Derleme

Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı

Cilt: 37 Sayı: 1 31 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı

Öz

Bu makale sosyal hizmet uygulamalarında travma bilgili bakım çerçevesinde üçüncü kuşak klinik yaklaşımların kullanımını ele almaktadır. Bu çalışmada derleme yöntemi kullanılarak üçüncü kuşak klinik yaklaşımların temel prensipleri, alan çalışmalarının bulguları ve klinik uygulama örnekleri incelenmiştir. Üçüncü kuşak yaklaşımlar daha bütüncül, süreç odaklı ve müracaatçı merkezli müdahaleler olması bakımından geleneksel travma müdahalelerini destekleyecek şekilde travma bilgili bakımı güçlendirmek için zengin bir çerçeve sunabilir. Bilinçli farkındalık terapisi, bireylerin güvenli bir şekilde anda kalmalarına, aşırı tepkiselliği ve travmadan kaçınmayı azaltmalarına ve travmatik deneyimlerini yargılamadan kabul etmelerine yardımcı olur. Şefkat odaklı terapiler, özellikle utanç ve öz eleştiri yoğunluklu vakalarda, bireylerin öz şefkat, kendini yatıştırma ve duygu düzenleme becerilerini destekler. Kabul ve kararlılık terapisi ise bireyleri sıkıntılı düşünceleri ve duygularıyla deneyimsel kaçınma veya bilişsel kaynaşma yaşamadan zihinsel süreçler olarak kabul ederek etkileşime girmeye teşvik ederken, aynı zamanda değerleriyle uyumlu olarak eyleme geçmeye yönlendirerek psikolojik esnekliği teşvik eder. Bu çalışma kapsamında travmaya maruz kalan kişileri güçlendirmek için bu üç yaklaşımdan kanıta dayalı teknikler sunulmaktadır. Ayrıca, bu müdahalelerin ruh sağlığı hizmetleri, çocuk koruma, okullar ve cezaevleri gibi çeşitli sistemlerde ve kurumsal ortamlarda uygulanabilirliği tartışılmaktadır. Literatür bulguları üçüncü kuşak klinik yaklaşımların travma bilgili bakım ve uygulamalarına entegre edilmesinin travmadan iyileşme sürecini desteklediğini göstermektedir. Üçüncü kuşak klinik yaklaşımları temel alan kanıta dayalı uygulamaların genişletilmesi ve sosyal hizmet uzmanlarına yönelik klinik eğitimlerin artırılması, travma bilgili bakım sistemlerinde daha etkili müdahaleler sunulmasına katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Åkerblom, S., Nilsson, T., Stacke, S., Peppler Jönsson, I., & Nordin, L. (2024). Internet-based acceptance and commitment therapy for transdiagnostic treatment of comorbid posttraumatic stress disorder and chronic pain: A development pilot study. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy. Advance online publication. https://doi.org/10.1037/tra0001663
  2. Ackerman, C. & Nash, J. (2017). What Is MBCT? + 28 Mindfulness-Based Cognitive Therapy Tools. https://positivepsychology.com/mbct-mindfulness-based-cognitive-therapy/
  3. Aktepe, İ., & Tolan, Ö. (2020). Bilinçli farkındalık: güncel bir gözden geçirme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(4), 534-561. https://doi.org/10.18863/pgy.692250
  4. Ashfield, E., Chan, C., & Lee, D. (2021). Building ‘a compassionate armour’: The journey to develop strength and self‐compassion in a group treatment for complex post‐traumatic stress disorder. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 94, 286-303. https://doi.org/10.1111/papt.12275
  5. Asl, N. R. H., Dölek, K., & İl, S. (2021). Sosyal hizmet ve bilinçli farkındalık uygulamaları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(2), 643-659. https://doi.org/10.33417/tsh.807494
  6. Assaz, D. A., Tyndall, I., Oshiro, C. K., & Roche, B. (2023). A process-based analysis of cognitive defusion in acceptance and commitment therapy. Behavior therapy, 54(6), 1020-1035. https://doi.org/10.1016/j.beth.2022.06.003
  7. Au, T. M., Sauer-Zavala, S., King, M. W., Petrocchi, N., Barlow, D. H., & Litz, B. T. (2017). Compassion-based therapy for trauma-related shame and posttraumatic stress: Initial evaluation using a multiple baseline design. Behavior therapy, 48(2), 207-221. https://doi.org/10.1016/j.beth.2016.11.012
  8. Ayre, K., & Krishnamoorthy, G. (2020). Trauma informed behaviour support: A practical guide to developing resilient learners. University of Southern Queensland. https://open.umn.edu/opentextbooks/textbooks/936

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Sosyal Hizmet Uygulaması

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

25 Haziran 2025

Kabul Tarihi

14 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 37 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Pak, M. (2026). Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı. Toplum ve Sosyal Hizmet, 37(1), 341-368. https://doi.org/10.33417/tsh.1727473
AMA
1.Pak M. Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37(1):341-368. doi:10.33417/tsh.1727473
Chicago
Pak, Melike. 2026. “Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı”. Toplum ve Sosyal Hizmet 37 (1): 341-68. https://doi.org/10.33417/tsh.1727473.
EndNote
Pak M (01 Ocak 2026) Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı. Toplum ve Sosyal Hizmet 37 1 341–368.
IEEE
[1]M. Pak, “Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı”, Toplum ve Sosyal Hizmet, c. 37, sy 1, ss. 341–368, Oca. 2026, doi: 10.33417/tsh.1727473.
ISNAD
Pak, Melike. “Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı”. Toplum ve Sosyal Hizmet 37/1 (01 Ocak 2026): 341-368. https://doi.org/10.33417/tsh.1727473.
JAMA
1.Pak M. Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37:341–368.
MLA
Pak, Melike. “Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı”. Toplum ve Sosyal Hizmet, c. 37, sy 1, Ocak 2026, ss. 341-68, doi:10.33417/tsh.1727473.
Vancouver
1.Melike Pak. Travma Bilgili Bakım ve Uygulamalarında Üçüncü Kuşak Klinik Yaklaşımların Kullanımı. Toplum ve Sosyal Hizmet. 01 Ocak 2026;37(1):341-68. doi:10.33417/tsh.1727473