TÜRK - İRAN İLİŞKİLERİNDE GÜNEY AZERBAYCAN MESELESİ

Öz

South Azerbaijan is an area where Azeri Turks live in the North of Iran. After Montreaux Convention, in the early years of Independence War and Republican period topics constucting Turkish- Iran relations are generally about South Azerbaijan. During the period Turkish troops tried to develop relations with Azeri Turks against Armenian and Nestorian threats from South Azerbaijan lands. Under Rıza Pehlevi’s government trials for convention of Azeri Turks into Persian began. Turkey, especially with the information from the First Common Inspectorship Chief of Consultancy’s travels to the area, was informed about the situation of South Azerbaijan. First Common Inspectorship Chief of Consultancy had some suggestions for interventions in the area.

Anahtar Kelimeler

• Turkey, Persia, South Azerbaijani, First Common Inspectorship, Assimilation.

TÜRK - İRAN İLİŞKİLERİNDE GÜNEY AZERBAYCAN MESELESİ

Öz

Güney Azerbaycan, İran’ın kuzeyinde Azeri Türklerinin yaşadığı bölgedir. Mondros Mütarekesi sonrasında, milli mücadelenin ilk yıllarında ve Cumhuriyet döneminde Türk-İran İlişkilerini oluşturan konular genellikle Güney Azerbaycan ile ilgilidir. Söz konusu süreçte Güney Azerbaycan top-raklarından gelecek Ermeni ve Nasturi tehdidine karşı Türk birlikleri, Azeri Türkleri ile ilişkileri geliştirmeye çalışmıştır. Rıza Pehlevi döneminde, Güney Azerbaycan’da Azeri Türklerinin Farslaştırılması çalışmaları başla-mıştır. Türkiye, özellikle Birinci Umumi Müfettişlik Başmüşaviri’nin bölgeye yaptığı gezilerden elde ettiği bilgiler ile Güney Azerbaycan’ın durumundan haberdar olmuştur. Birinci Umumi Müfettişlik Başmüşaviri bölgeye dair yapılabilecek girişimler hakkında çeşitli öneriler ileri sürülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye, İran, Güney Azerbaycan, Birinci Umumi Müfettişlik Başmuşavirliği, Asimilasyon.