Bir Ayasofya Anlatısı: Aziz Sofi

Öz

Hristiyanlığın ve İslamiyet’in sembol değerlerinden biri olan Ayasofya, inşa edildiği günden beri ön planda tutulmuş; Bizans döneminde imparatorluk kilisesi, Osmanlı döneminde şehrin en gözde camilerinden biri olması hasebiyle dikkat çekmiştir. Yine bu sembolik özelliklerinden dolayı Türkiye Cumhuriyeti döneminde sanatsal bir değer olarak müzeye çevrilmiş; fakat daha sonra tekrar asıl hüviyeti olan ibadethane kimliğine geri dönmüştür. Durali Yılmaz’ın Aziz Sofi romanı, tespit edebildiğimiz kadarıyla 2000’li yıllardan önce Ayasofya’yı konu alan tek romandır. Bu çalışmada Aziz Sofi romanında Ayasofya’nın hangi perspektiften işlendiği, tarihi vakaların romanda nasıl karşılık bulduğu, Ayasofya’nın dinî/millî/sembolik değerleri vb. irdelenecektir. Çalışma sonucunda Ayasofya’nın birçok din ve millet için sembolik özellikler taşıdığı, Ayasofya’nın asıl işlevinin ibadethane olduğu, bunun dışında Ayasofya’ya yapılan sanatsal dokunuşların (resim, mozaik vs.) onun asli kimliğine zarar verdiği tespit edilmiştir. Yine eserde idealize edilmiş bir gençlik dikkat çeker. Bu gençlik, Ayasofya’yı müze olmaktan kurtararak tekrar camiye dönüştürecektir. Bu bağlamda eser, geleceğe yazılmış bir tür mektup olarak da değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Ayasofya
• Durali Yılmaz
• Aziz Sofi
• roman.

A Hagia Sophia Narrative: Aziz Sofi

Öz

Hagia Sophia, a symbol of both Christianity and Islam, has been a prominent feature since its construction. It attracted attention as an imperial church during the Byzantine period and as one of the city's most popular mosques during the Ottoman period. Due to these symbolic qualities, it was converted into a museum during the Republic of Turkey as an artistic asset, but later reverted to its original identity as a place of worship. Durali Yılmaz's novel "Aziz Sofi" is, the only novel about Hagia Sophia published before the 2000s. This study will examine the perspective from which Hagia Sophia is presented in "Aziz Sofi," how historical events are reflected in the novel, and the religious, national, and symbolic values of Hagia Sophia, among others. The study concluded that Hagia Sophia holds symbolic significance for many religions and nations that its primary function is as a place of worship, and that artistic touches (paintings, mosaics, etc.) applied to Hagia Sophia undermine its essential identity. The work also features an idealized youth. This youth will rescue Hagia Sophia from its status as a museum and transform it back into a mosque. In this context, the work can be considered a kind of letter to the future.

Anahtar Kelimeler

• Hagia Sophia
• Durali Yılmaz
• Aziz Sofi
• novel.

Kaynakça

1. Arzu, C. (Ed.). (2021). Basının gözünden Ayasofya: Geçmişten günümüze. Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü.