KARATE TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Öz

Araştırmada karate sporu ile ilgilenen mavi kuşak ve 18 yaş üstü bireylerin karate sporuna yönelik tutumlarının belirlenmesi için geçerliği ve güvenirliği sınanmış bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Literatür taramasından sonra ilk araştırma grubuna sorulan karate sporuyla ilgili iki sorunun cevapları içerik analizine tabi tutularak 37 soruluk ölçek aday madde havuzu oluşturulmuştur. Madde havuzunda oluşturulan 37 madde ile hazırlanan uzman görüş formu, Lawshe tekniğine göre değerlendirmeleri için uzmanlara sunulmuştur. Uzman dönütleri sonrası, 12 madde çıkartılmıştır. Oluşturulan ölçek aday formu ön uygulaması 338 katılımcıya uygulanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analiz (AFA) temel sayıltıları sınanmış olup 10 madde faktör yükleri düşüklüğü ve binişik olmaları nedeniyle ölçekten çıkartılmıştır. Açımlayıcı Faktör Analiz (AFA) sonucunda 3 faktörlü toplam 15 maddeden oluşan bir yapı elde edilmiştir. 3 alt faktör ve 15 maddeden oluşan ölçek formu 420 katılımcıya uygulanmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analiz (DFA), sonrası model uyum değerleri incelenmesi sonucunda 3 alt faktör 15 maddeden oluşan yapının bir model olarak doğrulandığı saptanmıştır. Ölçek ölçüt geçerliğinin sınanabilmesi amacıyla alt boyutlar ile ölçek bütününe ait korelasyon katsayıları hesaplanmış ve faktörler arasında yüksek düzeyde ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Karate Tutum Ölçeği (KATÖ), tutumları ölçmede geçerliği ve güvenirliği sınanmış bir ölçek olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• spor
• karate
• tutum
• geçerlik
• güvenirlik
• ölçek geliştirme

Karate Attitude Scale Development: Validity and Reliability Study

Öz

The aim of the study was to develop a scale with tested validity and reliability to determine the attitudes of blue belts and individuals over the age of 18 who are interested in karate. After the literature review, the answers to two questions about karate asked to the first research group were subjected to content analysis and a 37-question scale candidate item pool was created. The expert opinion form prepared with the 37 items created in the item pool was presented to the experts for their evaluation according to the Lawshe technique. After expert feedback, 12 items were removed. The preliminary application of the created scale candidate form was applied to 338 participants. Exploratory Factor Analysis (EFA) basic assumptions were tested and 10 items were removed from the scale due to low factor loadings and overlapping. As a result of Exploratory Factor Analysis (EFA), a structure consisting of 3 factors and 15 items in total was obtained. The scale form consisting of 3 sub-factors and 15 items was applied to 420 participants. As a result of the examination of model fit values after Confirmatory Factor Analysis (CFA), it was determined that the structure consisting of 3 sub-factors and 15 items was confirmed as a model. In order to test the scale criterion validity, correlation coefficients belonging to the sub-dimensions and the entire scale were calculated and a high level and positive relationship was determined between the factors. As a result of the analyzes, it was concluded that the Karate Attitude Scale is a scale whose validity and reliability have been tested in measuring attitudes.

Anahtar Kelimeler

• sports
• karate
• attitude
• validity
• reliability
• scale development

Etik Beyan

The study's ethics committee approval was obtained by the Istanbul Rumeli University Ethics Committee with the decision dated 17.01.2024 and numbered 2024/01-07.

Kaynakça

1. 1. Ajzen I. Nature and operation of attitudes. Annu Rev Psychol. 2001;52(1):27-58. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.27
2. 2. Akgül MS, İkizler HC. Sporcu beslenme tutum ölçeği geliştirme çalışması. Turk J Sport Exerc. 2022;24(3):312-325.
3. 3. Asuero AG, Sayago A, Gonzalez AG. The correlation coefficient: An overview. Crit Rev Anal Chem. 2006;36(1):41-59. https://doi.org/10.1080/10408340500526766
4. 4. Atik G, Güçlüöver A. Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları ve yaşam doyumu düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kırıkkale ili örneği. OPUS Int J Soc Res. 2020;15(23):1959-1975. https://doi.org/10.26466/opus.706158
5. 5. Ayre C, Scally AJ. Critical values for Lawshe’s content validity ratio: Revisiting the original methods of calculation. Meas Eval Couns Dev. 2014;47(1):79-86. https://doi.org/10.1177/0748175614538064
6. 6. Aytaç M, Öngen B. Doğrulayıcı faktör analizi ile yeni çevresel paradigma ölçeğinin yapı geçerliliğinin incelenmesi. İstatistikçiler Dergisi: İstatistik ve Aktüerya. 2012;5(1):14-22.
7. 7. Böke H, Güllü M. Beden eğitimi dersine yönelik tutum ölçeği geliştirme. Eğitim ve Bilim. 2020;45(203):123-145.
8. 8. Böke H, Güllü M. Ortaokul öğrencileri için voleybol tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 2020;5(2):130-142.

9. 9. Brown JD. Choosing the right type of rotation in PCA and EFA. Shiken: JALT Test Eval SIG Newsl. 2009;13(3):20-25.
10. 10. Chen W, Zhang L, Wang Y, Li H, Kim S. Exploring the psychological and social impacts of esports participation on adolescents: A longitudinal study. International Journal of Esports. 2023;2(1):45-62.
11. 11. Cortis C, et al. Mental health benefits of traditional martial arts: A meta-analysis. Psychol Sport Exerc. 2023;67:102-115.
12. 12. Costello AB, Osborne JW. Exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Pract Assess Res Eval. 2005;10(7):1-9.
13. 13. Çar B, Bezci Ş, Dokuzoğlu G, Kurtoğlu A. Giyilebilir teknolojik spor ürünlerine yönelik tutum ölçeği (GTSÜYTÖ) geliştirme çalışması. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi. 2022;5:1155-1167.
14. 14. Demir GT, Bozkurt TM. Dijital oyun oynama tutumu ölçeği (DOOTÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi. 2019;6(1):1-18.
15. 15. Demir GT, Özbek E, Gündüz N. Halk oyunlarına yönelik tutum ölçeği (HOYTÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2022;20(2):68-77.
16. 16. Demirhan G, et al. Development of the Physical Education Teacher Attitudes Scale: An exploratory and confirmatory factor analysis study. J Teach Phys Educ. 2021;40(3):456-468.
17. 17. Durhan TA. Dansa yönelik tutum ölçeği geliştirme çalışması. OPUS Int J Soc Res. 2019;11(18):676-692.
18. 18. Eagly AH, Chaiken S. The advantages of an inclusive definition of attitude. Soc Cogn. 2007;25(5):582-602. https://doi.org/10.1521/soco.2007.25.5.582
19. 19. Erman ÖNCÜ, Gürbüz B, Tunçkol HM. Basketbol tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi. 2012;9(2):1-15.
20. 20. Evli F, Koçak ÇV, Evli M. Geleneksel sporlara yönelik tutumların ölçülmesi: Ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası Beden Eğitimi Spor ve Teknolojileri Dergisi. 2021;2(1):29-38.
21. 21. Gouveia ÉR, Ihle A, Gouveia BR, et al. Students’ attitude toward physical education: Relations with physical activity, physical fitness, and self-concept. Phys Educ. 2019;76(4):945-963. https://doi.org/10.18666/TPE-2019-V76-I4-8729
22. 22. Güllü M, Güçlü M. Ortaöğretim öğrencileri için beden eğitimi dersi tutum ölçeği geliştirilmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2009;3(2):138-151.
23. 23. Karacan S, Gürbüz B. Beden eğitimi öğretmenlerinin teknoloji entegrasyonuna yönelik tutum ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 2023;8(2):210-225.
24. 24. Karakaya Y, Aşçı FH. The impact of karate training on adolescents’ attitudes and academic performance. J Sports Sci. 2023;15(2):45-60.
25. 25. Kayapınar FÇ, Temür S, Akcan F, Temür M. Mücadele sporlarına ilişkin tutum ölçeği geliştirme çalışması. Int J Sport Exerc Train Sci. 2016;2(2):82-88.
26. 26. Kaya M, Aşçı FH. Development of the Exercise Adherence Questionnaire for Older Adults. J Aging Phys Act. 2020;28(5):712-721.
27. 27. Lannucci C, MacPhail A, Richards KAR. Development and initial validation of the Teaching Multiple School Subjects Role Conflict Scale (TMSS-RCS). Eur Phys Educ Rev. 2019;25(4):1017-1035. https://doi.org/10.1177/1356336X19842616
28. 28. Lawshe CH. A quantitative approach to content validity. Pers Psychol. 1975;28(4):563-575. https://doi.org/10.1111/j.1744- 6570.1975.tb01393.x
29. 29. MacCallum RC, Widaman KF, Preacher KJ, Hong S. Sample size in factor analysis: The role of model error. Multivar Behav Res. 2001;36(4):611-637. https://doi.org/10.1207/S15327906MBR3604_06
30. 30. Mercier K, Silverman S. Validation of an instrument to measure high school students’ attitudes toward fitness testing. Res Q Exerc Sport. 2014;85(1):81-89. https://doi.org/10.1080/02701367.2013.872220
31. 31. Mercier K, et al. Validation of a physical education attitude scale using confirmatory factor analysis. J Teach Phys Educ. 2015;34(3):456- 473.
32. 32. Nicholls AR, Madigan DJ, Levy AR. A confirmatory factor analysis of the Performance Enhancement Attitude Scale for adult and adolescent athletes. Psychol Sport Exerc. 2017;28:100-104. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2016.10.009
33. 33. Osborne JW, Fitzpatrick DC. Replication analysis in exploratory factor analysis: What it is and why it makes your analysis better. Pract Assess Res Eval. 2012;17(15):1-8.
34. 34. Patterson K, Seabrooks-Blackmore JJ. The effects of self-reflection and classroom management course on pre-service teachers’ self- efficacy. J Theor Educ Sci. 2017;10(3):335-348.
35. 35. Phillips S, Silverman S. Upper elementary school attitudes toward physical education. J Teach Phys Educ. 2015;34(3):461-473. https://doi.org/10.1123/jtpe.2014-0022
36. 36. Smith L, Garcia M, Johnson T, Chen W, Kim Y. Validation of the eSports Engagement Scale: A cross-cultural study. Computers in Human Behavior. 2023;140:107567. https://doi.org/10.1016/j.chb.2023.107567.
37. 37. Şentürk HE. Sportif tutum ölçeği: Geliştirilmesi, geçerliliği ve güvenirliği. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2015;7(2):8-18.
38. 38. Tan SL, Koh KT, Kokkonen M. The perception of elite athletes’ guided self-reflection and performance in archery. Reflective Pract. 2016;17(2):207-220. https://doi.org/10.1080/14623943.2016.1146579
39. 39. Taşgın A, Korucuk M. Development of foreign language lesson satisfaction scale (FLSS): Validity and reliability study. J Curric Teach. 2018;7(2):66-77.
40. 40. Uluç S, Durukan E. Spor yönetimi bölümünde öğrenim gören öğrencilerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum düzeylerinin incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi. 2021;4(3):438-446.
41. 41. Uluışık V. Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının sınıf ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmesi. Uluslararası Multidisipliner Akademik Araştırmalar Dergisi. 2016;2(3):45- 53.
42. 42. Uyhan O, Tabak EY, Devrilmez M, Devrilmez E, Özer Ö. Çocuk ve gençlerde fiziksel aktivite tutum ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirliği. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi. 2023;15(1):19-34.
43. 43. Uyumaz G, Mor-Dirlik E, Çokluk Ö. Açımlayıcı faktör analizinde çarpıklık: Kavram ve uygulama. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2016;16(2):659-675.
44. 44. Watkins MW. Exploratory factor analysis: A guide to best practice. J Black Psychol. 2023;49(2):147-181.
45. 45. Worthington RL, Whittaker TA. Scale development research: A content analysis and recommendations for best practices. Couns Psychol. 2006;34(6):806-838. https://doi.org/10.1177/0011000006288127
46. 46. Xia Y, Yang Y. RMSEA, CFI, and TLI in structural equation modeling with ordered categorical data: The story they tell depends on the estimation methods. Behav Res Methods. 2019;51(1):409-428. https://doi.org/10.3758/s13428-018-1055-2
47. 47. Yaşar M. İstatistiğe yönelik tutum ölçeği: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2014;36(36):59-75.
48. 48. Yaşlıoğlu MM. Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi. 2017;46(Özel Sayı):74-85.
49. 49. Yıldız Ö, Güvendi B. Psychometric properties of the Sport Participation Motivation Scale for adolescent athletes. Psychol Sport Exerc. 2022;60:102165.
50. 50. Zeng HZ, Hipscher M, Leung RW. Attitudes of high school students toward physical education and their sport activity preferences. J Soc Sci. 2011;7(4):529-537. https://doi.org/10.3844/jssp.2011.529.537
51. 51. Büyüköztürk Ş. Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi; 2007.
52. 52. Büyüköztürk Ş, Çakmak EK, Akgün ÖE, Karadeniz Ş, Demirel F. Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi; 2009.
53. 53. Byrne BM. Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. 4th ed. Routledge; 2022.
54. 54. Comrey AL, Lee HB. A first course in factor analysis. 2nd ed. Psychology Press; 1992.
55. 55. DeVellis RF, Thorpe CT. Scale development: Theory and applications. 4th ed. SAGE; 2017.
56. 56. Dilekçi U. Elit kata ve kumite sporcu farklılıkları. Spor Dünyası Yayıncılık; 2021.
57. 57. Dilekçi U. Karate savunma ve hücum teknikleri. Spor Dünyası Yayıncılık; 2021.
58. 58. Erkuş A. Psikometri üzerine yazılar. Türk Psikologlar Derneği Yayınları; 2003.
59. 59. Erkuş A. Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme-I: Temel kavramlar ve işlemler. 2nd ed. Pegem Akademi; 2014.
60. 60. Field A. Discovering statistics using SPSS. 2nd ed. SAGE; 2005.
61. 61. Freedman JL, Sears DO, Carlsmith JM. Sosyal psikoloji. (A. Dönmez, Trans.). İmge Kitabevi; 2003.
62. 62. Hair JF, Black WC, Babin BJ, Anderson RE. Multivariate Data Analysis. 8th ed. Cengage; 2019.
63. 63. Hoyle RH. Confirmatory factor analysis. In: Lewis-Beck M, Bryman A, Liao T, eds. Encyclopedia of social sciences research methods. SAGE; 2004:169-175.
64. 64. Kağıtçıbaşı Ç. Yeni insan ve insanlar. 10th ed. Evrim Yayınevi; 2005.
65. 65. Karagöz Y, Bardakçı S. Bilimsel araştırmalarda kullanılan ölçme araçları ve ölçek geliştirme. Nobel Akademik Yayıncılık; 2020.
66. 66. Kline RB. An easy guide to factor analysis. Guilford Press; 2011.
67. 67. Kline RB. Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Press; 2015.
68. 68. Kline RB. Principles and practice of structural equation modeling. 4th ed. Guilford Press; 2016.
69. 69. Meydan CH, Şeşen H. Yapısal eşitlik modellemesi ve AMOS uygulamaları. Detay Yayıncılık; 2011.
70. 70. Pallant J. SPSS kullanma klavuzu: SPSS ile adım adım veri analizi. (S. Balcı & B. Ahi, Trans.). Anı Yayıncılık; 2017.
71. 71. Safrit MJ, Wood TM. Introduction to measurement in physical education and exercise science. 3rd ed. Mosby; 1995.
72. 72. Schumacker RE, Lomax RG. A beginner's guide to structural equation modeling. 2nd ed. Psychology Press; 2004.
73. 73. Seçer İ. SPSS ve LISREL ile pratik veri analizi. Anı Yayıncılık; 2015.
74. 74. Sönmez V. Program geliştirmede öğretmen elkitabı. 8th ed. Anı Yayıncılık; 1999.
75. 75. Şimşek Ö. Yapısal eşitlik modellemesine giriş. Ekinoks Yayıncılık; 2007.
76. 76. Tabachnick BG, Fidell LS. Using multivariate statistics. 7th ed. Pearson; 2019.
77. 77. Tabachnick BG, Fidell LS, Ullman JB. Using multivariate statistics. 6th ed. Pearson; 2013.
78. 78. Tavşancıl E. Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. 5th ed. Nobel Yayıncılık; 2014.
79. 79. Ural A, Kılıç İ. Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. 2nd ed. Detay Yayıncılık; 2006.
80. 80. Yılmaz V, Çelik HE. LISREL ile yapısal eşitlik modellemesi – I. Pegem Akademi; 2009.
81. 81. World Karate Federation. Official reports on global karate participation; 2023.
82. 82. Koçak F. Üniversite öğrencilerinin spora yönelik tutumları: Bir ölçek geliştirme çalışması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2014;12(1):59-69.
83. 83. Sarı İ, Bulut Y. Antrenörlük mesleğine yönelik tutum ölçeği: Üniversite öğrencileri için geçerlilik ve güvenirlilik çalışması. Türkiye Klinikleri Spor Bilimleri Dergisi. 2020;12(1):1-10.
84. 84. İnceoğlu M. Tutum, algı, iletişim. Verso Yayınları; 1993.
85. 85. Yong AG, Pearce S. A beginner's guide to factor analysis: Focusing on exploratory factor analysis. Tutorials in Quantitative Methods for Psychology. 2013;9(2):79-94.
86. 86. Schreiber JB. Confirmatory factor analysis with small samples: A comparison of methods. Educ Psychol Meas. 2021;81(5):927-955. https://doi.org/10.1177/0013164420987849