KAYNAŞTIRMA SINIFLARINDA PROBLEM DAVRANIŞLARIN ÖNLENMESİ: ÖNLEYİCİ SINIF YÖNETİMİ BAĞLAMINDA ÖĞRETMEN STRATEJİLERİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, sınıflarında kaynaştırma kapsamında yer alan öğrenci bulunan öğretmenlerin problem davranışlara yönelik kullandıkları önleyici stratejileri incelemektir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüş; çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 10 öğretmenden oluşmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler ve sınıf içi gözlemler yoluyla toplanmış; gözlemler Önleyici Sınıf Yönetimi Gözlem Formu (ÖSYGF) kullanılarak kayıt altına alınmıştır. Görüşme verileri içerik analizi ile, gözlem verileri ise öğretmenlerin ÖSYGF’den elde ettikleri puanlar üzerinden analiz edilmiştir. Bulgular, öğrenciler tarafından en sık sergilenen problem davranışların söz almadan konuşma, ders dışı araç-gereçlerle meşgul olma ve sınıfta dolaşma olduğunu göstermektedir. Öğretmenlerin bu davranışlarla baş etmede en çok başvurdukları stratejilerin sözel uyarıda bulunma, aile ile iletişime geçme, öğrenciyle göz teması kurma ve rehberlik servisine yönlendirme olduğu belirlenmiştir. En sık uygulanan yaptırımlar arasında öğrencinin yerini değiştirme ve idareye yönlendirme yer almaktadır. Önleyici stratejiler kapsamında öğretmenlerin olumlu davranışları ödüllendirme ve sınıf kuralları belirleme uygulamalarını sıklıkla kullandıkları; ancak sınıf kurallarının öğretimi, öğretimi bireyselleştirme, geçişlerin yönetimi, olumlu davranışları sistematik biçimde pekiştirme ve problem davranışlara yönelik önleyici alt boyutlarda yeterli düzeyde puan alamadıkları görülmüştür. Buna karşılık, sınıfın işleyişi ve düzeni, derse başlama, materyal kullanımı, öğrenciyi izleme ve katılımı takip etme, yönerge verme, dikkati çekme ve sürdürme, uygun yardım sağlama ve dersi bitirme alt boyutlarında öğretmenlerin yeterli düzeyde performans sergiledikleri ortaya konmuştur. Alanyazında önleyici stratejilerin etkililiğine ilişkin çok sayıda çalışma bulunmasına karşın, bu stratejilerin sınıf ortamında nasıl uygulandığına ilişkin araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışma, öğretmen görüşleri ile doğrudan sınıf içi gözlemleri birlikte ele alarak söz konusu boşluğa katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Problem davranış
• Olumlu davranış desteği
• Önleyici strateji
• Önleyici sınıf yönetimi
• Kaynaştırma eğitimi

PREVENTING PROBLEM BEHAVIORS IN INCLUSIVE CLASSROOMS: TEACHER STRATEGIES WITHIN THE FRAMEWORK OF PREVENTIVE CLASSROOM MANAGEMENT

Öz

The aim of this study is to examine the preventive strategies used by teachers who have students included in inclusive education settings to address problem behaviors in their classrooms. The study was conducted using a qualitative research approach, and the study group consisted of 10 teachers selected through purposive sampling. Data were collected through semi-structured interviews and classroom observations, with observations recorded using the Preventive Classroom Management Observation Form (PCMOF). Interview data were analyzed using content analysis, while observational data were analyzed based on the scores obtained by teachers from the PCMOF. The findings indicate that the most frequently observed problem behaviors among students were speaking without permission, engaging with non-instructional materials, and wandering around the classroom. The strategies most commonly used by teachers to manage these behaviors included verbal warnings, communication with families, establishing eye contact with students, and referral to guidance services. Among the most frequently applied sanctions were changing students’ seating arrangements and referring students to school administration. Within the scope of preventive strategies, teachers most frequently reported rewarding positive behaviors and establishing classroom rules. However, teachers did not achieve sufficient scores in the subdimensions related to teaching classroom rules and rule instruction, individualizing instruction, managing transitions, systematically reinforcing positive behaviors, and addressing problem behaviors preventively. In contrast, teachers demonstrated adequate performance in the subdimensions of classroom organization and routines, lesson initiation, use of instructional materials, monitoring students and tracking participation, giving instructions, gaining and maintaining attention, providing appropriate support, and concluding lessons. Although the literature includes numerous studies on the effectiveness of preventive strategies, research examining how teachers implement these strategies in actual classroom settings remains limited. By integrating teacher perspectives with direct classroom observations, this study aims to contribute to addressing this gap in the literature.

Anahtar Kelimeler

• Problem behavior
• Positive behavior support
• Preventive strategy
• Preventive classroom management
• Inclusive education

Kaynakça

1. Acar, Ç. (2000). Zihin özürlü çocuklarla çalışan özel eğitim öğretmenlerinin sınıflarında karşılaştıkları problem davranışlarla ilgili görüş ve önerileri [Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi].
2. Aksoy, N. (1999). Classroom management and student discipline in elementary schools of Ankara (Turkey) [Doctor of Education, University of Cincinati].
3. Aldrup, K., Carstensen, B., and Klusmann, U. (2021). Dataset for: Is Empathy the Key to Effective Teaching? A Systematic Review of Its Association with Teacher-Student Interactions and Student Outcomes [Data set]. PsychArchives. https://doi.org/10.23668/PSYCHARCHIVES.5208
4. Balay, R., & Sağlam, M. (2008). Sınıf içi olumsuz davranışlara ilişkin öğretmen görüşleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. Aralık, 1–24. http://efdergi.yyu.edu.tr
5. Batu, S. ve Kırcaali-İftar, G. (2005). Kaynaştırma. Ankara: Kök Yayıncılık
6. Blatchford, P., Bassett, P., & Brown, P. (2011). Examining the effect of class size on classroom engagement and teacher–pupil interaction. British Journal of Educational Psychology, 81(4), 715–730. https://doi.org/10.1111/j.2044-8279.2011.02015.x
7. Celep, C. (2002). Sınıf yönetimi ve disiplini (2nd ed.). Anı yayıncılık. https://741763626318e402fd7b7e8e2847d78f6534544e.vetisonline.com/index.jsp?modul=page&w=SIhKZ4UBoZACvZiPbcg&hash=acb7ec5e573fba27f441d349e3ff782c4e1109d6&db=erbakan.edu.tr.new
8. Chandler, L. K. & Dahlquist, C. M. (2002). Functional Assessment: Strategies to Prevent and Remediate Challenging behaviors in School Settings. Columbus Ohio: Merill, Prentice Hall.

9. Creswell, J.W. & Creswell, J.D. (2018) Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Sage, Los Angeles.
10. Diken, İ. H. & Batu, S. (2010). Kaynaştırmaya Giriş. İlköğretimde Kaynaştırma (ss. 1-25). Ankara: Pegem Akademi.
11. Dunlap, G., Iovannone, R., Kincaid, D., Wilson, K., Christiansen, K., Strain, P. S., & Knoster, T. (2018). Prevent-Teach-Reinforce : The School-Based Model of Individualized Positive Behavior Support. Brookes Publishing. http://ebookcentral.proquest.com/lib/erbakantr/detail.action?docID=5548969
12. Egyed, C. J., & Short, R. J. (2006). Teacher self-efficacy, burnout, experience and decision to refer a disruptive student. School Psychology International, 27(4), 462–474. https://doi.org/10.1177/0143034306070432
13. Emerson, E. (2001). Challenging Behaviour: Analysis and Intervention in People with Severe Intellectual Disabilities. Cambridge University Press.
14. Epstein, M., Atkins, M., Cullinan, D., Kutash, K., & Weaver, R. (2008). Reducing behavior problems in the elementary school classroom reducing behavior problems in the elementary school classroom: a practice guide (NCEE 2008-012).
15. Haşıl Korkmaz, N., Korkmaz, F., & Özkaya, G. (2009). İlköğretim Okullarındaki Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İstenmeyen Davranışlarla Baş Etme Stratejilerinin İncelenmesi (Bursa İli Örneği). İlköğretim Online, 8(1), 119–128. https://741763626318e402fd7b7e8e2847d78f6534544e.vetisonline.com/index.jsp?modul=page&w=0MDe6oMB4346L3j3gRyJ&hash=abae8c14203f157ddb5a702ef992c9a70967cc12&db=sobiad2022new
16. Hawken, L. S., Crone, D. A., Bundock, K., & Horner, R. H. (2020). Responding to Problem Behavior in Schools : The Check-In, Check-Out Intervention. Guilford Publications. http://ebookcentral.proquest.com/lib/erbakantr/detail.action?docID=6376010
17. Horner, R. H., Sugai, G., & Lewis, T. (2015). Is school-wide positive behavior support an evidence-based practice.
18. Karasu, N., Sert, C., Demirtaş, Ş., Atbaşı, Z., & Aykut, Ç. (2019). Identifying Challenging Behaviors Demonstrated by Students in Schools and Interventions for the Challenging Behaviors. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48(1), 176-206. https://doi.org/10.14812/cuefd.445837
19. Lewis, T. J. & Sugai, G. (1999). Effective behavior support: A systems approach to proactive school-wide management. Effective School Practices, 17(4), 47-53.
20. McIntosh, K., Girvan, E. J., McDaniel, S. C., Santiago-Rosario, M. R., St. Joseph, S., Fairbanks Falcon, S., ... & Bastable, E. (2021). Effects of an equity-focused PBIS approach to school improvement on exclusionary discipline and school climate. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 65(4), 354-361.
21. McIntosh, K. (2023). Schoolwide positive behavioural interventions and supports and human rights: Transforming our educational systems into levers for social justice. International Journal of Developmental Disabilities, 69(1), 5–12.
22. Medikoğlu, O.; Dalaman, O. (2018). Öğretmenlerinin Derste Karşılaştıkları İstenmeyen Öğrenci Davranışları ve Bu Davranışlara Yönelik Çözüm Stratejileriyle İlgili Öğretmen Görüşlerinin Belirlenmesi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 4(3).
23. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation: Revised and expanded from qualitative research and case study applications in education. San Franscisco, USA: Jossey-Bass. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
24. Reinke, W. M., Herman, K. C., & Stormont, M. (2013). Classroom-level positive behavior supports in schools implementing SW-PBIS: Identifying areas for enhancement. Journal of Positive Behavior Interventions, 15(1), 39-50.
25. Sadık, F., & Aslan, S. (2015). İlkokul Sınıf Öğretmenlerinin Disiplin Problemleri İle İlgili Görüşlerinin İncelenmesi. Journal of Turkish Studies, 10(3), 115–138. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.7585
26. Simonsen, B., Fairbanks, S., Briesch, A., Myers, D., & Sugai, G. (2008). Evidence-based practices in classroom management: Considerations for research to practice. Education and Treatment of Children, 31(3), 351–380.
27. Skaalvik, E.M. & Skaalvik, S. (2020) Teacher Burnout: Relations between Dimensions of Burnout, Perceived School Context, Job Satisfaction and Motivation for Teaching. A Longitudinal Study. Teachers and Teaching, 26, 602-616. https://doi.org/10.1080/13540602.2021.1913404
28. Sucuoğlu, B., Akalın, S., & Pınar-Sazak, E. (2004). Kaynaştırma Uygulamalarının Yürütüldüğü Sınıfların Öğretim Özellikleri İle Öğretmenin Sınıfı Yönetiminin Değerlendirilmesi.
29. Sugai, G., & Horner, R. (1999). Discipline and Behavioral Support: Practices, Pitfalls and Promises. Effective School Practices, 17(4), 10–22.
30. Sugai, G., & Horner, R. H. (2020). Sustaining and Scaling Positive Behavioral Interventions and Supports: Implementation Drivers and Contextual Factors. Journal of Positive Behavior Interventions, 22, 30-41.
31. Türnüklü, A., & Yıldız, V. (2002). Öğretmenlerin Öğrencilerin İstenmeyen Davranışlarıyla Başa Çıkma Stratejileri. Çağdaş Eğitim Dergisi, 27(284). http://search/yayin/detay/1504
32. Yin, R. K. (2018). Case Study Research and Applications: Design and Methods (6th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.