Araştırma Makalesi

Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri

Cilt: 9 Sayı: 1 31 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri

Öz

Irak’taki Şii milis güçlerinin düzenli orduya entegrasyon süreci, bu dönüşümün askeri, siyasi ve toplumsal etkileri inşacı teori çerçevesinde ele alınmaktadır. Çalışmanın temel hipotezi, entegrasyonun Irak’ın güvenlik yapısı ve siyasi istikrarında olumlu etkiler yaratmasına rağmen, milis gruplarının özerk hareket etme kapasitesi ve bölgesel güçlerin etkisi nedeniyle sürecin zorlaştığı, uzun vadede siyasi çekişmelere yol açtığıdır. 2014’te DEAŞ (Irak ve Şam İslam Devleti) tehdidine karşı Ayetullah Ali es-Sistani’nin fetvasıyla kurulan Haşdi Şabi (Halk Seferberlik Güçleri, HŞ) 2016’da yasal olarak Irak güvenlik güçlerinin bir parçası haline gelse de uygulamada Haşdi Şabi Komisyonu aracılığıyla Savunma Bakanlığına paralel, özerk bir yapı oluşturmuştur. Haşdi Şabi’yi dönüştürme çabaları milis liderlerin siyasi direnişi ve İran’a olan ideolojik bağlılıkları nedeniyle başarısız kalmaktadır. Tam entegrasyona yönelik hukuki zorluklar arasında, Haşdi Şabi’nin anayasal milis yasağını dolaylı olarak delmesi ve yargı sisteminin milis liderleri karşısında hesap verebilirlik sağlayamaması öne çıkmaktadır. Lübnan’daki Hizbullah, Suriye’deki Ulusal Savunma Güçleri ve Yemen’deki Husiler gibi örnekler, tam asimilasyonun istisnai, hibritleşmenin ise tipik desen olduğunu ortaya koymaktadır. Bu örnekler ışığında, Irak’taki milislerin de İran Devrim Muhafızları gibi paralel, kurumsal bir yapıya dönüşme ihtimali güçlüdür. Sonuç olarak, milislerin dağıtılması (fesih) kısa vadede gerçekçi bir senaryo olmamakla birlikte, en muhtemel gidişatın, katı devlet kontrolü bulunmayan, ancak yasal meşruiyetle kurumsallaşmış "hibrit bir güvenlik düzeni" ile yaşamak olduğu öngörülmüştür. Bu süreç, ancak sivil denetim, bütçe şeffaflığı ve hesap verebilirlik mekanizmaları ile maliyetleri azaltılabilen bir "koşullu dönüşümü” işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adeed, D. (2009). Iraq A Political History (s.72).UK: Princeton University Press.
  2. Al Jazeera (2020, 3 Ocak).Hashd deputy Abu Mahdi al Muhandis: Iran’s man in Baghdad.Lyse Doucet (Erişim Tarihi: 25.08.2025).
  3. Al-Tamimi, Jawad A. (2020, 31 Aralık). The Hashd Brigades: Iraq’s Most Powerful Armed Factions.MiddleEast Institute.https://www.mei.edu/publications/hashd-brigades-iraqs-most-powerful-armed-factions. (Erişim Tarihi: 15.12.2024).
  4. Al-Tamimi, Jawad A. (2021,10 Ocak). Iraq Slams U.S. Blacklisting of Hashd al Shaabi Leader.Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iraq-slams-us-blacklisting-of-hasd-al-shaabi-leader/2104536 (Erişim Tarihi: 04.04.2025).
  5. Anadolu Ajansı (2016, 20 Ekim). Concerns Arise over Possible Sectarian Conflict in Iraq https://www.aa.com.tr/en/middle-east/concerns-arise-over-possible-sectarian-conflict-in-iraq/669144,(Erişim Tarihi: 08.09.2025).
  6. Anadolu Ajansı(2020,3 Ocak). Profile – Who Is Hashd al Shaabi Leader Abu Mahdi al Muhandis ?.https://www.aa.com.tr/en/middle-east/profile-who-is-hashd-al-shaabi-leader-abu-mahdi-al-muhandis/1690868,(Erişim Tarihi: 18.05.2025).
  7. Arşivlenmiş Tarih (2020,11 Mart). Quwet al-Shahid Muhammed Baqir al-Sadr, Jihadology (arşiv kaydı) Wayback Machinehttps://web.archive.org/web/20200311052704/https://jihadology.net/category/quwet-al-shahid-muhammed-baqir-al-sadr/,(Erişim Tarihi 14.08.2025).
  8. Aslan, M. (2021). Libya’nın Kalıcı Belirsizliği: Birçok Yanlıştan Tek Doğru ve Açmazlardan Bir Sonuç Çıkartmak.Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 4:1, s.6. ss.1-20.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İlişkilerde Terörizm

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

10 Kasım 2025

Kabul Tarihi

5 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Erdem, F. E., & Yoldaş, Y. (2026). Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 9(1), 25-36. https://doi.org/10.59886/tsbder.1821269
AMA
1.Erdem FE, Yoldaş Y. Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri. TSBD. 2026;9(1):25-36. doi:10.59886/tsbder.1821269
Chicago
Erdem, Ferhat Erman, ve Yunus Yoldaş. 2026. “Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 9 (1): 25-36. https://doi.org/10.59886/tsbder.1821269.
EndNote
Erdem FE, Yoldaş Y (01 Mart 2026) Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 9 1 25–36.
IEEE
[1]F. E. Erdem ve Y. Yoldaş, “Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri”, TSBD, c. 9, sy 1, ss. 25–36, Mar. 2026, doi: 10.59886/tsbder.1821269.
ISNAD
Erdem, Ferhat Erman - Yoldaş, Yunus. “Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 9/1 (01 Mart 2026): 25-36. https://doi.org/10.59886/tsbder.1821269.
JAMA
1.Erdem FE, Yoldaş Y. Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri. TSBD. 2026;9:25–36.
MLA
Erdem, Ferhat Erman, ve Yunus Yoldaş. “Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, c. 9, sy 1, Mart 2026, ss. 25-36, doi:10.59886/tsbder.1821269.
Vancouver
1.Ferhat Erman Erdem, Yunus Yoldaş. Irak’taki Şii Milislerin Çatı Yapılanması Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şaabi)’nin Gelişimi, Geleceği ve Ulus Devlet İnşasına Etkileri. TSBD. 01 Mart 2026;9(1):25-36. doi:10.59886/tsbder.1821269

19701        ResearchBib             17933       15291