Sporda Makyavelizm Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Öz

Bu araştırma, sporcuların makyavelizm düzeylerini belirlemek amacıyla yapılandırılan, geçerlik ve güvenirlik kanıtları bu çalışma kapsamında doğrulanmış bir ölçme aracı geliştirme amacını taşımaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2025-2026 eğitim-öğretim yılı içerisinde Artvin Çoruh Üniversitesi ve Ordu Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültelerinde öğrenim gören 206 öğrenci oluşturmaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde, ilk aşamada ilgili alan yazın taranarak 49 maddelik bir aday madde havuzu hazırlanmış ve uzman görüşleri doğrultusunda kapsam geçerliği sağlanmıştır. 50 kişilik bir grup üzerinde gerçekleştirilen pilot uygulama neticesinde 25 maddelik taslak form oluşturulmuş; bu form 206 katılımcıdan oluşan örneklem grubuna uygulanmıştır. Yapı geçerliğini saptamak amacıyla veriler üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) işlemleri yürütülmüştür. Analiz sonuçları; ölçeğin manipülasyon, şüphecilik ve sportmenlik olmak üzere üç alt boyuttan ve toplam 15 maddeden oluşan nihai yapısını doğrulamıştır. Elde edilen istatistiksel bulgular, "Sporda Makyavelizm Ölçeği"nin spor bilimleri alanında yapılacak bilimsel çalışmalarda sporcuların makyavelist eğilimlerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• makyavelist kişilik
• Makyavelizm
• Ölçek geliştirme
• Spor

The Machiavellianism Scale in Sports: A Scale Development Study

Öz

This research aims to develop a measurement tool that is structured to determine the levels of Machiavellianism of athletes and whose validity and reliability evidence has been verified within the scope of this study. The study group of the research consists of 206 students studying at Artvin Çoruh University and Ordu University Faculty of Sport Sciences in the 2025-2026 academic year. In the scale development process, a candidate item pool of 49 items was prepared by reviewing the relevant literature in the first stage and content validity was ensured in line with expert opinions. A 25-item draft form was created as a result of the pilot application on a group of 50 participants; this form was applied to the sample group of 206 participants. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were conducted on the data to determine construct validity. The results of the analysis confirmed the final structure of the scale consisting of three sub-dimensions, manipulation, skepticism and sportsmanship, and a total of 15 items. The statistical findings revealed that the “Machiavellianism in Sport Scale” is a valid and reliable measurement tool for measuring the Machiavellian tendencies of athletes in scientific studies in the field of sport sciences.

Anahtar Kelimeler

• machiavellian personality
• machiavellianism
• scale development
• Sport

Kaynakça

1. Aytaç, M. ve Öngen, B. (2012). Doğrulayıcı faktör analizi ile yeni çevresel paradigma ölçeğinin yapı geçerliliğinin incelenmesi. İstatistikçiler Dergisi, 5, 14-22.
2. Batmaz, H. Ç., Yıldırım, F., & Karadağ, M. (2016). Küresel rekabetin spor endüstrisine etkisi. International Journal of Social Science, 42, 521-534. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS3207
3. Bitlisli, F., & Dinç, M. (2015). Makyavelist Kişilik Eğilimleri Ve Etiksel Karar Verme Davranışı İlişkisi: Muhasebe Meslek Mensupları Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 17(4), 921-943. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mbdd/issue/55249/758227
4. Child, D. (2006). The essentials of factor analysis. (3. Baskı). Londra: Continuum.
5. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2017). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Sage publications.
6. Çelik, N. (2024). The effect of nurses machiavellian and deontic justice personality on the tendency to make medical errors and other factors: a cross-sectional study. BMC nursing, 23(1), 807. https://doi.org/10.1186/s12912-024-02476-w
7. Dahling, J. J., Whitaker, B. G., & Levy, P. E. (2009). The development and validation of a new machiavellianism scale. Journal of management, 35(2), 219-257. https://psycnet.apa.org/doi/10.1177/0149206308318618
8. Devellis, R.F. (2016). Scale development: Theory and applications (Vol. 26). Sage publications.

9. Delroy L. Paulhus, & Kevin M. Williams (2002). The Dark Triad of personality: Narcissism, Machiavellianism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36(6), 556–563.
10. Doğan, R.N. ve Yılmaz, V. (2017). Üniversite öğrencilerinin girişimcilik niyetlerinin betimlenmesine yönelik bir yapısal eşitlik modeli önerisi. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 19(2). 655-675.
11. Fornell, & David F. Larcker (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50.
12. González-Hernández, J., Cuevas-Campos, R., Tovar-Gálvez, M. I., & Melguizo-Rodríguez, L. (2020). Why negative or positive, if it makes me win? Dark personality in Spanish competitive athletes. International journal of environmental research and public health, 17(10), 3504.
13. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. and Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis. New Jersey: Prentice Hall.
14. Hu, L.T., Bentler, P.M. (1999). Cut‐ off criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling. 6, 1‐ 55.
15. Huang, C.C., Wang, Y.M., Wu, T.W. and Wang, P.A. (2013). An empirical analysis of the antecedents and performance consequences of using the moodle platform. International Journal of Information and Education Technology. 3(2).
16. Hair Jr., William C. Black, Barry J. Babin, & Rolph E. Anderson (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson.
17. Kanten, P., Yeşiltaş, M., & Arslan, R. (2015). Kişiliğin Karanlık Yönünün Üretkenlik Karşıtı İş Davranışlarına Etkisinde Psikolojik Sözleşmenin Düzenleyici Rolü. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 29(2). https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniiibd/issue/2717/36085
18. Karasar, N. (2019). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel.
19. Kline, R. (2015). Principles and practice of structural equation modeling. New York: The Guilford.
20. Linda Hu, & Peter M. Bentler (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55.
21. Nicholls, A. R., Madigan, D. J., Backhouse, S. H., & Levy, A. R. (2017). Personality traits and performance enhancing drugs: The Dark Triad and doping attitudes among competitive athletes. Personality and Individual Differences, 112, 113-116. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.02.062
22. Öğe, H. S., & Tanış, Z. S. (2020). Çalışanların makyavelist tutumları, işkoliklikleri ve kişilik özellikleri ilişkilerinin incelenmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 277-290. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.605690
23. Özdamar, K. (1999). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi 1. Eskişehir: Kaan Kitabevi.
24. Özdamar, K. (2016). Eğitim, sağlık ve davranış bilimlerinde ölçek ve test geliştirme yapısal eşitlik modellemesi. Eskişehir: Nisan Kitapevi.
25. Özsoy, E., & Ardıç, K. (2017). Karanlik üçlü’nün (narsisizm, makyavelizm ve psikopati) iş tatminine etkisinin incelenmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 24(2), 391-406. https://doi.org/10.18657/yonveek.297733
26. Sarp, P. (2019). Prens. Yıldız Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 142-149. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ysbed/issue/45275/574484
27. Seçer, İ. (2018). Psikolojik Test Geliştirme ve Uyarlama Süreci: SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara: Anı.
28. Somekh, B., & Lewin, C. (Eds.). (2005). Research Methods in The Social Sciences. Sage. ISBN 0-7619-4401-X Tekin, H. (1996). Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Ankara: Yargı.
29. Uyumaz, G., & Sırgancı, G. (2020). Doğrulayıcı faktör analizi için gerekli örneklem büyüklüğü kaç kişidir? Bayes Yaklaşımı ve maksimum olabilirlik kestirimi. OPUS International Journal of Society Researches, 16(32), 5302-5340.
30. Wai, M., & Tiliopoulos, N. (2012). The affective and cognitive empathic nature of the dark triad of personality. Personality and individual differences, 52(7), 794-799. https://psycnet.apa.org/doi/10.1016/j.paid.2012.01.008
31. Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46(Özel sayı). 74-85.