“Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Metaverse Bilgi Düzeyleri ile Elektronik Boş Zaman Yapay Zekâ Farkındalıklarının İncelenmesi”

Öz

Özet Bu araştırma, dijital dönüşüm sürecinde spor bilimleri öğrencilerinin Metaverse bilgi düzeyleri ile elektronik boş zaman yapay zekâ (YZ) farkındalıklarının çeşitli demografik değişkenlere göre incelenmesini amaçlamaktadır. Kafkas Üniversitesi Sarıkamış Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören 273 lisans öğrencisinden elde edilen veriler, betimsel tarama modeli kapsamında değerlendirilmiştir. Araştırmada, Süleymanoğulları ve ark. (2022) tarafından geliştirilen Metaverse Ölçeği ile Türkmen ve Munusturlar (2022) tarafından geliştirilen Elektronik Boş Zaman Yapay Zekâ Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, cinsiyet değişkeni her iki ölçek puanlarında da anlamlı bir fark yaratmamıştır. Ancak sınıf düzeyine göre yapılan karşılaştırmalarda, birinci sınıf öğrencilerinin Metaverse ve YZ farkındalık düzeylerinin üst sınıflara göre anlamlı düzeyde düşük olduğu belirlenmiştir. Aktif spor katılımı, lisanslı sporculuk durumu ve annenin eğitim düzeyi gibi değişkenler bazı boyutlarda anlamlı farklar ortaya koymuştur. Özellikle aktif spor yapmayan ve lisanslı olmayan bireylerin Metaverse ve yapay zekâ farkındalık düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, dijital teknolojilere ilişkin bilgi ve farkındalık düzeylerinin yalnızca bireysel ilgiye değil; aynı zamanda sınıf düzeyi, sportif katılım, aile eğitimi ve sosyo-kültürel faktörlere de bağlı olarak şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, dijital okuryazarlığın erken sınıf düzeylerinde güçlendirilmesi ve sporculara yönelik dijital teknoloji eğitimlerinin artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Metaverse
• yapay zekâ farkındalığı
• spor bilimleri
• dijital boş zaman
• lisans öğrencileri.

“An Examination of Sports Sciences Faculty Students’ Metaverse Knowledge Levels and Their Awareness of Artificial Intelligence in Electronic Leisure Time”

Öz

Abstract This study aims to examine the Metaverse knowledge levels and electronic leisure-time artificial intelligence (AI) awareness of students in the Faculty of Sports Sciences in relation to various demographic variables. The research was conducted with 273 undergraduate students from Kafkas University Sarıkamış Faculty of Sports Sciences and employed a descriptive survey model. Data were collected using the Metaverse Scale developed by Süleymanoğulları et al. (2022) and the Electronic Leisure-Time AI Awareness Scale developed by Türkmen and Munusturlar (2022). The findings revealed that gender did not create a statistically significant difference in either scale. However, significant differences were observed based on grade level, with first-year students showing lower levels of Metaverse knowledge and AI awareness compared to upper-year students. Variables such as active sports participation, being a licensed athlete, and mother’s educational background also showed significant differences in some dimensions. Specifically, individuals who did not participate in sports actively and were not licensed athletes exhibited higher levels of awareness regarding both Metaverse and AI. The results indicate that digital technology awareness and knowledge are shaped not only by individual interest but also by class level, engagement in sports, family education, and socio-cultural background. In this context, it is recommended that digital literacy be enhanced especially in early years of study, and that more technology-focused educational content be provided to students actively involved in sports.

Anahtar Kelimeler

• Metaverse
• artificial intelligence awareness
• sports sciences
• digital leisure
• undergraduate students.

Kaynakça

1. 1. Avcı Ü, Çulha V. 21. Yüzyılda Profesyonelleşen Öğretmenlerin Teknoloji Yeterliliği Öz Değerlendirmesi ve Metaverse Farkındalık Düzeyleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi. 2024;6(1):25–45.
2. 2. Aydoğan AS, Kadir Y. Yapay zekâ destekli antrenman programları, sağlık yönetimi ve sakatlık tahmini uygulamaları. Spor ve Yapay Zekâ Uygulamaları Dergisi. 2021.
3. 3. Banaz E, Maden S. Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi. 2024;14(2):1173–1180.
4. 4. Bilgin CU. Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin bilgisayarca düşünme becerilerinin ve metaverse farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Muğla: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2024.
5. 5. Büyüköztürk Ş. Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. 20. baskı. Ankara: Pegem A Yayıncılık; 2014.
6. 6. Çakır Z. Spor lisesi öğrencilerinin e-zorbalık ve e-mağduriyet davranışlarına yönelik tutumlarının incelenmesi. Int J Eurasia Soc Sci. 2022;13(48).
7. 7. Çakır Z, Gönen M, Ceyhan MA. Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin Metaverse farkındalıklarının incelenmesi. CBÜ Beden Egitimi & Spor Bilimleri Dergisi. 2022;17(2).
8. 8. Çelik A, Üstündağ MT, Ceran O, Uysal M, Tanrıverdi M, Ayaz Z. Üniversite öğrencilerinin web3 teknolojileri farkındalığının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2023;21(3):1710–1740.

9. 9. Çobanoğlu M, Özlü M. Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı, yalnızlık ve fiziksel aktivite ilişkisi. 1. baskı. İstanbul: Eğitim Yayınevi; 2024. https://doi.org/10.59617/efepub20242289
10. 10. Demir T, Yıldırım E. Dijital okuryazarlık ve farkındalık ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Eğitim ve Teknoloji Araştırmaları Dergisi. 2019;7(3):21–35.
11. 11. Erdoğan H, Akbaba B. Genç bireylerde yapay zekâya yönelik tutumlar ve farkındalık. Sos Bilim Eğit Dergisi. 2023;15(1):76–89.
12. 12. Göktaş P, Uygur Ö. Okul yöneticilerinin Metaverse farkındalığı. Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi. 2024;6(1):19–39.
13. 13. Görkem Z, Başarmak U. Öğretmen adaylarının Metaverse kavramına yönelik bilgi, tutum ve farkındalıklarının incelenmesi: Kırşehir ili örneği. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2024;2(1):19–31.
14. 14. Güneş H, Uğraş S. Sporcularda teknoloji kullanımı ve farkındalık düzeyleri. Spor Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi. 2020;3(1):33–47.
15. 15. İçöz S, İçöz E. Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ uygulamalarına yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Ulusal Eğitim Dergisi. 2024;4(3):987–1001.
16. 16. Kalkan M. Metaverse ve spor eğitimine, performansına ve psikolojik gelişime etkisi. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 163-174. 2021.
17. 17. Karasar N. Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar-ilkeler-teknikler. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım; 2009.
18. 18. Öniz M, Göçer İ. Yapay zekâ destekli mobil uygulamaların spor sakatlanmalarının önlenmesinde etkisi. Egzersiz ve Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 2023;4(2):74–92.
19. 19. Özsarı A, Deli ŞC. Dijital okuryazarlık ve dijital bağımlılık ilişkisi: Hokey sporcuları araştırması. Online Journal of Recreation & Sports. 2023;12(4).
20. 20. Öztaş M, Yıldırım B, Erdoğan A, Yamaner E. Sporcu öğrencilerde bilinçli farkındalık ve dijital bağımlılık arasındaki ilişkinin incelenmesi. Int J Eurasia Soc Sci. 2025;16(59):229–240.
21. 21. Sandıkçı A. Teknolojik gelişmelerin egzersiz ve sağlık üzerindeki etkileri. İstanbul: Spor Bilimleri Yayınları; 2022.
22. 22. Sarıkaya BK, Kavan N. Türkçe öğretmeni adaylarının yapay zekâya yönelik tutumlarının incelenmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi. 2024;13(26):191–203.
23. 23. Savaş BÇ, Karababa B, Turan M. Metaverse bilgi düzeyi: Beden eğitimi ve spor öğretmeni adayları üzerine bir inceleme. Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi. 2022;4(1):18–29.
24. 24. Seval İ. Spor yöneticisi adaylarının sanal gerçeklik deneyiminin metaverse bilgi düzeyine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Kafkas Üniversitesi; 2023.
25. 25. Sucu M. Spor Bilimleri Fakültesinde okuyan öğrencilerin Metaverse bakış açılarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. 2024.
26. 26. Süleymanoğulları M, Özdemir A, Bayraktar G, Vural M. Metaverse ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Anatolia Sport Research. 2022;3(1):47–58.
27. 27. Şahin Z. Metaverse ortamında muhasebe eğitimi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi. 2024;(41):166–181.
28. 28. Tabachnick BG, Fidell LS. Using multivariate statistics. 6th ed. Boston: Allyn and Bacon; 2013.
29. 29. Taşçı ZT. Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin metaverse bilgi düzeyleri ve dijital oyun oynama motivasyonlarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İnönü Üniversitesi; 2023.
30. 30. Tel M, Köksalan B. Günümüzde yeni bir boş zaman aktivitesi olarak internet: Öğretim üyeleri örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 2009;8(28):262–272.
31. 31. Turan M, Mavibaş M, Savaş BÇ, Çetin H. Beden eğitimi öğretmenlerinin metaverse bilgi düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Online Journal of Recreation and Sports. 2023;12(1):25–42.
32. 32. Türkmen E. Elektronik boş zaman yapay zekâ farkındalığı ölçeği'nin geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenirlilik çalışması [Yüksek lisans tezi]. Eskişehir Teknik Üniversitesi; 2022.
33. 33. Ustalar A, Şentürk A, Eler N. Spor bilimlerinde yapay zekâ kullanım alanları. Küreselleşen Dünyada Spor Bilimleri Iı. 2023;19.
34. 34. Yaman Z, Elmaz Z. Üniversite öğrencilerinin metaverse’e yönelik tutum ve farkındalık düzeylerinin postmodern tüketim anlayışı ve dijital okuryazarlık düzeyleri ile ilişkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;20(3):854–863.
35. 35. Yılmaz V, Aygün M. E-Spor oyuncularının dijital oyun bağımlılıkları ile kompulsif spor tüketimi özelliklerinin incelenmesi. Mediterranean Journal of Sport Science. 2024;7(4):629–640..