Özkan Sümer’in Yaşam Öyküsü ve Futbol Alanındaki Rolü Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu araştırma, Türk futbolunun önde gelen isimlerinden biri olan Özkan SÜMER’in kişilik özellikleri, çalışma disiplini ve antrenörlük kariyerinin başarıları üzerindeki etkilerine ilişkin biyografi araştırmasıdır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmaya Sümer'in dahil edilme gerekçeleri, Trabzonspor’un kuruluş ve gelişim süreçlerinde üstlendiği çeşitli görevler yer almaktadır. Sümer, Trabzonspor kulübünün şampiyonluklarında önemli roller üstlenmiş ve altyapının yapılandırılmasına önemli katkılar sağlamıştır. Türk futboluna çok sayıda nitelikli futbolcu ve antrenör kazandırması, onun araştırma kapsamına alınmasındaki diğer temel nedenlerdendir. Sümer, Hüseyin Avni Aker Stadyumu’nda tel örgülerin kaldırılmasında öncü olarak, taraftar/takım etkileşimini sağlamıştır. Ayrıca, Türk futbol literatürüne “şok pres” oyun anlayışını kazandırarak, yenilikçi teknik-taktik geliştirmiştir. Sümer, A Milli Takım ve Galatasaray’da görev alan ilk Trabzonlu teknik direktördür. Farklı kulüplerde üstlendiği teknik sorumluluklar, kariyerinin kapsamını ve Türk futboluna etkisini ortaya koymaktadır. Sümer’in kariyerinin önemli bir yönü de Trabzonspor’daki yöneticilik ve başkanlık dönemidir. Trabzonspor Başkanlığı’na seçilen Sümer, kendi ifadesiyle tek profesyonel mesleği olan antrenörlükten vazgeçerek kulübün ihtiyaç duyduğu bir dönemde başkanlık sorumluluğunu üstlenmiştir. Fedakârlık gerektiren bu kararıyla Sümer, “görev insanı” niteliğini ortaya koymuştur. Trabzonspor’un geleceğini kişisel kariyerinin önüne koyarak yöneticilik görevini kabul etmesi, onun kulübe bağlılığının ve liderlik anlayışının değerini göstermektedir. Sümer’in kişilik yapısının ve çalışma disiplininin mesleki başarısında belirleyici olduğu söylenebilir. Sahip olduğu değerlerin, güçlü iş ahlakının, güven veren ilişkisel tutumlarının, futbol bilgisi ve saha okuma becerisinin, yüksek sezgi gücünün, pratik problem çözme yeteneğinin ve mizah anlayışının başarılarını destekleyen temel kişilik unsurları olduğu saptanmıştır. Bu çalışma Özkan Sümer’in çok boyutlu futbol kariyerinin altında yatan kişilik dinamiklerini ortaya koyarak, futbolcu yetiştirme süreçlerine ve antrenörlük uygulamalarına yönelik önemli ipuçları sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Özkan Sümer
• futbol
• Trabzonspor
• biyografi

An Assessment of Özkan Sümer's Life Story and His Role in Football

Öz

This research is a biographical study of Özkan Sümer, one of the leading figures in Turkish football, focusing on his personality traits, work discipline, and the impact of his coaching career successes. The study utilized document analysis, a qualitative research method. Sümer played significant roles in the club's championships and made important contributions to the structuring of its youth academy. His contribution to Turkish football, producing numerous qualified players and coaches, is another key reason for his inclusion. Sümer pioneered the removal of wire fences at the Hüseyin Avni Aker Stadium, fostering interaction between fans and the team. He introduced the "shock press" style of play to Turkish football literature, developing innovative technical and tactical approaches. Sümer is the first coach from Trabzon to work with both the Turkish National Team and Galatasaray. His various coaching roles at different clubs demonstrate the scope of his career and his impact on Turkish football. A significant aspect of Sümer's career is his time as a manager and president at Trabzonspor. Sümer, elected as the president of Trabzonspor, gave up his only professional occupation, coaching, in his own words, to assume the responsibility of the presidency at a time when the club needed him. With this selfless decision, Sümer demonstrated his "man of duty" qualities. His acceptance of the managerial role, prioritizing Trabzonspor's future over his personal career, shows the value of his commitment to the club and his leadership style. It can be said that Sümer's personality and work discipline were decisive in his professional success. It has been determined that his values, strong work ethic, trustworthy relational attitude, football knowledge and field reading skills, high intuition, practical problem-solving ability, and sense of humor are fundamental personality elements that supported his success. This study reveals the personality dynamics underlying Özkan Sümer's multifaceted football career, offering important insights into player development processes and coaching practices.

Anahtar Kelimeler

• Özkan Sümer
• football
• Trabzonspor
• biography

Kaynakça

1. Ajansspor (2020). Özkan Sümer'den SERT açıklamalar! "Büyüklerin kayrıldığı ortada", "Türkler yabancıya hayran". Erişim Tarihi: 24.12.2023: https://www.youtube.com/watch?v=TKfMCQkL9Yo
2. Al, H. (2021). Kendini yaratan adam: Özkan Sümer. Ankara: Heyamola Yayınları
3. Allport, G. W. (1961)"Pattern and growth in personality." Holt, Reinhart & Winston,
4. Altan, M. Z. (2011) "Çoklu zekâ kuramı ve değerler eğitimi." Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi” 1(4), 53-57.
5. A Spor. (2020, 23 Aralık). Türk futbolu yasta! Özkan Sümer için son yolculuğuna uğurlandı. https://www.aspor.com.tr/trabzonspor/2020/12/23/turk-futbolu-ozkan-sumer-icin-yasta.
6. Anadolu Ajansı (2020, 22 Aralık). Trabzonspor ve Türk futboluna adanan ömür: Özkan Sümer. https://www.aa.com.tr/tr/futbol/trabzonspor-ve-turk-futboluna-adanan-omur-ozkan-sumer/2084620.
7. Anadolu Ajansı. (2024). Trabzonspor ve Türk futboluna adanan ömür: Özkan Sümer.
8. Aydınlık (2020). “Trabzonspor’un Efsane Başkanı Özkan Sümer Kimdir?” Erişim tarihi: 15.10.2023: https://www.aydinlik.com.tr/haber/trabzonsporun-efsane-baskani-ozkan-sumer-kimdir-337458

9. Balague, G. (2022). Maradona: The Boy. The Rebel. The God. Hardcover.
10. Bandura, A. (1977). "Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change." Psychological review 84.2,s. 191.
11. Bayraktar Ç. (2022). “Bilge karakter: Özkan Sümer” 2022. Erişim Tarihi: 10.01.2023: https://www.cumhuriyet.com.tr/kultur-sanat/bilge-karakter-ozkan-sumer-1902095.
12. Biçer İ. A. (2025). "Biyografi yazarı ve biyografik özne: edebî ve tarihsel bir ilişkinin derinlikleri." Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi 15, 30-40.
13. Bourdieu, P. (1998). Practical reason: On the theory of action. Stanford University Press,
14. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. Doi: 10.3316/QRJ0902027
15. Coakley J. (2009). Sports in Society: Issues and Controversies. McGraw-Hill.
16. Çakır, A.., Özkarabekir, C., Hoş E., Öksüz, İ., Tunç, S., & Akın, S. (2021). Ufuk çizgisindeki adam Özkan Sümer. İstanbul: Seçil Ofset.
17. Çelik, H. (2008). Bize her yer Trabzon. Ankara: Cantekin Matbaası.
18. Çinemre, E. (2024). Örnek bir futbol insanı: Özkan Sümer [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] Trabzon Üniversitesi.
19. Doğan, A. (2008). Türkiye’de futbol kültürü ve taraftarlık. İstanbul: Bağlam Yayınları. Donat, Y. (2003). Türkiye bunları konuşuyor. 2003. Erişim Tarihi: 11.1.2024 https://arsiv.sabah.com.tr/2003/07/31/g07.html
20. Durhem, R. (2017). Muhammed Ali. (1. Baskı), İstanbul: Kaktüs Yayınları.
21. Edmonds, A. O. (2006). Muhammad Ali: A biography. Greenwood Publishing Group.
22. Fındıkçı, İ. (2009). Bir gönül yolculuğu: Hizmetkâr liderlik. Alfa Yayın.
23. Fişek, K. (1985). 100 soruda Türkiye spor tarihi. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
24. Goffman, E. (1949). "Presentation of self in everyday life." American Journal of Sociology 55(1) 6-7.
25. Hürriyet Gazetesi (Spor Arena) (26.09.2002). “Sümer’den Ders” Erişim Tarihi: 9.01.2023: https://www.hurriyet.com.tr/sumerden-ders-38416295.
26. Karadeniz’de Sonnokta Gazetesi (2017). Trabzonspor’a teknik direktör dayanmıyor. https://www.karadenizdesonnokta.com.tr/trabzonspora-teknik-direktor
27. Kıbrıs, İ. (2000). Yeni yüzyıl için Çocuk edebiyatı: Tarihçe, türler, metinler, açıklamalar, etkinlikler. Eylül.
28. Kılcıgil, E. (1998). Sosyal çevre-spor ilişkileri. Ankara: Bağırgan Yayınevi.
29. Kozanoğlu, C. (1996). Türkiye’de futbol: Bu maçı alıcaz. İstanbul: İletişim Yayınları.
30. Kulaçoğlu, H. (2022). İlginç bir sezon 1980–81. Hayal Yayınları.
31. Kulaçoğlu, H.(2004). Fırtına, İhtilal, Efsane Trabzonspor.. İstanbul: Sena Of-set.
32. Kulak, A. (2014). Erişim Tarihi: 05.01.2023. www.emekliassubaylar.org/k2-kategoriler-item/716-futbola-atanmis-destansi-bir-oemuer-fethi-demircan-7
33. Kuzey Ekspres. Tarihi anlarda neler yaşandı? – Özkan Sümer dönemi basın ve tribün tepkileri. https://www.kuzeyekspres.com.tr/haber/17281546/tarihi-anlarda-neler-yasandi. 2020.
34. McCrae R. R., & Costa, P. T. (1999). "A five-factor theory of personality." Handbook of personality: Theory and research.
35. Milliyet Gazetesi. Özkan Sümer: Tel örgü konusunda hiçbir kaygımız yok. 2003. Erişim Tatihi: 11.01.2024. https://www.milliyet.com.tr/gundem/ozkan-sumer-tel-orgu-konusunda-hicbir-kaygimiz-yok-5161132
36. Monk, R. (2007). “Life without Theory: Biography as an Exemplar of Philosophical Understanding”. Poetics Today, 28(3): 527-570.
37. Nazlı, D. (2022). Trabzon’un efsane hocası Özkan Sümer kimdir, ne zaman öldü? Erişim Tarihi: 23.12.2023: https://www.61medya.com/haber/13330239/trabzonun-efsane-hocasi-ozkan-sumer-kimdir-ne-zaman-oldu
38. Northouse, P. G. (2021). Leadership: Theory and practice. Sage publications.
39. NTVSpor (2003). Sümer: Tel örgüde kaygımız yok. Erişim Tarihi: 11.01.2024 http://arsiv.ntv.com.tr/news/228335.asp#BODY
40. Oğuzkan, F. (1997). Yerli ve yabancı yazarlardan örneklerle çocuk edebiyatı. Ankara: Anı Yayıncılık.
41. Onağ, Z., & Çevik, S. (2019). Türkiye’de altyapıdan futbolcu yetişememesinin nedenleri ve çözüm önerileri üzerine nitel bir araştırma. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 326-343.
42. Öksüz, İ. (2012). Kupaların Efendisi: Ahmet Suat Özyazıcı. Trabzon: Kıyı Yayınları.
43. Öksüz, İ. (2018). Kendini Arayan Adam Özkan Sümer. Trabzon: Sonhaber Matbaacılık.
44. Tonyahaber Gazetesi (2021). Özkan Sümer ile Yapılan Bir Röportaj. 05 Eylül 2001.
45. TRTSpor, (2020). “Bir Trabzon Efsanesi Özkan Sümer”. Erişim Tarihi: 15.12.2023: https://www.trthaber.com/haber/spor/bir-trabzon-efsanesi-ozkan-sumer-455881.html
46. Türenç, T. (2020). “Özgürlüğe uçan dev Naim Süleymanoğlu” İstanbul: MD Basım.
47. Sel Y. E. (2018). “Trabzonspor Başkan Başdanışmanı ve Futbol Genel Koordinatörü Özkan Sümer: "Acı çekmeden mutluluk olmaz" Erişim Tarihi: 6.12.2022: https://www.fotomac.com.tr/trabzonspor/2018/05/02/trabzonspor-baskan-basdanismani-ve-futbol-genel-koordinatoru-ozkan-sumer-aci-cekmeden-mutluluk-olmaz.
48. Son Dakika.com (22.01.2020). “Futbolcu, teknik direktör ve başkan: Trabzonspor'un efsanelerinden Özkan Sümer” Erişim Tarihi: 14.10.2021: https://www.sondakika.com/haber/haber-futbolcu-teknik-direktor-ve-baskan-trabzonspor-un-12841818/
49. Sözcü Gazetesi (7.12.2015). “Atatürk’e göre spor, her şeyden önce ulusal bir görevdi!” Erişim Tarihi: 3.08.2021: https://www.sozcu.com.tr/2015/egitim/ataturke-gore-spor-her-seyden-once-ulusal-bir-gorevdi
50. Taka Gazetesi (22.12.2020). “Futbolun Efsanesi Uğurlandı” Erişim Tarihi: 14.08.2022: https://www.takagazete.com.tr/bolgemiz/futbolun-efsanesi-ugurlandi-h214314.html
51. Tatlılıoğlu, K. (2014). "Üniversite öğrencilerinin beş faktör kişilik kurami’na göre kişilik özellikleri alt boyutlarinin bazi değişkenlere göre incelenmesi." Tarih Okulu Dergisi 2014.XVII (2014).
52. Trabzonspor.org. (22.12.2020). Özkan Sümer’in Özgeçmişi’’ Erişim Tarihi: 19.03.2023: https://www.trabzonspor.org.tr/tr/ozkan-sumerin-ozgecmisi
53. Trabzonspor.org. (2.06.2016). “Yedi Şampiyonluğumuzun Hikâyesi” Erişim Tarihi: 02.01.2023. https://www.trabzonspor.org.tr/tr/haberler/güncelhaberler/7sampiyonlugumuzun-hikâyesi.
54. TRTspor (14.12.2020). “Trabzon'da "Özkan Sümer Futbol Akademisi" açılıyor” Erişim Tarihi: 23.10.2021: https://www.trtspor.com.tr/haber/futbol/super-lig/trabzonda-ozkan-sumer-futbol-akademisi-aciliyor-222595.html.
55. TRTSpor (22.01.2020). “Bir Trabzon efsanesi Özkan Sümer” Erişim Tarihi: 12.01.2023: https://www.trtspor.com.tr/haber/detay/bir-trabzon-efsanesi-ozkan-sumer-201330.html.
56. Tunç, S. (2010). Türkiye’de futbol altyapısının yapısal sorunları. İstanbul: Spor Yayınevi.
57. Walter, M. (2004). "Toward an integrative science of the person." Annu. Rev. Psychol. 55(1)1-22.
58. Weber, M. (1958). From Max Weber: Essays in Sociology. New York: Oxford University Press.
59. Yarcı, S. (2011). "Pierre Bourdieu’da sosyal sermaye kavramı." Akademik İncelemeler Dergisi 6(1), 125-135.
60. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
61. Yılmaz, A., & Güven, Ö. (2016). Cumhuriyet döneminin örnek bir futbol adamı: Ahmet Suat Özyazıcı. 14. Uluslararası Spor Bilimleri Kongresi, (1-4 Kasım), Belek/Antalya.