Araştırma Makalesi

Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi

Cilt: 37 Sayı: 1 31 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi

Öz

Bipolar bozukluk, depresif ve manik/hipomanik ataklar yaşayan, işlev kaybına neden olan ciddi bir ruhsal bozukluktur. Cinsiyet ayrımı olmaksızın nüfusun yaklaşık %1'ini etkileyenen kalıcı, önemli ve ciddi psikiyatrik bozukluklardan biridir. Bu bozukluğu yaşayan bireyler stigmatizasyon/damgalanma deneyimi yaşayabilir, hem aileden hem de sosyal çevreden dışlanabilirler. Kişiler yalnızca durumlarının ve eşlik eden semptomların karmaşıklığıyla değil, aynı zamanda olumsuz tutumların ve toplumsal etiketlemenin ağırlığıyla da mücadele etmek zorundadır. Çalışmanın amacı, bipolar affektif bozukluk tanılı bireylerin deneyimleri ve stigmatizasyon durumlarını derinlemesine görüşmeler ile ve fenomenolojik desen kullanarak niteliksel olarak değerlendirmektir. Bu araştırma niteliksel (kalitatif) bir araştırmadır. İstanbul’da bulunan bir kamu üniversitesi tıp fakültesi hastanesi psikiyatri polikliniğine başvuran “bipolaraffektif bozukluk” tanılı, remisyon döneminde olan, araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 23-61 yaş arası 12 hasta ile görüşülmüştür. Örneklem, genel psikiyatri polikliniğine gelen hastalardan amaçlı örneklemeye uygun olarak maksimum çeşitlilik ile seçilmiştir. Çalışma Eylül-Ekim 2023 ayında yapılmıştır. Görüşmelerde derinlemesine, yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada dört ana tema belirlenmiştir; bunlar, bipolar bozukluk ve tanı alma süreci, bipolar bozukluk sebebiyle karşılaşılan sorunlar ve deneyimler, atak dönemindeki deneyimler ve damgalanma hissi ve damgalayıcı durumlarla baş etme durumlarıdır. Katılımcıların bir kısmı tanılarını kabul ederken, diğer katılımcılar direnç göstermiştir. Bazı katılımcılar tanılarını kabul ettiği için damgalanmadan fazla etkilenmezken, çoğu katılımcı ise damgalanma korkusuyla tanılarını gizlemeyi tercih etmiştir. İş bulma ve sosyal ilişkilerde çeşitli zorluklar yaşamışlardır. Destekleyici aile ve bilgi birikimine sahip olanlar, damgalanmadan daha az etkilenmiştir. Damgalamanın hastaların yaşam kalitesine etkisini en aza indirmek için tanıları hakkında bilgilendirilmelerinin faydalı olabileceğini düşünülmüştür. Damgalanmanın azaltılması için toplumsal ve bireysel eğitim ve farkındalık artırılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Andreazza, A. C., Frey, B. N., Erdtmann, B., Salvador, M., Rombaldi, F., Santin, A., ... &Kapczinski, F. (2007). DNA damage in bipolardisorder. Psychiatry research, 153(1), 27-32.https://doi.org/10.1016/j.psychres.2006.08.001
  2. Angst, J. (2013). Bipolardisorders in DSM-5: Strengths, problems and perspectives. International Journal of BipolarDisorders, 1(1), 1-3. https://doi.org/10.1186/2194-7511-1-3.
  3. Arnold, L. M., Witzeman, K. A., Swank, M. L., McElroy, S. L., &KeckJr, P. E. (2000). Health-related quality of life using the SF-36 in patients with bipolar disorder compared with patients with chronic back pain andt he general population. Journal of affective disorders, 57(1-3), 235-239. https://doi.org/10.1016/S0165-0327(99)00162-1.
  4. Asan, Ö. (2019). Ruhsal Hastalıklar ve Damgalama; Toplumda, Medyada, Sağlık Çalışanlarda ve Her Yerde... Sakarya Tıp Dergisi, 9(2), 199-205. https://doi.org/10.31832/smj.470300
  5. Au, C. H., Wong, C. S. M., Law, C. W., Wong, M. C., &Chung, K. F. (2019). Self-stigma, stigma coping and functioning in remitted bipolar disorder. General hospital psychiatry, 57, 7-12.https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2018.11.008.
  6. Avcil, C., Bulut, H., & Hızlı Sayar, G. (2016). Psikiyatrik hastalıklar ve damgalama. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 175-202. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.2.2.4.
  7. Bassett, J., Lloyd, C., &Bassett, H. (2001). Work issues for young people with psychosis: Barriers to employment. British Journal of Occupational Therapy, 64(2), 66-72. https://doi.org/10.1177/030802260106400201.
  8. Bekiroğlu, S. (2021). Ruhsal hastalığa sahip bireylere yönelik damgalama: etkileyen faktörlere ve bireyler üzerindeki etkilerine dair kavramsal bir çalışma. OPUS International Journal of Society Researches, 17(33), 595-618. https://doi.org/10.26466/opus.825384

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Danışmanlık, Refah ve Toplum Hizmetleri, Klinik Sosyal Hizmet Uygulaması

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

11 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

13 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 37 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tunç Nakış, S., Karavuş, M., Hıdıroğlu, S., Yıldız, S., Albayrak, H. M., Abuhamra, M. O. H., Kumrulu, U., Çinici, M. S., Lüleci, N. E., & Save, D. (2026). Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 37(1), 263-298. https://doi.org/10.33417/tsh.1727968
AMA
1.Tunç Nakış S, Karavuş M, Hıdıroğlu S, vd. Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37(1):263-298. doi:10.33417/tsh.1727968
Chicago
Tunç Nakış, Sevilay, Melda Karavuş, Seyhan Hıdıroğlu, vd. 2026. “Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi”. Toplum ve Sosyal Hizmet 37 (1): 263-98. https://doi.org/10.33417/tsh.1727968.
EndNote
Tunç Nakış S, Karavuş M, Hıdıroğlu S, Yıldız S, Albayrak HM, Abuhamra MOH, Kumrulu U, Çinici MS, Lüleci NE, Save D (01 Ocak 2026) Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet 37 1 263–298.
IEEE
[1]S. Tunç Nakış vd., “Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi”, Toplum ve Sosyal Hizmet, c. 37, sy 1, ss. 263–298, Oca. 2026, doi: 10.33417/tsh.1727968.
ISNAD
Tunç Nakış, Sevilay - Karavuş, Melda - Hıdıroğlu, Seyhan - Yıldız, Sena - Albayrak, Halil Mert - Abuhamra, Mustafa Omar Hasan - Kumrulu, Umur - Çinici, Muhammet Sami - Lüleci, Nimet Emel - Save, Dilşad. “Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi”. Toplum ve Sosyal Hizmet 37/1 (01 Ocak 2026): 263-298. https://doi.org/10.33417/tsh.1727968.
JAMA
1.Tunç Nakış S, Karavuş M, Hıdıroğlu S, Yıldız S, Albayrak HM, Abuhamra MOH, Kumrulu U, Çinici MS, Lüleci NE, Save D. Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37:263–298.
MLA
Tunç Nakış, Sevilay, vd. “Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi”. Toplum ve Sosyal Hizmet, c. 37, sy 1, Ocak 2026, ss. 263-98, doi:10.33417/tsh.1727968.
Vancouver
1.Sevilay Tunç Nakış, Melda Karavuş, Seyhan Hıdıroğlu, Sena Yıldız, Halil Mert Albayrak, Mustafa Omar Hasan Abuhamra, Umur Kumrulu, Muhammet Sami Çinici, Nimet Emel Lüleci, Dilşad Save. Bipolar Affektif Bozukluk Tanılı Bireylerin Deneyimleri ve Stigmatizasyon Durumlarının Fenomenolojik Desen Kullanılarak Niteliksel Olarak Değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 01 Ocak 2026;37(1):263-98. doi:10.33417/tsh.1727968