulmayan işlemlerin kapsamı incelenerek takdir yetkisine konu olan işlemlerin genel görünümü ortaya konulmuştur. İdarenin takdir yetkisinin yargı yoluyla denetimi ekseninde ise İngiliz, Amerikan, Türk ve Fransız hukukundan örnekler verilmiştir. Sözü edilen karşılaştırmalı hukuktan verilen örmekler yoluyla yargı organının otonom yorumlama yetkisinin sınırı izah edilmiştir. Ayrıyeten bu çalışmada, Türk ve Fransız hukukunda anayasa yargısının kurulmasına dek etkili olduğu düşünülen yasamanın üstünlüğü ilkesine dair teorik tartışmalara değinilerek bu ilkenin gerek kaynağını aldığı İngiliz ve Amerikan hukukundaki görünümü gerekse Türk ve Fransız hukukuna olan tesiri incelenmiştir. Sonuç olarak ise Türk ve Fransız hukukunda anayasa yargısının kurulmasının, takdir yetkisinin denetiminde rol oynadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. '5 U.S. Code § 706- Scope of Review' (LII / Legal Information Institute) accessed 20 May 2024. Ağaoğulları MA, Sokrates’ten Jakobene Batı’da Siyasi Düşünceler (6.Baskı, İletişim Yayınları 2015)
  2. Akyılmaz B, Sezginer M ve Kaya C, Açıklamalı-İçtihatlı Türk İdari Yargılama Hukuku (Savaş Yayınevi 2019).
  3. Alan N, ‘Anayasanın İdari Yargıda Somutlaştırılması’ (1997) 92 Danıştay Dergisi 3-36.
  4. Alan N, 'İptal Davalarının Ön ve Esastan Kabul Şartları' (1983) 50-51 Danıştay Dergisi 22-50.
  5. Allan TRS, 'Legislative Supremacy and The Rule of Law: Democracy and Constitutionalism' (1985) 44 The Cambridge Law Journal 111-143.
  6. Altındağ H, İdarenin Yargısal Denetiminde Kanunilik Blokunun Genişlemesi (On İki Levha Yayıncılık 2016).
  7. Altındağ H, 'Yasama Kısıntısı' (2016) 8(20) Hukuk ve Adalet Eleştirel Hukuk Dergisi 247-266.
  8. Alvazzi del Frate P, ‘The Référé Législatif and The Cahiers de Doléances of 1789’ in Paola Maffei and Gian Maria Varanini (eds), Honos alit artes Studi per il settantesimo compleanno di Mario Ascheri (Firenze University Press 2014) 305-312.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Şubat 2025

Gönderilme Tarihi

10 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

10 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 3 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Metin, M. F. (2025). İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi. Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 3(1), 45-103. https://izlik.org/JA26CJ56YT
AMA
1.Metin MF. İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi. TRÜHFD. 2025;3(1):45-103. https://izlik.org/JA26CJ56YT
Chicago
Metin, Mehmet Fatih. 2025. “İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi”. Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3 (1): 45-103. https://izlik.org/JA26CJ56YT.
EndNote
Metin MF (01 Şubat 2025) İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi. Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3 1 45–103.
IEEE
[1]M. F. Metin, “İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi”, TRÜHFD, c. 3, sy 1, ss. 45–103, Şub. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26CJ56YT
ISNAD
Metin, Mehmet Fatih. “İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi”. Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3/1 (01 Şubat 2025): 45-103. https://izlik.org/JA26CJ56YT.
JAMA
1.Metin MF. İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi. TRÜHFD. 2025;3:45–103.
MLA
Metin, Mehmet Fatih. “İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi”. Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 3, sy 1, Şubat 2025, ss. 45-103, https://izlik.org/JA26CJ56YT.
Vancouver
1.Mehmet Fatih Metin. İdareye Takdir Yetkisi Veren Kanun Hükmünün Yorumu Ekseninde Takdir Yetkisinin Yargı Yoluyla Denetimi. TRÜHFD [Internet]. 01 Şubat 2025;3(1):45-103. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26CJ56YT