Türk Ocaklarının Oluşumunda Fikirsel-Tarihsel Süreç Ve Kilis Türk Ocağı (1925-1928)

Yıl 2026, Cilt: 30 Sayı: 1 , 124 - 142 , 14.04.2026

Meral Kuzgun

https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1642765

https://izlik.org/JA46YD23EZ

Öz

20. yüzyılın başında Avrupa’daki bilimsel ve teknik gelişmeler, Fransız İhtilali’nin getirmiş olduğu milliyetçilik ve hürriyet söylemleri çok milletli, çok dinli ve dilli Osmanlı İmparatorluğunu olumsuz etkilemiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun eski gücüne ulaşmasını arzu eden dönemin aydınları Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık ve Türkçülük fikir akımları etrafında kümelenmiştir. Bu fikir akımlarından ilk üçü; söylem ve pratiklerindeki kan uyuşmazlığı Tanzimatçı aydınların bir kesimini Türkçülük fikri etrafında birleştirmiştir. Bu kapsamda, II. Meşrutiyet devrindeki Türkçü kuruluşların en büyüğü ve en uzun ömürlüsü olan ve 25 Mart 1912’de resmen kurulan Türk Ocağı, Türk milletindeki fikri, tarihi, iktisadi uyanışı söylemden uygulamaya koymak gayesiyle hızlı bir teşkilatlanmaya gitmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Milli Mücadele döneminde bağımsızlıktan yana bir tutum içine giren Türk Ocağı, yeni kurulacak olan Türk devletinin inşa sürecinde aktif rol almıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra inkılapların Türk halkına doğru anlatılması amacıyla yeni devletin sivil ayağını oluşturan, Mustafa Kemal Atatürk tarafından da desteklenmiş olan Türk Ocağı, sonrasında rejimle ülkü ve amaç birliği noktasında ayrılmış ve kapanma süreci başlamıştır. Bu makale, Kilis Türk Ocağının 1925-1928 yıllarındaki faaliyetlerine odaklanmakla birlikte çalışmada yöntem olarak Kilis Yevmi Halk Gazetesi’nin haberlerinden faydalanarak Ocaklı Kilislilerin çalışmalarına yer vermeyi amaçlamıştır. Bunun yanı sıra makale, Kilis Türk Ocağı ile ilgili ilk çalışma olması bakımından da özgün bir çalışmadır.

Anahtar Kelimeler

Türkçülük , Türk Ocağı , Türk Milliyetçiliği , Türkiye , Kilis Türk Ocağı

Intellectual-Hıstorıcal Process In The Formatıon Of The Turkısh Hearths And Kılıs Turkısh Hearth (1925-1928)

https://izlik.org/JA46YD23EZ

Öz

At the beginning of the 20th century, scientific and technical developments in Europe and the nationalism and freedom discourses brought by the French Revolution had a negative impact on the multi-national, multi-religious and multi-lingual Ottoman Empire. The intellectuals of the period, who wanted the Ottoman Empire to regain its former power, clustered around the ideological movements of Ottomanism, Islamism, Westernism and Turkism. The first three of these ideological movements; the blood incompatibility in their discourse and practices united a segment of the Tanzimat intellectuals around the idea of Turkism. In this context, the Turkish Hearth, which was the largest and longest-lasting of the Turkist organizations during the Second Constitutional Era and was officially established on March 25, 1912, rapidly organized itself with the aim of putting the intellectual, historical and economic awakening in the Turkish nation into practice from discourse. The Turkish Hearth, which adopted an attitude in favor of independence during the National Struggle after World War I, played an active role in the construction process of the newly established Turkish state. After the declaration of the Republic, the Turkish Hearth, which was the civilian leg of the new state in order to explain the revolutions to the Turkish people correctly and was supported by Mustafa Kemal Atatürk, later separated from the regime in terms of ideals and unity of purpose and the process of closing down began. This article focuses on the activities of the Kilis Turkish Hearth between 1925-1928, and aims to include the works of the Kilis Hearth members by using the news of the Kilis Yevmi Halk Newspaper as a method in the study. In addition, the
article is important in terms of being the first study on the Kilis Turkish Hearth.

Anahtar Kelimeler

Turkism , Turkish Hearth , Turkish Nationalism , Türkiye , Kilis Turkish Hearth

Kaynakça

• Arşiv Belgeleri I-T.C Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA) BCA, 180. 09/ 59.295.24. BCA, 036. 10/ 36.213.6. BCA, 030. 18.01. 01/ 013.26.4. BCA, 490. 01/ 3.12. 27. BCA, 490. 01/ 80.298.2. II-TBMMZC TBMMZC, Devre : II, Cilt: 18, İçtima Senesi: II, 109. İçtima, 22.4.1341.